Achterliggende theorie IBIC
Inhoudsopgave
Children: Rights and Childhood – David Archard .................................................................................... 4
Hoofdstuk 1: De kinderen van John Locke (B2) ................................................................................... 4
Tot rede komen ............................................................................................................................... 4
Ouderlijke macht ............................................................................................................................. 5
Conclusie ......................................................................................................................................... 6
Hoofdstuk 2: Het concept van de kindertijd (B3) ................................................................................ 7
Artikel 1 ........................................................................................................................................... 7
De Ariès thesis ................................................................................................................................. 7
Een opmerking over ‘moderniteit’ .................................................................................................. 9
Een opmerking over sociaal constructionisme................................................................................ 9
Concepten en opvattingen .............................................................................................................. 9
Een opmerking over Rousseau ...................................................................................................... 10
Opvattingen over de kindertijd ..................................................................................................... 10
Hoofdstuk 3: De moderne opvatting van de kindertijd (B3) ............................................................. 12
Afgescheidenheid .......................................................................................................................... 12
Het ontwikkelingsmodel: de kindertijd als ‘fase’ .......................................................................... 12
‘Kindertijd’ en ‘volwassenheid’ ..................................................................................................... 14
Het religieuze en literaire ideaal: de kindertijd als ‘onschuld’ ...................................................... 15
Hoofdstuk 4: Morele rechten van kinderen (B4) .............................................................................. 16
Morele en wettelijke rechten ........................................................................................................ 16
De wilstheorie en de interessetheorie .......................................................................................... 16
De reikwijdte en het gewicht van morele rechten ........................................................................ 17
Hoofdstuk 5: Bevrijding van de zorg? (B4) ........................................................................................ 18
Bevrijding van kinderen (liberalisten) ........................................................................................... 18
De caretaker thesis / ‘verzorger thesis’ ......................................................................................... 19
Hoofdstuk 6: Willekeur en incompetentie (B4)................................................................................. 21
Willekeur ....................................................................................................................................... 21
Incompetentie ............................................................................................................................... 22
Hoofdstuk 7: De fouten van kinderrechten (B5) ............................................................................... 24
Rechten zijn alles of niets .............................................................................................................. 24
De verarmde wereld van rechten.................................................................................................. 26
Praten over rechten is niet de manier om met kinderen te praten .............................................. 27
Pagina 1 van 105
, Hoofdstuk 8: Het VN-verdrag inzake de Rechten van het Kind (B5) ................................................. 28
Het belang van het Verdrag........................................................................................................... 28
Rechten van het kind ..................................................................................................................... 29
Beste belangen .............................................................................................................................. 29
Het kind horen ............................................................................................................................... 31
Een centrale spanning ................................................................................................................... 31
Hoofdstuk 10: Stemrecht van kinderen en seksuele keuze (B5, p. 15) ............................................. 32
Stemrecht ...................................................................................................................................... 32
Het recht op seksuele keuze ......................................................................................................... 34
Hoofdstuk 11: Dragen en grootbrengen (B6) .................................................................................... 35
Een recht om groot te brengen ..................................................................................................... 35
Ik draag, daarom mag ik grootbrengen ......................................................................................... 37
Ouderlijke plichten en ouderlijke rechten..................................................................................... 39
Hoofdstuk 12: Familie en staat (B7) .................................................................................................. 41
De liberale standaard .................................................................................................................... 41
De staat.......................................................................................................................................... 41
De familie....................................................................................................................................... 43
Hoofdstuk 13: Ouderlijke rechten op privacy en autonomie (B7) .................................................... 45
Individualisme versus collectivisme .............................................................................................. 45
Privacy ........................................................................................................................................... 45
