Inhoudsopgave
BIB-werkzitting samenvatting .......................................................................................................................... 2
Introduction to Medical Research: concepts of experiments: Homeopathy, the test (professor
Verbeke) ............................................................................................................................................................... 3
Les 1: Evidence Based Medicine inleidingsles (professor Aertgeerts) ............................................... 10
Les 2: kritisch lezen van een klinisch artikel (professor Aertgeerts) ..................................................... 14
Les 3: Zoeken naar literatuur (professor Aertgeerts) ............................................................................... 19
Inleiding tot het medisch wetenschappelijk onderzoek: vakliteratuur en evidence based
medicine LES 1 (professor Verbakel)........................................................................................................... 21
Initiatie tot het medisch wetenschappelijk onderzoek: vakliteratuur en evidence based
medicine LES 2 (professor Verbakel)........................................................................................................... 33
1
,BIB-werkzitting samenvatting
Betrouwbaarheid
Wetenschappelijke publicaties hebben kwaliteitscriteria
1. De informatie is controleerbaar en herhaalbaar
• Bronvermelding (onderscheid eigen werk en niet-eigen werk)
• Beschrijving van onderzoeksmethoden
2. Toetsing door collega’s (= PEER-Review)
• Artikels die review doorstaan => publicatie
Onderzoeksartikel
o Belangrijkste primaire bron voor wetenschappers
o Schriftelijk verslag van wetenschappelijke studie
o Vaste structuur
o Gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften
o Indeling:
1. Abstract
= korte samenvatting van het artikel zelf
2. Introductie/achtergrond: inleiding
= samenvatting van literatuur in het veld + korte omschrijving huidige
probleemstelling en onderzoek
3. Materialen en methoden: onderzoeksmethoden
= uitleg van gebruikte methoden => reproduceren door andere
onderzoekers
4. Resultaten: onderzoeksresultaten
= (beknopte) beschrijving van resultaten, vaak adhv figuren en tabellen
5. Discussie
= interpretatie en verklaring van resultaten in het kader van het totale
onderzoek + voor-en nadelen van de methodiek in dit onderzoek
6. Besluit/Toekomstige perspectieven
= belangrijkste besluit op basis van dit onderzoek + aanbevelingen voor
toekomstig onderzoek
7. Erkenning/fondsen
= erkenning/bedanking van personen, organisaties en/of fondsen die
hebben bijgedragen aan het tot stand komen van het artikel
2
, 8. Referentielijst
Soorten bronnen – Wetenschappelijk tijdschrift
o Bundelt de belangrijkste artikels uit een bepaald onderzoeksdomein
o Verschijnt op regelmatige basis
o Controle op artikels door middel van peer-review
Informatie vinden – PubMed
o Meest gebruikte bibliografische zoekmachine voor biomedische
wetenschappen om te zoeken naar artikels (referenties) die gepubliceerd
staan in wetenschappelijke tijdsschriften
o MEDLINE = biomedische literatuurdatabank van National Library of Medicine
o MeSH = Medical Subject Headings = vaste trefwoordenlijst om artikels te
indexeren
o Zoektermen combineren:
- AND = resultaten verfijnen
- OR = resultaten verruimen
- NOT = resultaten insluiten
Refereren – Waarom?
