samenvatting begrijp onderwijs 1

1



Inhoud
1. Onderwijsorganisatie..............................................................................................................3
1.1 Leren als recht en plicht....................................................................................................3
1.1.1 Leren is een recht voor ieder kind.............................................................................3
1.1.2 leerplicht van 5 – 18...................................................................................................3
1.1.3 leerplicht is geen schoolplicht....................................................................................3
1.2 Structuur van het onderwijs in Vlaanderen......................................................................4
1.2.1 finaliteit basisonderwijs.............................................................................................4
1.2.2 finaliteit secundair onderwijs (SO).............................................................................5
1.2.3 Buitengewoon onderwijs.........................................................................................10
1.2.4 finaliteit hoger onderwijs.........................................................................................13
1.2.5 onderwijsdoelen......................................................................................................14
1.3 onderwijsbeleid...............................................................................................................15
1.3.1 macro-niveau...........................................................................................................15
1.3.2 onderwijsorganisatie op meso-niveau.....................................................................22
1.3.3 Onderwijsorganisatie op microniveau.....................................................................23
1.4 Historische breuklijnen...................................................................................................23
1.4.1 inleiding....................................................................................................................24
1.4.2 Communautaire breuklijn: Vlaanderen versus Wallonië.........................................24
1.4.3 Ethische breuklijn: katholieken versus vrijzinnige...................................................24
1.4.4 Sociaal-economische breuklijn: kapitalisten versus arbeiders................................24
2. Deontologie en aansprakelijkheid in het onderwijs.............................................................26
2.1 onderwijsdeontologie.....................................................................................................26
2.2 plichten van de leraar....................................................................................................26
2.3 zorgvuldig bestuur..........................................................................................................26
3 ik ben een maatschappelijk bewuste leraar..........................................................................26
3.1 Zorg en inclusie..............................................................................................................26
3.1.1 zorg...........................................................................................................................26
3.1.2 Inclusie.....................................................................................................................28
3.1.3 Decreet leersteun – Het leersteunmodel................................................................29
3.2 Educatie voor duurzame ontwikkeling – EDO................................................................29
3.2.1 Duurzame ontwikkeling=?.......................................................................................30

, 2

3.2.2 Dimensies van duurzame ontwikkeling...................................................................30
3.2.3 Beleidskader Verenigde Naties – SDG’s (bekijk bundel)..........................................31
3.2.4 EDO =?......................................................................................................................32
3.3 cultuureducatie...............................................................................................................36
3.3.1 Wat is cultuur...........................................................................................................36
3.3.2 Cultuur en onderwijs: cultuureducatie....................................................................36
3.3.3 Culturele vaardigheden............................................................................................37
3.3.4 Doel: cultureel bewustzijn.......................................................................................38
3.4 Kansarmoede.................................................................................................................38
3.4.1 Wat is (kans)armoede?............................................................................................38
3.4.2 Het model Vranken: een analyse.............................................................................43
3.4.3 onderwijs tegen armoede........................................................................................45
3.5 diversiteit........................................................................................................................47
Inleiding: lezen..................................................................................................................47
1. Diversiteit is...................................................................................................................47
2. Diversiteit is de norm,…................................................................................................48
3. Leren IN en VOOR diversiteit........................................................................................49
4. Superdiversiteit.............................................................................................................50
5. Meertaligheid................................................................................................................50
6. Diversiteit en burgerschapsvorming.............................................................................51
7. Gelijke onderwijskansen, diversiteit en inclusie...........................................................51
3.6 Onderwijsysteem in andere landen................................................................................52
Onderwijs Congo...............................................................................................................52
Onderwijs Finland.............................................................................................................52
Onderwijs Wallonië...............................................................................................................52
Onderwijs Ierland..............................................................................................................53
Onderwijs Duitsland..........................................................................................................53
PISA 2018..........................................................................................................................53
3.7 Burgerschap....................................................................................................................55
4. Kritisch denken en argumenteren........................................................................................56
Betoog: do’s and don’ts........................................................................................................56
Ben ik een maatschappelijk bewuste leraar?.......................................................................57
A. ONDERWIJSBELEID …/40 punten..........................................................................................60

, 3

B. Deontologie …/12 (denk ik)..................................................................................................60
C. EDO …/9 punten....................................................................................................................60
D. cultuureducatie …/6 punten.................................................................................................60
E. diversiteit …/6.......................................................................................................................61
F. armoede …/6 punten............................................................................................................61

