Samenvatting hoofdstuk 6 'Inhouden van spel, speelleerkansen en routines' Beweging

Hoofdstuk 6: Inhouden van spel, speelleerkansen en routines

Routines en bewegingsmomenten
Goed bewegingsmoment =
 Klassikaal
 Geen/weinig materiaal  geen tijd verliezen met uitdelen
 Doel uit bewegingsopvoeding nastreven
o Motorische competenties
o Cognitieve doelen
o Sociale doelen


Spel en speelleerkansen
‘Experimenteren met…’:
A. Aanzet
 Geen materiaal
 Rekening houden met de 3 voorwaarden (sfeerschepping, activeringsfase,
ruimteverkenning)
B. Kern
1) Exploreren: vertrek vanuit de eigenschap van het materiaal
- Bv: wat doet een doekje als ik het omhoog gooi, wat gebeurt er als ik
een lint vastheb en ik ga met mijn armen heen en weer…
2) Experimenteren: welke vaardigheden kan je uitvoeren
- Bv: met doeken kan je gooien, vangen, vouwen, deken gebruiken, over
grond slepen…
3) Experimenteren: hoe kan je de vaardigheden uitvoeren
a. Vast materiaal
- Bv: op doek zitten, erop springen, erover springen…
b. Hanteervorm
- Ter plaatse (bv: in de lucht gooien en opvangen)
- In verplaatsing (bv: rondlopen met doekje op hoofd)
- Vanuit verschillende uitgangshoudingen (bv: zittend, buiklig,
ruglig…)
- Met verschillende lichaamsdelen (bv: één of twee handen,
LH, RH, elleboog…)
- Per 2 of meer (bv: ene gooit doekje in de lucht, andere vangt)
C. Slot
 Stiltespel of zintuiglijke spel
 Rekening houden met voorwaarden van goed slot

Didactische tips:
 Varieer en differentieer
 Observeer, stimuleer en activeer
o Motiveren door te prijzen
o Stimuleren door te verwijzen naar wat andere kleuters doen
o Activeren door uit te nodigen tot nieuwe ideeën: open vragen stellen
o Zelf een andere beweging uitvoeren: kleuters imiteren

,  Keuze van het materiaal
o Jongste kleuters: één materiaal is genoeg
o Kleuters prikkelen met nieuwe, ongekende materialen
o Oudere kleuters: toevoegen van tweede materiaal


Spel en beweging
1. Vrij spel
 Exploreren van materialen en hun eigenschappen staan centraal
 Gaan snel over naar experimenteren
2. Genormeerd spel
a. Tikspelen
A. Voorwaarden:
 Kleuters kunnen zich oriënteren in de ruimte
- Juiste type tikspel aanbieden (op niveau)
- Tikker duidelijk herkenbaar maken (hesje, lintje)
- In de aanzet worden betekenisvolle plaatsen verkend
 Kleuters zijn bereid om weg te lopen van de tikker of bereid om zelf te tikken
- Tikfunctie begrijpen
- Jongste kleuters: fantasierijke speelse opdrachten (bv:
kat en muis)
B. Moeilijkheidsgraad van tikspelen volgens de ruimtestructuur:
I. Voorbereidende tikspelen
II. Basistikspelen
III. Overlooptikspelen
IV. Tikspelen met vrijplaatsen
V. Tikspelen met hindernissen
VI. Vrije tikspelen
C. Welk tikspel voor welke leeftijd
 Type tikspel is niet afhankelijk van hun leeftijd, maar van de
geoefendheid van die kleuters in de tikspelen
 Beginsituatie inschatten
D. Differentiatie binnen tikspelen
 Materiaal + spelers:
o Obstakels, één tikker (obstakel in voordeel van
lopers), meerdere tikkers (obstakel in voordeel van
tikkers)
 Inrichting:
o Aantal looprichtingen
o Grootte van het speelveld
o Betekenisvolle plaatsen veranderen (vrijplaatsen,
hindernissen)
 Spelidee/spelregels:
o Aan-of afwezigheid van vrijplaatsen
o Aantal tikkers
o Wedstrijdvorm (zoveel mogelijk, zo snel mogelijk)
o Vaste plaats voor de tikkers

, o Verlossen
 Taak:
o Met of zonder opdracht (iets ergens naartoe brengen,
iets ergens vandaan halen)
o Keuzemogelijkheid tot gedifferentieerde deelname
o Aantal functies
o Samenwerken
E. Didactische tips bij tikspelen
 Gekend tikspel herhalen: ja of nee?
o Als aanzet voor speelleerkans
o Fysiek zwakkere kleuters voldoende te blijven
motiveren
o Kleuters nog tactischer laten spelen
 Wat doen met degenen die aangetikt zijn?
o Laten ervaren dat hun handeling net niet goed
genoeg was
o Niet belonen als ze aangetikt zijn
o Opdrachten
 Opzetten van kegels, stapelen van blokken,
pittenzakken van ene doos in andere leggen
 Gewoon blijven meespelen, na afloop vragen
wie er getikt is
 Uit spel gaan en opdracht uitvoeren
 Even aan de kant: rustmoment
 Verlossen
 Functiewissel
 Kleuters krijgen andere functie
 Spelen op meerdere velden: tikkers van veld
laten wisselen
 Naar een ander spel gaan
 Getikte kleuters zijn de behaalde punten kwijt
 Wie mag tikker zijn?
o Keuze van tikker beïnvloedt het spelbeeld:
 Actieve tikker geeft de kleuters weinig kans
om zich in de situatie te oriënteren
 Rustige tikker geeft de kleuters meer tijd om
zich aan te passen
 Kleuters ‘pakken’ hun prooi
o Jongste kleuters: laten prooi niet meer los
o Als leraar ‘pakken’ accepteren. Blijven in de buurt van
de tikker om de gepakten te verlossen
o Nog niet stimuleren tot het gewone aantikken, anders
fantasiebeeld schaden
o Tikfunctie duidelijker: tikken i.p.v. pakken
 Problemen:
o Ruimte-oriëntatie
o Bereidheid tot weglopen van de tikker