Autonomie ..................................................................................................................................... 47
Philosophy, Law and the Family. A New Introduction to the Philosophy of Law – Houlgate (Filosofie,
Recht en de Familie: een nieuwe inleading tot de rechtsfilosofie – Houlgate) .................................... 49
Hoofdstuk 7: Kindermishandeling en verwaarlozing (B3) ................................................................. 49
7.1 Bescherming van het kind: de optie voor de familierechtbank .............................................. 49
7.2 Twee gevallen .......................................................................................................................... 50
7.3 De norm ‘Het belang van het kind’.......................................................................................... 50
7.4 Gezinsmodellen gebruiken om de belangen van het kind te bepalen .................................... 51
7.5 Een alternatieve dispositionele norm ..................................................................................... 53
Hoofdstuk 10: Kinderen, ouders en de staat (B2) ............................................................................. 54
10.1 De voogdijstatus van kinderen .............................................................................................. 54
10.2 Filosofische theorieën over de status en rechten van kinderen ....................................... 54
10.3 Grondwettelijke theorieën over de rechten van kinderen ................................................... 57
10.4 Het classificatiedilemma van het Hooggerechtshof .............................................................. 58
Hoofdstuk 11: Draagmoederschap (B6) ............................................................................................ 61
11.1 Het interne orakel van gerechtigheid.................................................................................... 61
Pagina 2 van 105
, 11.2 Twee gevallen van draagmoederschap ................................................................................. 61
11.3 Het biologische voorkeursprincipe en de taal van draagmoederschap ................................ 62
11.4 Traditionele regels van het contractenrecht ......................................................................... 63
11.5 Natuurwet ............................................................................................................................. 63
11.6 Utilitaire zorgen ..................................................................................................................... 64
11.7 Uitzonderingen op het Biologische Voorkeursprincipe......................................................... 65
11.8 Gebruiksbezwaren tegen draagmoedercontracten .............................................................. 66
11.9 Kantiaanse bezwaren: baby's verkopen en lichamen huren ................................................. 67
Hoofdstuk 12: Bevroren embryo's (B6) ............................................................................................. 69
12.1 Echtscheiding en gecryopreserveerde embryo's .................................................................. 69
12.2 Vier gevallen .......................................................................................................................... 69
12.3 A.Z. versus B.Z.: Een nadere blik............................................................................................ 70
12.4 Het recht om zich voort te planten ....................................................................................... 70
12.5 Het recht om zich niet voort te planten ................................................................................ 71
12.6 Beroep op nut ........................................................................................................................ 73
12.7 Niet-discretionaire normen ................................................................................................... 74
12.8 Pre-IVF Contracten ................................................................................................................ 74
12.9 Beperkingen op de inhoud van pre-IVF-contracten ............................................................. 74
A Genealogy of the CRC – A. Barnes (B5) .............................................................................................. 77
Samenvatting..................................................................................................................................... 77
Introductie ......................................................................................................................................... 77
II. Lessen geleerd uit kritieken van de CRC als uitsluiting van het Niet-Westerse kind .................... 78
III Noord-Zuid-Oost-West: De verwijdering van bepaalde kinderen uit de internationale
kinderrechtendiscours....................................................................................................................... 79
A. Kind als hoofd van het huishouden: De articulatie van de CRC van de fictieve
verantwoordelijke ouder – onverantwoordelijk kind ................................................................... 79
B. Meisje – kind: Genderneutraliteit en de articulatie van het CRC van familie en cultuur als
gelukkig en veilig ........................................................................................................................... 83
Conclusie ........................................................................................................................................... 85
Overriding parents’ medical decisions for their children: a systematic review of normative literature –
R. McDougall & L. Notini (B7, p. 5) ........................................................................................................ 87
Verdrag inzake de rechten van het kind (IVRK) - Convention on the Rights of the Child (CRC) (B4) .... 90
Pagina 3 van 105
, Children: Rights and Childhood – David Archard
Hoofdstuk 1: De kinderen van John Locke (B2)
Dit hoofdstuk schetst de filosofische kijk van Locke op kinderen in tegenstelling tot volwassenen,
over de juiste macht van volwassenen in hun controle en voogdij over kinderen, en over hoe
kinderen volwassen worden.
John Locke (1632 – 1704):
➢ Some Thoughts Concerning Education (1693) → juiste educatie voor jonge mannen →
vroegste manifest voor kindgericht onderwijs.
➢ Lock schrijft over kinderen als de ontvangers van een ideale opvoeding, burgers in de maak,
prille maar onvolmaakte redeneerders en blanco vellen gevuld met ervaring.
➢ Vertegenwoordiger van de Engelstalige filosofie in het algemeen en de gedachtegang over de
kindertijd.
o Kinderen zijn goed, niet in de laatste plaats, omdat hun problemen blijvend zijn.
➢ Stukken die hij geschreven heeft met belangrijke gedachtes:
o An Essay Concerning Human Understanding (1689)
▪ Eerste volledige, krachtige en overtuigende verdediging van een empirische
theorie van geest en kennis, namelijk het ontkennen dat enige kennis aangeboren
is maar ontstaat uit ervaring.