o Eigen onderzoek staven met bestaand onderzoek => reproduceerbaarheid
o Erkenning geven aan de onderzoekers die je voorafgegaan zijn => plagiaat
vermijden
o Refereren adhv Vancouver-stijl
Impact factoren van tijdschriften
o Waarde van wetenschappelijke literatuur
o Berekend adhv aantal citaties (= wetenschappelijke output)
Introduction to Medical Research: concepts of
experiments: Homeopathy, the test (professor Verbeke)
3
, The controversy
o Homeopathie staat bekend als zeer controversiële behandeling
o Kleine minderheid klassiek geschoolde clinici beweert dat homeopathie werkt
=> steunen op verhalen van individuele patiënten
o Homeopathie: bepaalde stof wordt zodanig veel verdund dat het onmogelijk
is dat de oplossing nog actief bestanddeel bevat => meeste clinici geloven
niet dat het nog effect heeft
Blinding
o = blindering
o Als een wetenschapper stalen of patiënten moet beoordelen of metingen
moet uitvoeren, moet dit onbevooroordeeld gebeuren, zonder enige
voorkennis
o Bij eerste experiment voor homeopathie in Parijs was er geen blindering =>
wetenschappers wisten of ze een staal hadden met homeopathisch middel
of zonder => resultaten werden beïnvloed
o Zonder de kennis wat het staal bevatte => totaal andere resultaten
o Bias kan voorkomen als de wetenschapper weet welk staal hij onderzoekt
o Bias/vertekening zoveel mogelijk uitsluiten door blindering te gebruiken: de
persoon die de metingen uitvoert, resultaten beoordeeld heeft geen
voorkennis
o Blindering gebeurt door neutrale code toe te kennen aan elk staal, patiënt,
behandeling, … => lijst van codes wordt vrijgegeven nadat alle data
verzameld is => persoon die het experiment aan het uit voeren is, heeft geen
toegang tot de codes
o Hoe minder objectief de metingen zijn, hoe belangrijker blindering is:
- Overleving van patiënt = objectieve meting
- Tumorreductie = semi-objectieve meting => blindering is belangrijk: als
tumorgrootte grafisch in beeld wordt gebracht, heb je interpretatie nodig
van het beeldmateriaal => kan zekere graad van subjectiviteit met zich
meebrengen
o In experiment homeopathie: neutrale code van de stalen werd aan plafond
bevestigd => buiten bereik van laboranten + stalen krijgen 2 keer nieuwe
code => blindering wordt gegarandeerd
o In sommige gevallen is het van belang dat de patiënten niet weten welke
behandeling ze gekregen hebben:
- Pijn meting
- Kwaliteit van leven metingen
o Als patiënt en clinicus niet op de hoogte zijn van de toegediende
behandeling = dubbele blindering
o Blindering moet zoveel mogelijk worden nagestreefd => perfecte blindering is
onmogelijk bv:
4
BIB-werkzitting samenvatting .......................................................................................................................... 2
Introduction to Medical Research: concepts of experiments: Homeopathy, the test (professor
Verbeke) ............................................................................................................................................................... 3
Les 1: Evidence Based Medicine inleidingsles (professor Aertgeerts) ............................................... 10
Les 2: kritisch lezen van een klinisch artikel (professor Aertgeerts) ..................................................... 14
Les 3: Zoeken naar literatuur (professor Aertgeerts) ............................................................................... 19
Inleiding tot het medisch wetenschappelijk onderzoek: vakliteratuur en evidence based
medicine LES 1 (professor Verbakel)........................................................................................................... 21
Initiatie tot het medisch wetenschappelijk onderzoek: vakliteratuur en evidence based
medicine LES 2 (professor Verbakel)........................................................................................................... 33
1
,BIB-werkzitting samenvatting
Betrouwbaarheid
Wetenschappelijke publicaties hebben kwaliteitscriteria
1. De informatie is controleerbaar en herhaalbaar
• Bronvermelding (onderscheid eigen werk en niet-eigen werk)
• Beschrijving van onderzoeksmethoden
2. Toetsing door collega’s (= PEER-Review)
• Artikels die review doorstaan => publicatie
Onderzoeksartikel
o Belangrijkste primaire bron voor wetenschappers
o Schriftelijk verslag van wetenschappelijke studie
o Vaste structuur
o Gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften
o Indeling:
1. Abstract
= korte samenvatting van het artikel zelf
2. Introductie/achtergrond: inleiding
= samenvatting van literatuur in het veld + korte omschrijving huidige
probleemstelling en onderzoek
3. Materialen en methoden: onderzoeksmethoden
= uitleg van gebruikte methoden => reproduceren door andere
onderzoekers
4. Resultaten: onderzoeksresultaten
= (beknopte) beschrijving van resultaten, vaak adhv figuren en tabellen
5. Discussie
= interpretatie en verklaring van resultaten in het kader van het totale
onderzoek + voor-en nadelen van de methodiek in dit onderzoek
6. Besluit/Toekomstige perspectieven
= belangrijkste besluit op basis van dit onderzoek + aanbevelingen voor
toekomstig onderzoek
7. Erkenning/fondsen
= erkenning/bedanking van personen, organisaties en/of fondsen die
hebben bijgedragen aan het tot stand komen van het artikel
2
, 8. Referentielijst
Soorten bronnen – Wetenschappelijk tijdschrift
o Bundelt de belangrijkste artikels uit een bepaald onderzoeksdomein
o Verschijnt op regelmatige basis
o Controle op artikels door middel van peer-review
Informatie vinden – PubMed
o Meest gebruikte bibliografische zoekmachine voor biomedische
wetenschappen om te zoeken naar artikels (referenties) die gepubliceerd
staan in wetenschappelijke tijdsschriften
o MEDLINE = biomedische literatuurdatabank van National Library of Medicine
o MeSH = Medical Subject Headings = vaste trefwoordenlijst om artikels te
indexeren
o Zoektermen combineren:
- AND = resultaten verfijnen
- OR = resultaten verruimen
- NOT = resultaten insluiten
Refereren – Waarom?
