ECONOMIE EN BEDRIJFSLEVEN
Semester 1
JANE DOE
AC 2021 - 2022
,H1: beginselen van de economie
Schaarste en efficiëntie
Economie = wetenschap die bestudeert hoe een maatschappij schaarse middelen aanwendt en
verdeelt voor de productie van goederen en diensten
→ mensen hebben noden en behoeften die ze willen voldoen
Middelen zijn schaars → Behoeften overschrijden de productiemiddelen = relatieve schaarste
Middelen zijn nooit genoeg om aan alle behoeften te voldoen → we moeten keuzes maken
→ war is de kost om het alternatief niet te kiezen? Wat geeft je op = opportuniteitskost
Productiemogelijkheden bepaald door productiefactoren
→ middelen die nodig zijn om goederen te kunnen produceren
▪ Arbeid: menselijke middelen die ingezet worden voor de productie
▪ Kapitaal: investeringsgoederen zoals machines, gebouwen,…
→ goederen die nodig zijn om het eindproduct te kunnen opleveren
▪ Natuurlijke hulpbronnen: grondstoffen, ruwe materialen om producten te produceren
▪ Ondernemerschap : visie en skills van de ondernemer
Belang om deze productiemogelijkheden efficiënt in te zetten
= doelmatig gebruik van productiefactoren om aan behoeften te voldoen
• We mogen geen middelen verspillen → juiste keuzes maken
• Altijd de alternatieve afwegen → wat ga je opgeven en wat in de beste keuze?
De economische logica
• Keuzes en afwegingen → Trade – off: afweging van het ene goed tegenover het andere
• Opportuniteitskost → there aint no such thing as a free lunch
▪ Elke keuze is een afweging tussen alternatieven en gaat gepaard met kosten
▪ Opportuniteitskost: waarde van het best mogelijke alternatief
→ beste keuze nog eens goed vergelijken met de 2de beste keuze
→ gemiste kans: je moet altijd iets opgeven
• Denken in de marge: marginale kosten en marginale baten
▪ Marginale kost: extra kost als gevolg van de productie van een extra eenheid
▪ Marginale baat: extra baat als gevolg van het verbruik van een extra eenheid
▪ Marginale verandering is belangrijk bij rationele beslissingen → rational decision-making
→ voortdurende afwegingen maken
• Gedrag in functie van prikkels (incentives): een verandering in marginale kost of baat wijzigt de
prikkel en leidt tot een nieuwe beslissing
▪ Bij het maken van een beslissing hebben prikkels een invloed op ons vb. prijs
▪ Incentives liggen aan de basis van onze beslissingen
,• Eigenbelang en maatschappelijk belang
▪ De onzichtbare hand: het onbedoelde, positieve effect van het eigenbelang op het algemeen
belang → hoe een markt werkt = markt- en prijsmechanisme
o Bestuderen van markten en bekijken van alle belangrijke actoren: eigen belang van actoren
is net hetgeen wat bijdraagt tot het maatschappelijk belang in de economie
Voorbeeld: bedrijven in een markt oefenen een activiteit uit voor de vragers (verbruikers). Er is in de
markt veel vraag en dus gaat de prijs stijgen. Deze hoge prijs is een belangrijke prikkel voor bedrijven
om meer te gaan produceren want dan hebben ze meer opbrengsten. Maar het is net dit extra aanbod
dat de prijzen weer gaat doen dalen. Het feit dat deze bedrijven aan zichzelf denken helpt de
consumenten in de markt weer.
Adam Smith (1723-1790)
“An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations” (1776). Wij krijgen ons avondeten van
de slager, de brouwer en de bakker. Niet omdat ze ons aardig vinden, maar omdat ruilhandel hun
eigenbelang dient.”
Valkuilen
• Post-hoc ergo propter hoc – drogreden → na dit, daarom, vanwege dit
Wanneer 2 gebeurtenissen plaatsvinden zijn we geneigd deze aan elkaar te verbinden. We zijn
altijd op zoek naar verbanden → komt door gebrek aan informatie
• Verwarring tussen correlatie en causaliteit
▪ Causaliteit: een oorzakelijk verband tussen de 2 elementen (vb. zon dan kans op verbranden)
▪ Correlatie: het bestaan van een relatie tussen 2 elementen
vb. relatie tussen ijsjes en verbranden maar dit omdat ze allebei voorkomen bij zonnig weer
• Onterechte veralgemening = fallacy of composition
▪ Als een bedrijf koest om de prijs te verlagen gaat dit bedrijf meer marktaandeel krijgen. Maar
als 3 bedrijven dezelfde verandering maken gaan de marktaandelen gelijk blijven
▪ Spaarparadox: als je meer kunt sparen ja je meer vermogender worden. Maar als iedereen
zou beginnen sparen als de impact zo groot zijn dat we minder gaan consumeren. De industrie
en diensten gaan dan minder produceren. Mensen moeten minder werken dus gaan zo ook
minder verdienen waardoor ze minder kunnen sparen.