• Als kennis wordt verkregen uit ervaring, dan wordt het geleidelijk verworven.
• Mensen worden deskundige gebruikers van de rede.
o Of the Conduct of the Understanding (1697)
▪ Een gids voor het juiste gebruik van de rede bij het verkrijgen van de waarheid op
elk gebied van menselijke kennis (wetenschappelijk en moreel).
o Two Treatises of Government (1698)
▪ Bekritiseerd patriarchale (kerkelijk) verslag van het politieke gezag zoals door God
nagelaten aan Adam, en vandaar aan zijn nakomelingen, de koningen.
▪ Lock: ‘Politieke macht moet niet als ouderlijk beschouwd worden. Ouders zouden
macht over hun kinderen moeten hebben, want kinderen hebben nog niet de
rechten van volwassen burgers.’
o Some Thoughts Concerning Education (1693)
▪ Een kind heeft behoeften en interesses die erkend moeten worden voor wat ze zijn
en het kin moet worden beredeneerd, niet eenvoudig geslagen of gedwongen om
zich aan regels van vereist gedrag te houden.
▪ Doel van opvoeding: een deugdzaam persoon voortbrengen
• Essentie van deugd was de onderwerping van iemands karakter en begeerten
aan rationale zelfbeheersing. Het kind moet uiteindelijk zijn gedrag gaan
herkennen en in overeenstemming met de rede kunnen sturen.
Overeenstemming tussen deze stukken:
➢ Kinderen zijn nog niet volledig rationeel, maar worden pas net zoals volwassenen.
o Hiervoor wordt onderwijs voor gebruikt.
o De afwezigheid van rede zorgt dat kinderen zich diskwalificeren van het
staatsburgerschap en tegelijkertijd hun afhankelijkheid van hun ouders rechtvaardigt.
Tot rede komen
Kinderen zijn reizigers die net zijn aangekomen in een vreemd land, waarvan ze niks weten
➢ Oorzaak: gebrek aan kennis en morele zin, oftewel de rede.
Pagina 4 van 105
Inhoudsopgave
Children: Rights and Childhood – David Archard .................................................................................... 4
Hoofdstuk 1: De kinderen van John Locke (B2) ................................................................................... 4
Tot rede komen ............................................................................................................................... 4
Ouderlijke macht ............................................................................................................................. 5
Conclusie ......................................................................................................................................... 6
Hoofdstuk 2: Het concept van de kindertijd (B3) ................................................................................ 7
Artikel 1 ........................................................................................................................................... 7
De Ariès thesis ................................................................................................................................. 7
Een opmerking over ‘moderniteit’ .................................................................................................. 9
Een opmerking over sociaal constructionisme................................................................................ 9
Concepten en opvattingen .............................................................................................................. 9
Een opmerking over Rousseau ...................................................................................................... 10
Opvattingen over de kindertijd ..................................................................................................... 10
Hoofdstuk 3: De moderne opvatting van de kindertijd (B3) ............................................................. 12
Afgescheidenheid .......................................................................................................................... 12
Het ontwikkelingsmodel: de kindertijd als ‘fase’ .......................................................................... 12
‘Kindertijd’ en ‘volwassenheid’ ..................................................................................................... 14
Het religieuze en literaire ideaal: de kindertijd als ‘onschuld’ ...................................................... 15
Hoofdstuk 4: Morele rechten van kinderen (B4) .............................................................................. 16
Morele en wettelijke rechten ........................................................................................................ 16
De wilstheorie en de interessetheorie .......................................................................................... 16
De reikwijdte en het gewicht van morele rechten ........................................................................ 17
Hoofdstuk 5: Bevrijding van de zorg? (B4) ........................................................................................ 18
Bevrijding van kinderen (liberalisten) ........................................................................................... 18
De caretaker thesis / ‘verzorger thesis’ ......................................................................................... 19
Hoofdstuk 6: Willekeur en incompetentie (B4)................................................................................. 21
Willekeur ....................................................................................................................................... 21
Incompetentie ............................................................................................................................... 22
Hoofdstuk 7: De fouten van kinderrechten (B5) ............................................................................... 24
Rechten zijn alles of niets .............................................................................................................. 24
De verarmde wereld van rechten.................................................................................................. 26
