Farmacologie: Analgetica
Pijnladder
Niet-opioïde analgetica
Trap 1 van de pijnladder: bij lichte tot matige pijn
• Geneesmiddelen in deze groep:
1. Paracetamol
2. Niet steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID ’s)
3. Acetylsalicylzuur
1. Paracetamol
• Koortswerend en pijnstillend
• Werkt NIET tegen ontsteking (in tegenstelling tot de NSAID’s)
• Veilige stof, weinig bijwerkingen
• Ook geïndiceerd voor kinderen, ouderen (polymedicatie) en zwangerschap
• Opgelet! Voor een volwassene (> 50 kg):
o Maximale dosis per keer = 1 g (1000 mg)
o Maximale dosis per dag (24u) = 4 g, elke 4-6 uur (MINIMAAL 4u tussen!)
o Voor een kind: 10-15 mg/ kg lichaamsgewicht, om de 4-6 uur
Werkingsmechanisme nog niet volledig opgehelderd
• Metabolisatie vnl. door de lever met het ontstaan van een toxische metaboliet: NAPQI
• NAPQI wordt onschadelijk gemaakt door het
anti-oxidante eiwit glutathion
• Bij overdosering stapelt de toxische metaboliet NAPQI zich op en zal de levercellen
onherstelbaar beschadigen (levertransplantatie kan dan nodig zijn).
• Antigif bij overdosis paracetamol : acetylcysteïne (lysomucil®) IV.
• Risicofactoren voor hepatische toxiciteit:
- leverinsufficiëntie
- ernstige nierinsufficiëntie
- chronisch alcoholgebruik
- uitdroging
- chronische ondervoeding (lage reserves van hepatisch glutathion)
• --> dosisverlaging max 3g oer dag
, perdolan, dafalgan, panadol…
• Paracetamol voor IV infusie: Perfusalgan®
• Wordt intraveneus toegediend via een 15 min. durend infuus
• De vloeistof is een oplossing van 10 mg/ml
- dient helder te zijn (geen deeltjes)
- opgelet met verwarring mg-ml!
• Bestaat in 3 groottes:
- 10 ml ampul bevat 100 mg paracetamol (tot 10 kg)
- 50 ml fles bevat 500 mg paracetamol (tot 33 kg)
- 100 ml fles bevat 1000 mg paracetamol (vanaf 33 kg)
Dosering gebeurt steeds op basis van van het gewicht: te verdunnen in 0,9% NaCl oplossing of 5%
glucose oplossing)
Conclusie:
• koorts en pijn
• vaak 1e keuze (veilig, ook voor kinderen, zwangerschap en weinig bijwerkingen)
• niet bij ontsteking
• niet als monotherapie bij hevige pijn (niet sterk genoeg)
• opgelet bij ernstige nier- en leverinsufficiëntie: dosisverlaging! (max 3 g per dag)
• langdurig dagelijks gebruik mogelijk (bv. bij artrose)
2. Niet Steroïdale Anti-Inflammatoire geneesmiddelen (NSAID’s)
INDICATIE
• Pijn, koorts èn ontsteking (= ontstekingsremmers)
VOORBEELDEN
• Ibuprofen (Nurofen®), naproxen (Aleve®)
• Diclofenac (Voltaren®), ketorolac (Taradyl®)
• Indometacine
• Meloxicam (Mobic®), piroxicam (Feldene®)
Ontsteking
DEFINITIE
• Lokale reactie op een weefselbeschadiging
• Soorten weefselbeschadiging:
Ø mechanisch: bv. overbelasting kan een slijmbeursontsteking geven (= steriele
ontsteking)
Ø chemisch: schadelijke stoffen (zuren ed.)
Ø fysisch: hitte, UV-straling, vreemd voorwerp (bv. splinter)
Ø microbiologisch: infectie (een infectie kan dus de oorzaak zijn van een
ontsteking, maar niet altijd!)
