Sociologie
2012-2021
1BaO
1
,Inhoud
1. Wat is sociologie.................................................................................................................................4
1.1. Sociologisch denken:...................................................................................................................4
1.1.1. Inleiding................................................................................................................................4
1.1.3. De sociologische verbeelding................................................................................................5
1.1.4. De sociale context (is het resultaat van historische gebeurtenissen)...................................7
1.1.5. Gedrag, sociaal handelen en interactie.................................................................................8
2. Socialisatie........................................................................................................................................12
2.1. Wat is socialisatie?.....................................................................................................................12
2.2. De functie van socialisatie.........................................................................................................12
2.3. Primaire, secundaire en tertiaire socialisatie.............................................................................12
2.3.1. Hoe verloopt primaire socialisatie?....................................................................................13
2.3.2. Looking-glass self................................................................................................................17
2.3.3. Secundaire socialisatie........................................................................................................19
2.4. Socialisatie is klassegebonden...................................................................................................20
2.4.1. Melvin Kohn: het gezin als cultuurfilter..............................................................................20
2.4.2. Bourdieu: het onderwijs als systeem van sociale reproductie............................................23
2.5. Socialisatie is geslacht specifiek.................................................................................................24
2.6. Anticiperende socialisatie..........................................................................................................25
3. Bouwstenen van de samenleving.....................................................................................................26
3.1. De structurele en culturele dimensie.........................................................................................26
3.1.1. Sociale structuur (vorm).....................................................................................................26
3.1.2. Cultuur: waarden, normen en verwachtingen....................................................................32
3.2. Institutionalisering.....................................................................................................................34
3.2.1. Instituties............................................................................................................................34
3.2.2. Primaire instituties..............................................................................................................35
3.2.3. Secundaire instituties.........................................................................................................36
4. Cultuur en samenleving....................................................................................................................38
4.1. Wat is cultuur?...........................................................................................................................38
4.1.1. Cultuur – samenleving........................................................................................................38
4.1.2. Culturele componenten......................................................................................................39
4.1.3. De cultural lag.....................................................................................................................40
4.2. Dominante culturen (hoofdcultuur), subculturen en tegenculturen.........................................41
4.3. Etnocentrisme en cultureel relativisme.....................................................................................43
5. Groeperingen....................................................................................................................................44
2
, 5.1. Inleiding.....................................................................................................................................44
5.2. Groeperingen.............................................................................................................................44
5.3. De typologie van groeperingen volgens Merton........................................................................45
5.4. Primaire en secundaire groepen................................................................................................48
5.5. Ook conflicten houden groepen samen.....................................................................................48
5.5.1. Het binnengroepsconflict....................................................................................................48
5.5.2. Tussengroepsconflict..........................................................................................................48
5.6.Referentiegroepen......................................................................................................................49
5.7. Het netwerk...............................................................................................................................49
5.7.1. Omschrijving.......................................................................................................................49
5.7.2. Kenmerken van een netwerk (2).........................................................................................50
5.8. De organisatie............................................................................................................................51
5.8.1. Formele organisatie............................................................................................................51
5.8.2. Bureaucratie (Weber).........................................................................................................51
5.8.3. Nadelen van en uitdagingen voor de bureaucratische organisatie.....................................53
6. Sociale ongelijkheid en sociale stratificatie......................................................................................55
6.1. inleiding.....................................................................................................................................55
6.2. Begrippen..................................................................................................................................55
6.3. Sociale ongelijkheid vandaag.....................................................................................................55
6.3.1. Armoedegrenzen en armoedegetallen...............................................................................56
6.3.2. Het ongelijke gebruik van collectieve voorzieningen..........................................................57
6.4. Verklaringen voor sociale stratificatie........................................................................................58
6.4.1. Marx – eendimensionale benadering.................................................................................58
3
, Examen:
- Openvragen (3 punten) (zeker 1 citaat! )
- Meerkeuze vragen (20punten)
o Verhoogde cesuur
1. Wat is sociologie
1.1. Sociologisch denken:
Bestaat uit:
- Sociologische verbeelding
- Alles is contigent, maar niet arbitrair
1.1.1. Inleiding
Sociale context
- Waarom gedragen mensen zich volgens bepaalde regels?
- Is er een samenleving mogelijk zonder verschillen in macht, inkomen en
aanzien?
- Welke invloed heeft onze omgeving op ons gedrag?
- …
WHAT YOU SEE IS WHAT YOU GET?
- Cultureel en maatschappelijk bepaald
- Geeft een gevoel van veiligheid
- Iemand een karakter toekennen bij het eerste contact
o Bv. dat zijn de stoute mensen, brave mensen …
- Persoonlijkheidskenmerken onmiddellijk toekennen aan iemand, ook al ken je
die persoon niet.
Waarom sociologie?