Praten over rechten is niet de manier om met kinderen te praten .............................................. 27
Pagina 1 van 105
, Hoofdstuk 8: Het VN-verdrag inzake de Rechten van het Kind (B5) ................................................. 28
Het belang van het Verdrag........................................................................................................... 28
Rechten van het kind ..................................................................................................................... 29
Beste belangen .............................................................................................................................. 29
Het kind horen ............................................................................................................................... 31
Een centrale spanning ................................................................................................................... 31
Hoofdstuk 10: Stemrecht van kinderen en seksuele keuze (B5, p. 15) ............................................. 32
Stemrecht ...................................................................................................................................... 32
Het recht op seksuele keuze ......................................................................................................... 34
Hoofdstuk 11: Dragen en grootbrengen (B6) .................................................................................... 35
Een recht om groot te brengen ..................................................................................................... 35
Ik draag, daarom mag ik grootbrengen ......................................................................................... 37
Ouderlijke plichten en ouderlijke rechten..................................................................................... 39
Hoofdstuk 12: Familie en staat (B7) .................................................................................................. 41
De liberale standaard .................................................................................................................... 41
De staat.......................................................................................................................................... 41
De familie....................................................................................................................................... 43
Hoofdstuk 13: Ouderlijke rechten op privacy en autonomie (B7) .................................................... 45
Individualisme versus collectivisme .............................................................................................. 45
Privacy ........................................................................................................................................... 45
Autonomie ..................................................................................................................................... 47
Philosophy, Law and the Family. A New Introduction to the Philosophy of Law – Houlgate (Filosofie,
Recht en de Familie: een nieuwe inleading tot de rechtsfilosofie – Houlgate) .................................... 49
Hoofdstuk 7: Kindermishandeling en verwaarlozing (B3) ................................................................. 49
7.1 Bescherming van het kind: de optie voor de familierechtbank .............................................. 49
7.2 Twee gevallen .......................................................................................................................... 50
7.3 De norm ‘Het belang van het kind’.......................................................................................... 50
7.4 Gezinsmodellen gebruiken om de belangen van het kind te bepalen .................................... 51
7.5 Een alternatieve dispositionele norm ..................................................................................... 53
Hoofdstuk 10: Kinderen, ouders en de staat (B2) ............................................................................. 54
10.1 De voogdijstatus van kinderen .............................................................................................. 54
10.2 Filosofische theorieën over de status en rechten van kinderen ....................................... 54
10.3 Grondwettelijke theorieën over de rechten van kinderen ................................................... 57
10.4 Het classificatiedilemma van het Hooggerechtshof .............................................................. 58
Hoofdstuk 11: Draagmoederschap (B6) ............................................................................................ 61
11.1 Het interne orakel van gerechtigheid.................................................................................... 61
Pagina 2 van 105
, 11.2 Twee gevallen van draagmoederschap ................................................................................. 61
11.3 Het biologische voorkeursprincipe en de taal van draagmoederschap ................................ 62
11.4 Traditionele regels van het contractenrecht ......................................................................... 63
11.5 Natuurwet ............................................................................................................................. 63
11.6 Utilitaire zorgen ..................................................................................................................... 64
11.7 Uitzonderingen op het Biologische Voorkeursprincipe......................................................... 65
11.8 Gebruiksbezwaren tegen draagmoedercontracten .............................................................. 66
11.9 Kantiaanse bezwaren: baby's verkopen en lichamen huren ................................................. 67
