Samenvatting seksuele ontwikkeling (SO)

Seksuele ontwikkeling

Inleiding

 Seksualiteit hoort bij leven: vanaf geboorte -> sterfte
o Iedereen, ook met beperking!
 Belang van RSV -> presentatie Sensoa
 Doelstellingen RSV
1. Jongeren zijn begeleid in SO
 Aandacht voor ontwikkeling en steun bij keuzes die k en j moeten maken, aandacht voor:
o genderidentiteit en –rol =expressie en verwachtingen
o seksuele oriëntatie
o positieve lichamelijkheid en seksueel functioneren
o intimiteit en relatievaardigheid
2. Jongeren ontwikkelen attitudes, waarden en normen
o Gelijkwaardigheid tussen seksen respecteren, seksuele voorkeur, oriëntatie, relatie en
samenlevingsvorm aanvaarden, privacy respecteren, solidair zijn met anderen
3. Jongeren vermijden risicogedrag
o Risico’s voorkomen
o + zelfbeeld en eigenwaarde opbouwen
o Kunnen overleggen met partner over intieme onderwerpen
o Weten wat er kan misgaan + wat ze dan moeten doen

Kwaliteitscriteria voor RV en SV

RV en SV

1. Is aangepast aan leeftijd en verschillende ontwikkelingsfases van j. Houdt rekening met hun cultuur,
sociale context en gender en met de reële leefsituatie van jongeren.
2. Is gebaseerd op seksuele en reproductieve rechten en op de mensenrechten in het algemeen.
3. Gaat uit van holistische benadering van welzijn, inclusief gezondheid.
4. Is sterk gebaseerd op gendergelijkheid, zelfbeschikking en het aanvaarden van diversiteit.
5. Begint bij de geboorte.
6. Draagt bij tot eerlijke en medelevende samenleving, door individuen en gemeenschappen te
empoweren.
7. Gebaseerd op wetenschappelijk bewezen inzichten.

Seksuele ontwikkeling =

 Alle stappen die k en j zetten opweg naar volwassen seksualiteit
 Ontdekkingstocht maakt deel uit van lichamelijk en emotionele ontwikkeling v/h kind
 Kind zal eigen lichaam en van anderen leren kennen
 Leren ervaren welke prettig en onprettige lichamelijke gevoelens daarbij gepaard gaan
 Kind ontwikkelt sterke emotionele banden met mensen uit zijn omgeving en ontdekt wereld van
vriendschappen en relaties

 Ontwikkeling vind plaats binnen context van factoren
o Biologische aanleg
o Individuele psychologische kenmerken (emoties, motivatie en cognities)
o Sociaal-culturele factoren (vb. invloed kerk, tolerantie homoseksualiteit)

 SO begint vanaf conceptie -> volwassenheid
o SO en seksuele levensloop
 Bepaalde ontwikkelingen, handelingen en gevoelens zijn eigen aan leeftijd
 Categorieën verschillen af van bron

, Baby 0-1 j

 Conceptie- geboorte
o Genetische basis geslacht
o Vanaf 6w na conceptie -> differentiatie geslacht
o Intra-uterien erectie reeds mogelijk
 Hechte emotionele band met ouders en verzorgers
o Veiligheid, geborgenheid en intimiteit
 Vertrouwde geluiden, geuren en aanrakingen
o Ontwikkeling hechting
 Emotionele en lichamelijke ontwikkeling
 Seksuele ontwikkeling
 Herkennen mannen en vrouwen stemmen -> 3-4 m
 Mannen en vrouwengezichten onderscheiden -> 9m
 Hechting
o Wanneer ouders behoeftes van kind voldoende aanvoelen en vervullen ontwikkelt het kind
het gevoel dat hij/zij de moeite waard is, andere er voor je zijn en erop kan vertrouwen
= veilige hechting
o Wanneer ouders onvoldoende beschikbaar of responsief zijn kan kind onveilige hechtingsstijl
ontwikkelen
= angstige of vermijdende hechting
 Aanrakingen (huid-huid)
 Grote zuigbehoefte
 Ontdekken lichaam -> 4m
 Verkennen mond, neus en handen
 Reflexmatige motoriek
o Onwillekeurige aanrakingen -> 6-7 m
o 1j min of meer doelbewust grijpen naar geslachtsdelen -> auto-erotisch gedrag

Peuters 2-3j

 Grote behoefte aan lichamelijk contact
 Nieuwsgierigheid, ontdekking
 Bewustwording verschil jongen en meisje -> uiterlijke kenmerken
 Besef eigen geslacht -> idee dat geslacht veranderlijk is
 Gedrag meer conform de eigen genderrol
 Verruiming sociale context (crèche, school)
o Contact leeftijdsgenoten
o Zeer oppervlakkige en kortdurende ‘vriendschappen’
o Lichte voorkeur voor eigen sekse
 Sterke ontwikkeling taal
 Vuile woorden, vaak in periode zindelijk worden
 Benoemen lichaamsdelen/geslachtsdelen
 Vragen stellen
o Verschillen tussen jongens en meisjes -> 2j
o Zwangerschap -> 2.5j
o Geboorte -> 3j
 Ontdekking eigen geslachtsdelen
o Auto-erotisch gedrag
 Interesse in geslachtsdelen van anderen
o Kijken en aanraken -> ontbreken normbesef
 Spelen stereotype seksspelletjes
 Experimenteren met voorwerpen