o Eigen onderzoek staven met bestaand onderzoek => reproduceerbaarheid
o Erkenning geven aan de onderzoekers die je voorafgegaan zijn => plagiaat
vermijden
o Refereren adhv Vancouver-stijl
Impact factoren van tijdschriften
o Waarde van wetenschappelijke literatuur
o Berekend adhv aantal citaties (= wetenschappelijke output)
Introduction to Medical Research: concepts of
experiments: Homeopathy, the test (professor Verbeke)
3
, The controversy
o Homeopathie staat bekend als zeer controversiële behandeling
o Kleine minderheid klassiek geschoolde clinici beweert dat homeopathie werkt
=> steunen op verhalen van individuele patiënten
o Homeopathie: bepaalde stof wordt zodanig veel verdund dat het onmogelijk
is dat de oplossing nog actief bestanddeel bevat => meeste clinici geloven
niet dat het nog effect heeft
Blinding
o = blindering
o Als een wetenschapper stalen of patiënten moet beoordelen of metingen
moet uitvoeren, moet dit onbevooroordeeld gebeuren, zonder enige
voorkennis
o Bij eerste experiment voor homeopathie in Parijs was er geen blindering =>
wetenschappers wisten of ze een staal hadden met homeopathisch middel
of zonder => resultaten werden beïnvloed
o Zonder de kennis wat het staal bevatte => totaal andere resultaten
o Bias kan voorkomen als de wetenschapper weet welk staal hij onderzoekt
o Bias/vertekening zoveel mogelijk uitsluiten door blindering te gebruiken: de
persoon die de metingen uitvoert, resultaten beoordeeld heeft geen
voorkennis
o Blindering gebeurt door neutrale code toe te kennen aan elk staal, patiënt,
behandeling, … => lijst van codes wordt vrijgegeven nadat alle data
verzameld is => persoon die het experiment aan het uit voeren is, heeft geen
toegang tot de codes
o Hoe minder objectief de metingen zijn, hoe belangrijker blindering is:
- Overleving van patiënt = objectieve meting
- Tumorreductie = semi-objectieve meting => blindering is belangrijk: als
tumorgrootte grafisch in beeld wordt gebracht, heb je interpretatie nodig
van het beeldmateriaal => kan zekere graad van subjectiviteit met zich
meebrengen
o In experiment homeopathie: neutrale code van de stalen werd aan plafond
bevestigd => buiten bereik van laboranten + stalen krijgen 2 keer nieuwe
code => blindering wordt gegarandeerd
o In sommige gevallen is het van belang dat de patiënten niet weten welke
behandeling ze gekregen hebben:
- Pijn meting
- Kwaliteit van leven metingen
o Als patiënt en clinicus niet op de hoogte zijn van de toegediende
behandeling = dubbele blindering
o Blindering moet zoveel mogelijk worden nagestreefd => perfecte blindering is
onmogelijk bv:
4