Hoofdstuk 12: Bevroren embryo's (B6) ............................................................................................. 69
12.1 Echtscheiding en gecryopreserveerde embryo's .................................................................. 69
12.2 Vier gevallen .......................................................................................................................... 69
12.3 A.Z. versus B.Z.: Een nadere blik............................................................................................ 70
12.4 Het recht om zich voort te planten ....................................................................................... 70
12.5 Het recht om zich niet voort te planten ................................................................................ 71
12.6 Beroep op nut ........................................................................................................................ 73
12.7 Niet-discretionaire normen ................................................................................................... 74
12.8 Pre-IVF Contracten ................................................................................................................ 74
12.9 Beperkingen op de inhoud van pre-IVF-contracten ............................................................. 74
A Genealogy of the CRC – A. Barnes (B5) .............................................................................................. 77
Samenvatting..................................................................................................................................... 77
Introductie ......................................................................................................................................... 77
II. Lessen geleerd uit kritieken van de CRC als uitsluiting van het Niet-Westerse kind .................... 78
III Noord-Zuid-Oost-West: De verwijdering van bepaalde kinderen uit de internationale
kinderrechtendiscours....................................................................................................................... 79
A. Kind als hoofd van het huishouden: De articulatie van de CRC van de fictieve
verantwoordelijke ouder – onverantwoordelijk kind ................................................................... 79
B. Meisje – kind: Genderneutraliteit en de articulatie van het CRC van familie en cultuur als
gelukkig en veilig ........................................................................................................................... 83
Conclusie ........................................................................................................................................... 85
Overriding parents’ medical decisions for their children: a systematic review of normative literature –
R. McDougall & L. Notini (B7, p. 5) ........................................................................................................ 87
Verdrag inzake de rechten van het kind (IVRK) - Convention on the Rights of the Child (CRC) (B4) .... 90
Pagina 3 van 105
, Children: Rights and Childhood – David Archard
Hoofdstuk 1: De kinderen van John Locke (B2)
Dit hoofdstuk schetst de filosofische kijk van Locke op kinderen in tegenstelling tot volwassenen,
over de juiste macht van volwassenen in hun controle en voogdij over kinderen, en over hoe
kinderen volwassen worden.
John Locke (1632 – 1704):
➢ Some Thoughts Concerning Education (1693) → juiste educatie voor jonge mannen →
vroegste manifest voor kindgericht onderwijs.
➢ Lock schrijft over kinderen als de ontvangers van een ideale opvoeding, burgers in de maak,
prille maar onvolmaakte redeneerders en blanco vellen gevuld met ervaring.
➢ Vertegenwoordiger van de Engelstalige filosofie in het algemeen en de gedachtegang over de
kindertijd.
o Kinderen zijn goed, niet in de laatste plaats, omdat hun problemen blijvend zijn.
➢ Stukken die hij geschreven heeft met belangrijke gedachtes:
o An Essay Concerning Human Understanding (1689)
▪ Eerste volledige, krachtige en overtuigende verdediging van een empirische
theorie van geest en kennis, namelijk het ontkennen dat enige kennis aangeboren
is maar ontstaat uit ervaring.
• Als kennis wordt verkregen uit ervaring, dan wordt het geleidelijk verworven.
• Mensen worden deskundige gebruikers van de rede.
o Of the Conduct of the Understanding (1697)
▪ Een gids voor het juiste gebruik van de rede bij het verkrijgen van de waarheid op
elk gebied van menselijke kennis (wetenschappelijk en moreel).
o Two Treatises of Government (1698)
▪ Bekritiseerd patriarchale (kerkelijk) verslag van het politieke gezag zoals door God
nagelaten aan Adam, en vandaar aan zijn nakomelingen, de koningen.
▪ Lock: ‘Politieke macht moet niet als ouderlijk beschouwd worden. Ouders zouden
macht over hun kinderen moeten hebben, want kinderen hebben nog niet de
rechten van volwassen burgers.’
o Some Thoughts Concerning Education (1693)
▪ Een kind heeft behoeften en interesses die erkend moeten worden voor wat ze zijn
en het kin moet worden beredeneerd, niet eenvoudig geslagen of gedwongen om
zich aan regels van vereist gedrag te houden.
▪ Doel van opvoeding: een deugdzaam persoon voortbrengen
• Essentie van deugd was de onderwerping van iemands karakter en begeerten
aan rationale zelfbeheersing. Het kind moet uiteindelijk zijn gedrag gaan
herkennen en in overeenstemming met de rede kunnen sturen.
Overeenstemming tussen deze stukken:
➢ Kinderen zijn nog niet volledig rationeel, maar worden pas net zoals volwassenen.
o Hiervoor wordt onderwijs voor gebruikt.
o De afwezigheid van rede zorgt dat kinderen zich diskwalificeren van het
staatsburgerschap en tegelijkertijd hun afhankelijkheid van hun ouders rechtvaardigt.
Tot rede komen
Kinderen zijn reizigers die net zijn aangekomen in een vreemd land, waarvan ze niks weten
➢ Oorzaak: gebrek aan kennis en morele zin, oftewel de rede.
Pagina 4 van 105
