SAMENVATTING CLL2.2B SLIJMVLIESAFWIJKINGEN EN MKA
POTENTIEEL MALIGNE AFWIJKINGEN
Terminologie: beschrijvingen van slijmvliesafwijkingen die de potentie hebben te veranderen in kanker
• Pre-cancer
• Precursor lesions
• Premalignant
• Intra epithelial neoplasia
• Potentially malignant
• Epithelial precursor lesions
Terminologie
• Premaligne laesie = een weefsel dat morfologisch veranderd is en waarin eerder orale kanker voorkomt
dan zijn normale gezonde tegenhanger
• Premaligne conditie = een gegeneraliseerde staat dat geassocieerd wordt met een significante toename
van het risico op kanker
• Onderscheid premaligne laesie en premaligne conditie gebaseerd op: plaats ontstaan kanker zou
overeenkomen met plaats van premaligne afwijking
o Echter
▪ Kanker kan ontstaan in klinisch normaal ogend slijmvlies
▪ Klinisch normaal slijmvlies kan dysplasie of moleculaire veranderingen vertonen op
contralaterale zijde bij de patiënt met premaligne afwijking
• Doel van definities
o Vergemakkelijken uitwisseling informatie tussen epidemiologen, clinici, pathologen
o Evaluatiedoeleinden (vergelijken interventies, behandelingsuitkomsten, prognoses)
Premaligne laesies Premaligne condities
• Leukoplakia (= witte afwijking) • Submucosale fibrose
• Erythroplakia (= rode afwijking) • Cheilitis actinica (= door zonlicht op huid of
• Palatinale laesies in reverse smokers (= lippen)
palatinale afwijking waarbij een warme sigaret • Lichen planus
een laesie in de mond veroorzaakt) • Discoid lupus erythematodes
Leukoplakie
Leukoplakie • Vaak bij rokers
• Niet altijd op tongrug
Definities • WHO 1978: a white patch of plaque that cannot be characterized clinically of
pathologically as any other disease
• WHO 1997: a predominantly white lesion of the oral mucosa that cannot be
characterized as any definable lesion
Diagnose • Voorlopige/provisionele diagnose: een overwegend witte afwijking kan bij klinisch
onderzoek niet duidelijk gediagnosticeerd worden als een andere afwijking van de
orale mucosa. Biopsie noodzakelijk!
• Definitieve diagnose: indien iedere aetiologische oorzaak anders dan
tabaksgebruik/areca noot is uitgesloten en histopathologie een andere specifieke
afwijking niet bevestigd heeft.
Lichen planus
• Streepvormige afwijking (rode plekken/plakvorm = striae van Wickhem) i.t.t. witte vlek bij Leukoplakie
• Altijd symmetrisch i.t.t. bij leukoplakie
• Op tongrug i.t.t. leukoplakie
,Meest voorkomende witte afwijkingen van het mondslijmvlies
Lesie Meest belangrijke diagnostische criterium
Discoide lupus erythematodes Cirumscriptie lesie met centraal erytheem, radiaire
witte lijntjes
‘frictional lesion’ Anamnese trauma; langs occlusievlak; vaak oorzaak
aanwezig
Leukoedeem Bilateraal wangmucosa; verdwijnt bij rek; raciaal
Lichenoide lesie (= lesie op lichen planus lijkend) Relatie amalgaam restauratie
Lichen planus (reticulair; plaque type) Vaak symmetrisch; histopathologisch
Linea alba Klinisch aspect; op lijn occlusie
Morsicatio Irregulaire vlokkerige witte afwijking; anamnese
Papilloom Klinisch aspect; histopathologie
Pseudomembraneuze Candidose Klinisch aspect; afschraapbaar; vaak symmetrisch
voorkomen
Syphilis Aantonen T. pallidum; serologie
White sponge nevus Familiair voorkomen; klinisch aspect; symmetrisch
voorkomen
Morsicatio
• Oorzaak: wangbijten
Lichen planus
• Symmetrisch voorkomen
,Contact laesie
• = reactie in slijmvlies door bv. amalgaamvulling
Frictional/mechanische laesie
Candidasis
• Symmetrisch voorkomen
• Afschraapbaar met spiegel
Aspirin burn
• = etsing van slijmvlies door aspirine
, White sponge nevus
• = sponsachtige afwijking en verdikking van het epitheel
• Goedaardige aandoening van orale mucosa
• Autosomaal dominante overerving
• Witte en/of grijzige, geplooide en/of sponzige
verschijningsvorm
• Bilaterale presentatie (wangen en tong)
• Gewoonlijk asymptomatisch
Leukoplakie
Diagnose leukoplakie
Management orale
leukoplakie
Klinische aspecten Homogeen:
leukoplakie • Egaal glad, dun geribbeld oppervlak (geringe kans op maligne ontaarding)
Niet-homogeen:
• Erythroleukoplakie: gemengd rode en witte afwijking
• Gespikkeld: gemengd wit en rode afwijking met overwegend wit karakter
