Hoofdstuk 10: Wetenschapsfilosofie
10.1 Wetenschap
A Definitie
Wetenschap→ wereld verklaren
Het gaat om 1) opzettelijk en doelgericht onderzoek en 2) verwerving van kennis op een 3)
bepaald terrein of vakgebied. Dat vereist een 4) bepaalde methodologie, 5) zorgvuldigheid
en precisie is belangrijk.
Over elke wetenschap kun je ook filosofisch reflecteren. Elke wetenschap heeft een
onderliggende filosofie.
Daniel Dennet: ‘Een filosofie-vrije wetenschap bestaat niet.
B Soorten wetenschappen
Klassieke oudheid: Aristoteles: onderscheid tussen mechanische/ handwerkkunsten en de
vrije kunsten.
→1ste groep: de ambachten
→2e groep: ‘alles waar hersenwerk voor nodig was’, die mensen waren ‘vrij’ omdat ze enkel
konden uitgeoefend worden door mensen die waren vrijgesteld van lichamelijke arbeid.
(Vrije kunsten→ voorlopers van moderne wetenschappen)
Middeleeuwen: Algemene vorming van de elite & gebaseerd op de vrije kunsten.
Beschouwd als inleiding van de filosofie +
totale niet-theologische leerstof werd
erin opgenomen
Onderscheid tussen: Trivium: drie spreekkunsten: 1) grammatica (spraakkunst)
2) dialectica (redeneerkunst)
3) retorica (redenaarskunst)
Quadrivium: vier rekenkunsten: 1) astronomia (sterrenkunde)
2) aritmetica (rekenkunde)
3) geometria (meetkunde)
4) musica (muziek)
Vandaag: a) Alfawetenschappen: 1) sociale of gedragswetenschappen
2) humane of geestenwetenschappen
b) Bètawetenschappen: fysica, biologie, wiskunde,…
c) Gammawetenschappen: (dieren)geneeskunde (gemengde vorm van a en b)
, C Aristoteles: vader van de wetenschappen
Aristoteles wordt beschouwd als de belangrijkste geleerde aller tijden.
Aristoteles: vond logica of redeneerkunst het belangrijkste.
Introduceerde: ‘premisse’, ‘conclusie’ en ‘syllogisme’
= logische redenering
Bestaat uit 3 delen: twee premissen
en een conclusie
Voorbeeld:
Premisse 1: Kaas is voedsel
Premisse 2: Gouda is kaas
Conclusie: Gouda is voedsel
10.2 Evolutie in het wetenschappelijk denken
A Klassieke oudheid
Wetenschap viel grotendeels samen met filosofie.
Wetenschap richtte zich op het verklaren van de werking van de kosmos. Er werden dan ook
meer natuurfilosofische discussies gehouden dan dat er experimenten werden gedaan.
B Middeleeuwen
Vroege middeleeuwen: wetenschap→ verbonden met het goddelijke.
Omdat God de wereld had geschapen naar geometrische en harmonische principes.
Hierdoor stond het onderzoeken van de wereld gelijk aan het zoeken en aanbidden van God.
11e eeuw: Door herontdekking van de werken van Aristoteles kwam er herwaardering van
wetenschappen (wiskunde, geneeskunde,…)
In de Europese scholen ontwikkelde zich de scholastiek.
De filosofie was ondergeschikt aan en verweven met de theologie.
→Doel: christelijke geloof een fundament van kennis geven
→Geschriften van Aristoteles werden herdacht in termen van de christelijke leer.
Op teksten werd er commentaar gegeven en openstaande vragen werden behandeld
via methoden van de logica.
→Ze probeerde de filosofie te verbinden met de christelijke opvattingen
10.1 Wetenschap
A Definitie
Wetenschap→ wereld verklaren
Het gaat om 1) opzettelijk en doelgericht onderzoek en 2) verwerving van kennis op een 3)
bepaald terrein of vakgebied. Dat vereist een 4) bepaalde methodologie, 5) zorgvuldigheid
en precisie is belangrijk.
Over elke wetenschap kun je ook filosofisch reflecteren. Elke wetenschap heeft een
onderliggende filosofie.
Daniel Dennet: ‘Een filosofie-vrije wetenschap bestaat niet.
B Soorten wetenschappen
Klassieke oudheid: Aristoteles: onderscheid tussen mechanische/ handwerkkunsten en de
vrije kunsten.
→1ste groep: de ambachten
→2e groep: ‘alles waar hersenwerk voor nodig was’, die mensen waren ‘vrij’ omdat ze enkel
konden uitgeoefend worden door mensen die waren vrijgesteld van lichamelijke arbeid.
(Vrije kunsten→ voorlopers van moderne wetenschappen)
Middeleeuwen: Algemene vorming van de elite & gebaseerd op de vrije kunsten.
Beschouwd als inleiding van de filosofie +
totale niet-theologische leerstof werd
erin opgenomen
Onderscheid tussen: Trivium: drie spreekkunsten: 1) grammatica (spraakkunst)
2) dialectica (redeneerkunst)
3) retorica (redenaarskunst)
Quadrivium: vier rekenkunsten: 1) astronomia (sterrenkunde)
2) aritmetica (rekenkunde)
3) geometria (meetkunde)
4) musica (muziek)
Vandaag: a) Alfawetenschappen: 1) sociale of gedragswetenschappen
2) humane of geestenwetenschappen
b) Bètawetenschappen: fysica, biologie, wiskunde,…
c) Gammawetenschappen: (dieren)geneeskunde (gemengde vorm van a en b)
, C Aristoteles: vader van de wetenschappen
Aristoteles wordt beschouwd als de belangrijkste geleerde aller tijden.
Aristoteles: vond logica of redeneerkunst het belangrijkste.
Introduceerde: ‘premisse’, ‘conclusie’ en ‘syllogisme’
= logische redenering
Bestaat uit 3 delen: twee premissen
en een conclusie
Voorbeeld:
Premisse 1: Kaas is voedsel
Premisse 2: Gouda is kaas
Conclusie: Gouda is voedsel
10.2 Evolutie in het wetenschappelijk denken
A Klassieke oudheid
Wetenschap viel grotendeels samen met filosofie.
Wetenschap richtte zich op het verklaren van de werking van de kosmos. Er werden dan ook
meer natuurfilosofische discussies gehouden dan dat er experimenten werden gedaan.
B Middeleeuwen
Vroege middeleeuwen: wetenschap→ verbonden met het goddelijke.
Omdat God de wereld had geschapen naar geometrische en harmonische principes.
Hierdoor stond het onderzoeken van de wereld gelijk aan het zoeken en aanbidden van God.
11e eeuw: Door herontdekking van de werken van Aristoteles kwam er herwaardering van
wetenschappen (wiskunde, geneeskunde,…)
In de Europese scholen ontwikkelde zich de scholastiek.
De filosofie was ondergeschikt aan en verweven met de theologie.
→Doel: christelijke geloof een fundament van kennis geven
→Geschriften van Aristoteles werden herdacht in termen van de christelijke leer.
Op teksten werd er commentaar gegeven en openstaande vragen werden behandeld
via methoden van de logica.
→Ze probeerde de filosofie te verbinden met de christelijke opvattingen