→ wat 1 individu kan, kan niet heel de maatschappij want anders zijn er negatieve gevolgen
• Ceteris paribus: het overige gelijkblijvend → belangrijk om relatie oorzaak – effect te bedrijvepn
▪ Veel dingen hebben een invloed op de economie. Bij onderzoek is het belangrijk om alle
andere elementen gelijk te houden om zo de effecten duidelijk bloot te leggen
→ geïsoleerd en onder controle
Voorbeeld:
Veronderstel een daling in de prijs van hamburgers met €2/kg en een stijging in de prijs van kip met
€1,5/kg. Wat is impact prijsdaling hamburgers op gevraagde hoeveelheid hamburgers?
Moeilijk na te gaan wanneer prijzen van beide producten veranderen.
, Economie als sociale wetenschap
Micro – economie = bestudeert gedrag van individuele entiteiten (markten, gezinnen, bedrijven,…)
→ op niveau van markt of sector
Macro – economie = bestudeert economie al geheel: de grote aggregaten (groei, werkloosheid,
inflatie,… → analyse van een land of regio
• Positieve normatieve uitspraken
▪ Positieve uitspraken: aan de basis van kennis moet empirie liggen → waarneembare feiten
→ beschrijvend: over hoe de economie is
▪ Normatieve uitspraken: gaat niet meer over feiten maar meningen → belang van
waardeoordeel → veel meer discussies: tussen economie en politiek
→ voorschrijvend: hoe de economie zou moeten zijn
Bij economie zijn menselijke
gedragingen bedrijf = complex
Om dingen te begrijpen moeten
we dingen versimpelen
→ vereenvoudiging van de
werkelijkheid
Economische vraagstukken
3 vragen dei we stellen in het kader van het aanwenden van middelen op een zo efficiënt mogelijk
manier zodat ze zoveel mogelijk voldaan wordt aan behoeften van de maatschappij
Welke goederen gaat we Hoe gaan we ze produceren? Voor wie gaan we ze
produceren? produceren?
Verschillende economische systemen om productie te organiseren
→ ieder economisch systeem heeft andere antwoorden op deze vragen → politieke keuzes van land
Semester 1
JANE DOE
AC 2021 - 2022
,H1: beginselen van de economie
Schaarste en efficiëntie
Economie = wetenschap die bestudeert hoe een maatschappij schaarse middelen aanwendt en
verdeelt voor de productie van goederen en diensten
→ mensen hebben noden en behoeften die ze willen voldoen
Middelen zijn schaars → Behoeften overschrijden de productiemiddelen = relatieve schaarste
Middelen zijn nooit genoeg om aan alle behoeften te voldoen → we moeten keuzes maken
→ war is de kost om het alternatief niet te kiezen? Wat geeft je op = opportuniteitskost
Productiemogelijkheden bepaald door productiefactoren
→ middelen die nodig zijn om goederen te kunnen produceren
▪ Arbeid: menselijke middelen die ingezet worden voor de productie
▪ Kapitaal: investeringsgoederen zoals machines, gebouwen,…
→ goederen die nodig zijn om het eindproduct te kunnen opleveren
▪ Natuurlijke hulpbronnen: grondstoffen, ruwe materialen om producten te produceren
▪ Ondernemerschap : visie en skills van de ondernemer
Belang om deze productiemogelijkheden efficiënt in te zetten
= doelmatig gebruik van productiefactoren om aan behoeften te voldoen
• We mogen geen middelen verspillen → juiste keuzes maken
• Altijd de alternatieve afwegen → wat ga je opgeven en wat in de beste keuze?
