Samenvatting elektriciteit van Wetenschappen & techniek

W&T: ELEKTRICITEIT (P625-641)
DOELEN

 Je kan de vetgedrukte begrippen uit het hoofdstuk uitleggen en met elkaar in verband brengen
 Je kan statische elektriciteit in eigen woorden verklaren
 Je kan de verschillende bouwstenen van een atoom opsommen
 Je kan voorbeelden van statische elektriciteit in het dagelijkse leven verklaren
 Je kan verwoorden hoe je het "probleem" van statische elektriciteit oplost
 Je kan de verschillende onderdelen van een stroomkring benoemen en uitleggen
 Je kan het verschil tussen gelijkstroom en wisselstroom duiden
 Je kan de werking van een stroomkring uitleggen aan de hand van de vergelijking met de waterstroom
 Je kan de werking van een stroomkring uitleggen aan de hand van de vergelijking met een skiër
 Je kan voorbeelden geven van schakelaars en hun toepassingen in het dagelijkse leven
 Je kan voorbeelden geven van spanningsbronnen en hun toepassingen in het dagelijkse leven
 Je kan de eigenschappen van een serieschakeling opsommen
 Je kan een serieschakeling herkennen in een toepassing in het dagelijkse leven
 Je kan de eigenschappen van een parallelschakeling opsommen
 Je kan een parallelschakeling herkennen in een toepassing in het dagelijkse leven
 Je kan het verschil tussen een serieschakeling en een parallelschakeling duiden
 Je kan de werking van een bimetaal als schakelaar in eigen woorden uitleggen



1. STATISCHE ELEKTRICITEIT

Statische elektriciteit = voorwerpen W statisch geladen als ze elektronen afgeven of ontvangen van andere
materialen.

Elektronen = kleine geladen deeltjes van een atoom

Bouwstenen atoom:

 Proton: +
 Elektron: -
 Neutron: neutraal
 Kern: + en neutraal




VERDIEPING
Moleculen opgebouwd uit atomen. Atoom is opgebouwd uit negatief geladen elektronen, positief geladen
protonen en neutrale neutronen.

Protonen en neutronen zitten samen in de kern.




1

, STATISCHE ELEKRTRICITEIT OPWEKKEN

 Je kan SE voelen en horen wanneer je een wollen trui over je hoofd trekt.
 Door wrijving met je trui W hoofdhaar statisch geladen. Je haar heeft een lading gekregen.
 Haar en trui wisselen elektronen met elkaar: voor je trui uitdoet zijn trui en haar beiden neutraal
(bezitten evenveel elektronen als protonen).
 Wanneer je trui over hoofd doet, geef je elektronen af aan trui, waardoor er minder in je haar zitten
en haar positief W
 Trui krijgt veel neg geladen elektronen en W neg geladen.
 Het overspringen van deze elektronen zijn de vonkjes, haar zal beetje uit elkaar staan, komt omdat
haren nu helemaal pos is en pos ladingen elkaar afstoten (zoals bij magneten)

 Dus: door bepaalde stoffen tegen elkaar te wrijven geef je ze een lading.
 Ontladen door: voorwerp met de aarde in contact komt en dan krijg je een kleine elektrische stroom




VOORBEELDEN ELEKTRONISCHE ELEKTRICITEIT

VB: met rubberen zolen op bepaalde vloeren lopen, je W geladen, als je dan metalen voorwerp aanraakt,
stroomt de lading weg en voel je zelf een schok

VB: Auto heeft rubberen banden waardoor auto statisch geladen W bij het rijden, dat gebeurt door wrijving
met de lucht. Wanneer je deur aanraakt, maak je verbinding tss auto en de aarde en laat je elektriciteit
stromen (dat is wat je voelt, tenzij je rubberen zolen aanhebt)

VB: bliksem




VERDIEPING
 Plasmalamp (elektriciteitsbol) werkt op SE. In het glas zit plasma (mengsel van gassen). Bij
kamertemperatuur: zijn de gassen goede isolators en laten ze geen lading door.
 Naast plasma zit er ook elektrode in het glas (zwarte bol in het midden).
 Wanneer je glas aanraakt, veroorzaak je het ontladen vd bol en verplaatsen alle elektronische
stroompjes zich naar jouw vingers



2. ELEKRTISCHE STROOM

 Elektrische stroom = het verplaatsen van elektronen door een geleider

 In stroomkring zie je geen elektriciteit stromen, dus het is een heel klein deeltje dat zich doorheen de
koperen draden (geleiders) beweegt.
Geleider bestaat uit atomen (beschikt over neg geladen elektronen) . In sommige geleiders kunnen de
buitenste elektronen vrij bewegen en zich van ene atoom naar andere verplaatsen. Zo krijg je atomen
met teveel/tekort aan elektronen, waardoor ze geladen W.
Atomen met teveel elektronen W negatief geladen, atomen met te weinig elektronen positief.
-> bewegen van die buitenste elektronen heeft een elektrische stroom tot gevolg




2