Ø immunologisch: auto-immuunziekte, allergie
DOEL
• bescherming tegen een mogelijks schadelijke indringer
• herstel van het beschadigd weefsel
Pijnladder
Niet-opioïde analgetica
Trap 1 van de pijnladder: bij lichte tot matige pijn
• Geneesmiddelen in deze groep:
1. Paracetamol
2. Niet steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID ’s)
3. Acetylsalicylzuur
1. Paracetamol
• Koortswerend en pijnstillend
• Werkt NIET tegen ontsteking (in tegenstelling tot de NSAID’s)
• Veilige stof, weinig bijwerkingen
• Ook geïndiceerd voor kinderen, ouderen (polymedicatie) en zwangerschap
• Opgelet! Voor een volwassene (> 50 kg):
o Maximale dosis per keer = 1 g (1000 mg)
o Maximale dosis per dag (24u) = 4 g, elke 4-6 uur (MINIMAAL 4u tussen!)
o Voor een kind: 10-15 mg/ kg lichaamsgewicht, om de 4-6 uur
Werkingsmechanisme nog niet volledig opgehelderd
• Metabolisatie vnl. door de lever met het ontstaan van een toxische metaboliet: NAPQI
• NAPQI wordt onschadelijk gemaakt door het
anti-oxidante eiwit glutathion
• Bij overdosering stapelt de toxische metaboliet NAPQI zich op en zal de levercellen
onherstelbaar beschadigen (levertransplantatie kan dan nodig zijn).
• Antigif bij overdosis paracetamol : acetylcysteïne (lysomucil®) IV.
• Risicofactoren voor hepatische toxiciteit:
- leverinsufficiëntie
- ernstige nierinsufficiëntie
- chronisch alcoholgebruik
- uitdroging
- chronische ondervoeding (lage reserves van hepatisch glutathion)
• --> dosisverlaging max 3g oer dag
, perdolan, dafalgan, panadol…
• Paracetamol voor IV infusie: Perfusalgan®
• Wordt intraveneus toegediend via een 15 min. durend infuus
• De vloeistof is een oplossing van 10 mg/ml
- dient helder te zijn (geen deeltjes)
- opgelet met verwarring mg-ml!
• Bestaat in 3 groottes:
- 10 ml ampul bevat 100 mg paracetamol (tot 10 kg)
- 50 ml fles bevat 500 mg paracetamol (tot 33 kg)
- 100 ml fles bevat 1000 mg paracetamol (vanaf 33 kg)
Dosering gebeurt steeds op basis van van het gewicht: te verdunnen in 0,9% NaCl oplossing of 5%
glucose oplossing)
Conclusie:
• koorts en pijn
• vaak 1e keuze (veilig, ook voor kinderen, zwangerschap en weinig bijwerkingen)
• niet bij ontsteking
• niet als monotherapie bij hevige pijn (niet sterk genoeg)
• opgelet bij ernstige nier- en leverinsufficiëntie: dosisverlaging! (max 3 g per dag)
• langdurig dagelijks gebruik mogelijk (bv. bij artrose)
2. Niet Steroïdale Anti-Inflammatoire geneesmiddelen (NSAID’s)
INDICATIE
• Pijn, koorts èn ontsteking (= ontstekingsremmers)
VOORBEELDEN
• Ibuprofen (Nurofen®), naproxen (Aleve®)
• Diclofenac (Voltaren®), ketorolac (Taradyl®)
• Indometacine
• Meloxicam (Mobic®), piroxicam (Feldene®)
Ontsteking
DEFINITIE
• Lokale reactie op een weefselbeschadiging
• Soorten weefselbeschadiging:
Ø mechanisch: bv. overbelasting kan een slijmbeursontsteking geven (= steriele
ontsteking)
Ø chemisch: schadelijke stoffen (zuren ed.)
Ø fysisch: hitte, UV-straling, vreemd voorwerp (bv. splinter)
Ø microbiologisch: infectie (een infectie kan dus de oorzaak zijn van een
ontsteking, maar niet altijd!)
Ø immunologisch: auto-immuunziekte, allergie
DOEL
• bescherming tegen een mogelijks schadelijke indringer
• herstel van het beschadigd weefsel