De economische logica
• Keuzes en afwegingen → Trade – off: afweging van het ene goed tegenover het andere
• Opportuniteitskost → there aint no such thing as a free lunch
▪ Elke keuze is een afweging tussen alternatieven en gaat gepaard met kosten
▪ Opportuniteitskost: waarde van het best mogelijke alternatief
→ beste keuze nog eens goed vergelijken met de 2de beste keuze
→ gemiste kans: je moet altijd iets opgeven
• Denken in de marge: marginale kosten en marginale baten
▪ Marginale kost: extra kost als gevolg van de productie van een extra eenheid
▪ Marginale baat: extra baat als gevolg van het verbruik van een extra eenheid
▪ Marginale verandering is belangrijk bij rationele beslissingen → rational decision-making
→ voortdurende afwegingen maken
• Gedrag in functie van prikkels (incentives): een verandering in marginale kost of baat wijzigt de
prikkel en leidt tot een nieuwe beslissing
▪ Bij het maken van een beslissing hebben prikkels een invloed op ons vb. prijs
▪ Incentives liggen aan de basis van onze beslissingen
,• Eigenbelang en maatschappelijk belang
▪ De onzichtbare hand: het onbedoelde, positieve effect van het eigenbelang op het algemeen
belang → hoe een markt werkt = markt- en prijsmechanisme
o Bestuderen van markten en bekijken van alle belangrijke actoren: eigen belang van actoren
is net hetgeen wat bijdraagt tot het maatschappelijk belang in de economie
Voorbeeld: bedrijven in een markt oefenen een activiteit uit voor de vragers (verbruikers). Er is in de
markt veel vraag en dus gaat de prijs stijgen. Deze hoge prijs is een belangrijke prikkel voor bedrijven
om meer te gaan produceren want dan hebben ze meer opbrengsten. Maar het is net dit extra aanbod
dat de prijzen weer gaat doen dalen. Het feit dat deze bedrijven aan zichzelf denken helpt de
consumenten in de markt weer.
Adam Smith (1723-1790)
“An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations” (1776). Wij krijgen ons avondeten van
de slager, de brouwer en de bakker. Niet omdat ze ons aardig vinden, maar omdat ruilhandel hun
eigenbelang dient.”
Valkuilen
• Post-hoc ergo propter hoc – drogreden → na dit, daarom, vanwege dit
Wanneer 2 gebeurtenissen plaatsvinden zijn we geneigd deze aan elkaar te verbinden. We zijn
altijd op zoek naar verbanden → komt door gebrek aan informatie
• Verwarring tussen correlatie en causaliteit
▪ Causaliteit: een oorzakelijk verband tussen de 2 elementen (vb. zon dan kans op verbranden)
▪ Correlatie: het bestaan van een relatie tussen 2 elementen
vb. relatie tussen ijsjes en verbranden maar dit omdat ze allebei voorkomen bij zonnig weer
• Onterechte veralgemening = fallacy of composition
▪ Als een bedrijf koest om de prijs te verlagen gaat dit bedrijf meer marktaandeel krijgen. Maar
als 3 bedrijven dezelfde verandering maken gaan de marktaandelen gelijk blijven
▪ Spaarparadox: als je meer kunt sparen ja je meer vermogender worden. Maar als iedereen
zou beginnen sparen als de impact zo groot zijn dat we minder gaan consumeren. De industrie
en diensten gaan dan minder produceren. Mensen moeten minder werken dus gaan zo ook
minder verdienen waardoor ze minder kunnen sparen.
→ wat 1 individu kan, kan niet heel de maatschappij want anders zijn er negatieve gevolgen
• Ceteris paribus: het overige gelijkblijvend → belangrijk om relatie oorzaak – effect te bedrijvepn
▪ Veel dingen hebben een invloed op de economie. Bij onderzoek is het belangrijk om alle
andere elementen gelijk te houden om zo de effecten duidelijk bloot te leggen
→ geïsoleerd en onder controle
Voorbeeld:
Veronderstel een daling in de prijs van hamburgers met €2/kg en een stijging in de prijs van kip met
€1,5/kg. Wat is impact prijsdaling hamburgers op gevraagde hoeveelheid hamburgers?
Moeilijk na te gaan wanneer prijzen van beide producten veranderen.
, Economie als sociale wetenschap
Micro – economie = bestudeert gedrag van individuele entiteiten (markten, gezinnen, bedrijven,…)
→ op niveau van markt of sector
Macro – economie = bestudeert economie al geheel: de grote aggregaten (groei, werkloosheid,
inflatie,… → analyse van een land of regio
• Positieve normatieve uitspraken
▪ Positieve uitspraken: aan de basis van kennis moet empirie liggen → waarneembare feiten
→ beschrijvend: over hoe de economie is
▪ Normatieve uitspraken: gaat niet meer over feiten maar meningen → belang van
waardeoordeel → veel meer discussies: tussen economie en politiek
→ voorschrijvend: hoe de economie zou moeten zijn
Bij economie zijn menselijke
gedragingen bedrijf = complex
Om dingen te begrijpen moeten
we dingen versimpelen
→ vereenvoudiging van de
werkelijkheid
Economische vraagstukken
3 vragen dei we stellen in het kader van het aanwenden van middelen op een zo efficiënt mogelijk
manier zodat ze zoveel mogelijk voldaan wordt aan behoeften van de maatschappij
Welke goederen gaat we Hoe gaan we ze produceren? Voor wie gaan we ze
produceren? produceren?
Verschillende economische systemen om productie te organiseren
→ ieder economisch systeem heeft andere antwoorden op deze vragen → politieke keuzes van land