BEGRIJP ONDERWIJS 1
Inleiding
 Vertrekken vanuit de onderwijsactualiteit om onderwijsstructuren, -organisatie en
thema’s te begrijpen
 Openhouding  maatschappelijk bewuste leraar
 De inhouden kunnen we opdelen in 4 delen
o Deel 1: Onderwijsorganisatie binnen de politieke & bestuurlijke realiteit en op
verschillende domeinen zoals sociale zaken/ economische en vrije omgeving/
culturele diversiteit/ juridisch en ecologie
o Deel 2: Actualiteiten de effecten/ gevolgen binnen onderwijs: kansarmoede en
gelijke onderwijskansen, (super)diversiteit in maatschappij en onderwijs,
onthaalbeleid, non-discriminatie, …
o Deel 3: kritisch denken: argumentatietechnieken, betogen debat
o Deel 4: Deontologie en aansprakelijkheid in het onderwijs
1. ONDERWIJSORGANISATIE

1.1 LEREN ALS RECHT EN PLICHT


1.1.1 LEREN IS EEN RECHT VOOR IEDER KIND
 Kind heeft recht op onderwijs  Verdrag inzake de rechten van het kind
 Basisonderwijs voor ieder kind gratis beschikbaar
  In overeenstemming met zijn/haar leerniveau

1.1.2 LEERPLICHT VAN 5 – 18
 1914: 6 – 12 jaar
 Later verhoogd naar 14 & 15 jaar
 In 1983: Kinderen van 5 – 18 jaar zijn leerplichtig, niet schoolplichtig
 Leerplicht: ouders moeten hun kinderen laten leren
 Deeltijdse leerplicht
o  Deeltijds les volgen en deeltijds werken
o Op 15 jaar voor wie de eerste 2 leerjaren van het voltijds secundair onderwijs
heeft beëindigd (geslaagd of niet)
o Op 16 jaar als dat niet het geval is

1.1.3 LEERPLICHT IS GEEN SCHOOLPLICHT

, 4

 Het kind is niet verplicht om naar school te gaan
o De ouders organiseren huisonderwijs voor het kind
o Dit moeten ze vooraf schriftelijk melden aan het Vlaams Ministerie van
Onderwijs en Vorming


a) LEERPLICHT VOOR KINDEREN MET EEN BEPERKING
 Onderwijs aan huis en vrijstelling van leerplicht zijn mogelijk onder bepaalde
voorwaarden
b) LEERPLICHT VOOR KINDEREN VAN OUDERS ZONDER VASTE VERBLIJFPLAATS
 Kinderen van binnenschippers, kermis-en circusexploitanten en -artiesten en
woonwagenbewoners  leerplichtig
c) LEERPLICHT VOORKINDEREN MET EEN ANDERE NATIONALITEIT
 Kinderen met een andere nationaliteit zijn leerplichtig vanaf de 60ste dag na hun
inschrijving in het vreemdelingenregister, wachtregister of het bevolkingsregister van
de gemeente
d) LEERPLICHT VOOR VLAAMSE KINDEREN IN HET BUITENLAND
 Vlaamse kinderen in het buitenland vallen onder de leerplicht van dat land
 Behouden de kinderen hun domicilie in België  vallen de minderjarige kinderen ook
onder de Belgische leerplicht
 Ouders moeten in België aantonen dat hun kinderen aan de leerplicht voldoen

1.2 STRUCTUUR VAN HET ONDERWIJS IN VLAANDEREN
 Kleuteronderwijs – onderwijsdoelen: ontwikkelingsdoelen – nastreven
 Lager onderwijs – onderwijsdoelen: eindtermen – te bereiken

1.2.1 FINALITEIT BASISONDERWIJS
 Hoofddoel  de continue en totale persoonlijkheidsontwikkeling
 Kleuteronderwijs
o Doel  de kinderen te stimuleren via spel en exploratie zodat ze zich
verschillende leergebieden eigen maken
o Ontwikkelingsdoelen: zijn minimumdoelen op het vlak van kennis, inzicht,
vaardigheden en attitudes, die vastgelegd zijn door de Vlaamse overheid
 Niet verplicht om te behalen
 Lager onderwijs
o Eindtermen: doelstellingen, vastgelegd door de Vlaamse overheid, die
kinderen dienen te bereiken
o Op website onderwijsdoelen vind je de verschillende eindtermen weer
o Hiernaast zijn er 3 leergebiedoverschrijdende eindtermen
 ICT, ‘leren leren’ en ‘sociale vaardigheden
 Kunnen in alle leeractiviteiten gerealiseerd worden