POTENTIEEL MALIGNE AFWIJKINGEN
Terminologie: beschrijvingen van slijmvliesafwijkingen die de potentie hebben te veranderen in kanker
• Pre-cancer
• Precursor lesions
• Premalignant
• Intra epithelial neoplasia
• Potentially malignant
• Epithelial precursor lesions
Terminologie
• Premaligne laesie = een weefsel dat morfologisch veranderd is en waarin eerder orale kanker voorkomt
dan zijn normale gezonde tegenhanger
• Premaligne conditie = een gegeneraliseerde staat dat geassocieerd wordt met een significante toename
van het risico op kanker
• Onderscheid premaligne laesie en premaligne conditie gebaseerd op: plaats ontstaan kanker zou
overeenkomen met plaats van premaligne afwijking
o Echter
▪ Kanker kan ontstaan in klinisch normaal ogend slijmvlies
▪ Klinisch normaal slijmvlies kan dysplasie of moleculaire veranderingen vertonen op
contralaterale zijde bij de patiënt met premaligne afwijking
• Doel van definities
o Vergemakkelijken uitwisseling informatie tussen epidemiologen, clinici, pathologen
o Evaluatiedoeleinden (vergelijken interventies, behandelingsuitkomsten, prognoses)
Premaligne laesies Premaligne condities
• Leukoplakia (= witte afwijking) • Submucosale fibrose
• Erythroplakia (= rode afwijking) • Cheilitis actinica (= door zonlicht op huid of
• Palatinale laesies in reverse smokers (= lippen)
palatinale afwijking waarbij een warme sigaret • Lichen planus
een laesie in de mond veroorzaakt) • Discoid lupus erythematodes
Leukoplakie
Leukoplakie • Vaak bij rokers
• Niet altijd op tongrug
Definities • WHO 1978: a white patch of plaque that cannot be characterized clinically of
pathologically as any other disease
• WHO 1997: a predominantly white lesion of the oral mucosa that cannot be
characterized as any definable lesion
Diagnose • Voorlopige/provisionele diagnose: een overwegend witte afwijking kan bij klinisch
onderzoek niet duidelijk gediagnosticeerd worden als een andere afwijking van de
orale mucosa. Biopsie noodzakelijk!
• Definitieve diagnose: indien iedere aetiologische oorzaak anders dan
tabaksgebruik/areca noot is uitgesloten en histopathologie een andere specifieke
afwijking niet bevestigd heeft.
Lichen planus
• Streepvormige afwijking (rode plekken/plakvorm = striae van Wickhem) i.t.t. witte vlek bij Leukoplakie
• Altijd symmetrisch i.t.t. bij leukoplakie
• Op tongrug i.t.t. leukoplakie
,Meest voorkomende witte afwijkingen van het mondslijmvlies
Lesie Meest belangrijke diagnostische criterium
Discoide lupus erythematodes Cirumscriptie lesie met centraal erytheem, radiaire
witte lijntjes
‘frictional lesion’ Anamnese trauma; langs occlusievlak; vaak oorzaak
aanwezig
Leukoedeem Bilateraal wangmucosa; verdwijnt bij rek; raciaal
Lichenoide lesie (= lesie op lichen planus lijkend) Relatie amalgaam restauratie
Lichen planus (reticulair; plaque type) Vaak symmetrisch; histopathologisch
Linea alba Klinisch aspect; op lijn occlusie
Morsicatio Irregulaire vlokkerige witte afwijking; anamnese
Papilloom Klinisch aspect; histopathologie
Pseudomembraneuze Candidose Klinisch aspect; afschraapbaar; vaak symmetrisch
voorkomen
Syphilis Aantonen T. pallidum; serologie
White sponge nevus Familiair voorkomen; klinisch aspect; symmetrisch
voorkomen
Morsicatio
• Oorzaak: wangbijten
Lichen planus
• Symmetrisch voorkomen
,Contact laesie
• = reactie in slijmvlies door bv. amalgaamvulling
Frictional/mechanische laesie
Candidasis
• Symmetrisch voorkomen
• Afschraapbaar met spiegel
Aspirin burn
• = etsing van slijmvlies door aspirine
, White sponge nevus
• = sponsachtige afwijking en verdikking van het epitheel
• Goedaardige aandoening van orale mucosa
• Autosomaal dominante overerving
• Witte en/of grijzige, geplooide en/of sponzige
verschijningsvorm
• Bilaterale presentatie (wangen en tong)
• Gewoonlijk asymptomatisch
Leukoplakie
Diagnose leukoplakie
Management orale
leukoplakie
Klinische aspecten Homogeen:
leukoplakie • Egaal glad, dun geribbeld oppervlak (geringe kans op maligne ontaarding)
Niet-homogeen:
• Erythroleukoplakie: gemengd rode en witte afwijking
• Gespikkeld: gemengd wit en rode afwijking met overwegend wit karakter