- We zien vaak de context over het hoofd, nochtans is dat belangrijk om inzicht
te krijgen in mensen en hun gedrag
1.1.2. Alles is contingent, maar niet arbitrair
‘Alles is contingent, maar niet arbitrair”
1.1.2.1. Alles in contingent
- Alles is contigent
o = beseffen dat gewoontes, handelingen, instellingen… die voor ons
vanzelfsprekend zijn, zijn elders vaak totaal anders, en hadden zich
dus ook bij ons op een andere manier kunnen ontwikkelen
4
2012-2021
1BaO
1
,Inhoud
1. Wat is sociologie.................................................................................................................................4
1.1. Sociologisch denken:...................................................................................................................4
1.1.1. Inleiding................................................................................................................................4
1.1.3. De sociologische verbeelding................................................................................................5
1.1.4. De sociale context (is het resultaat van historische gebeurtenissen)...................................7
1.1.5. Gedrag, sociaal handelen en interactie.................................................................................8
2. Socialisatie........................................................................................................................................12
2.1. Wat is socialisatie?.....................................................................................................................12
2.2. De functie van socialisatie.........................................................................................................12
2.3. Primaire, secundaire en tertiaire socialisatie.............................................................................12
2.3.1. Hoe verloopt primaire socialisatie?....................................................................................13
2.3.2. Looking-glass self................................................................................................................17
2.3.3. Secundaire socialisatie........................................................................................................19
2.4. Socialisatie is klassegebonden...................................................................................................20
2.4.1. Melvin Kohn: het gezin als cultuurfilter..............................................................................20
2.4.2. Bourdieu: het onderwijs als systeem van sociale reproductie............................................23
2.5. Socialisatie is geslacht specifiek.................................................................................................24
2.6. Anticiperende socialisatie..........................................................................................................25
3. Bouwstenen van de samenleving.....................................................................................................26
3.1. De structurele en culturele dimensie.........................................................................................26
3.1.1. Sociale structuur (vorm).....................................................................................................26
3.1.2. Cultuur: waarden, normen en verwachtingen....................................................................32
3.2. Institutionalisering.....................................................................................................................34
3.2.1. Instituties............................................................................................................................34
3.2.2. Primaire instituties..............................................................................................................35
3.2.3. Secundaire instituties.........................................................................................................36
4. Cultuur en samenleving....................................................................................................................38
4.1. Wat is cultuur?...........................................................................................................................38
4.1.1. Cultuur – samenleving........................................................................................................38
4.1.2. Culturele componenten......................................................................................................39
4.1.3. De cultural lag.....................................................................................................................40
4.2. Dominante culturen (hoofdcultuur), subculturen en tegenculturen.........................................41
4.3. Etnocentrisme en cultureel relativisme.....................................................................................43
5. Groeperingen....................................................................................................................................44
2
, 5.1. Inleiding.....................................................................................................................................44
5.2. Groeperingen.............................................................................................................................44
5.3. De typologie van groeperingen volgens Merton........................................................................45
5.4. Primaire en secundaire groepen................................................................................................48
5.5. Ook conflicten houden groepen samen.....................................................................................48
5.5.1. Het binnengroepsconflict....................................................................................................48
5.5.2. Tussengroepsconflict..........................................................................................................48
5.6.Referentiegroepen......................................................................................................................49
5.7. Het netwerk...............................................................................................................................49
5.7.1. Omschrijving.......................................................................................................................49
5.7.2. Kenmerken van een netwerk (2).........................................................................................50
5.8. De organisatie............................................................................................................................51
5.8.1. Formele organisatie............................................................................................................51
5.8.2. Bureaucratie (Weber).........................................................................................................51
5.8.3. Nadelen van en uitdagingen voor de bureaucratische organisatie.....................................53
6. Sociale ongelijkheid en sociale stratificatie......................................................................................55
6.1. inleiding.....................................................................................................................................55
6.2. Begrippen..................................................................................................................................55
6.3. Sociale ongelijkheid vandaag.....................................................................................................55
6.3.1. Armoedegrenzen en armoedegetallen...............................................................................56
6.3.2. Het ongelijke gebruik van collectieve voorzieningen..........................................................57
6.4. Verklaringen voor sociale stratificatie........................................................................................58
6.4.1. Marx – eendimensionale benadering.................................................................................58
3
, Examen:
- Openvragen (3 punten) (zeker 1 citaat! )
- Meerkeuze vragen (20punten)
o Verhoogde cesuur
1. Wat is sociologie
1.1. Sociologisch denken:
Bestaat uit:
- Sociologische verbeelding
- Alles is contigent, maar niet arbitrair
1.1.1. Inleiding
Sociale context
- Waarom gedragen mensen zich volgens bepaalde regels?
- Is er een samenleving mogelijk zonder verschillen in macht, inkomen en
aanzien?
- Welke invloed heeft onze omgeving op ons gedrag?
- …
WHAT YOU SEE IS WHAT YOU GET?
- Cultureel en maatschappelijk bepaald
- Geeft een gevoel van veiligheid
- Iemand een karakter toekennen bij het eerste contact
o Bv. dat zijn de stoute mensen, brave mensen …
- Persoonlijkheidskenmerken onmiddellijk toekennen aan iemand, ook al ken je
die persoon niet.
Waarom sociologie?
- We zien vaak de context over het hoofd, nochtans is dat belangrijk om inzicht
te krijgen in mensen en hun gedrag
1.1.2. Alles is contingent, maar niet arbitrair
‘Alles is contingent, maar niet arbitrair”
1.1.2.1. Alles in contingent
- Alles is contigent
o = beseffen dat gewoontes, handelingen, instellingen… die voor ons
vanzelfsprekend zijn, zijn elders vaak totaal anders, en hadden zich
dus ook bij ons op een andere manier kunnen ontwikkelen
4
