1. Intro recht..............................................................................................................................3
Wanneer naar de rechtbank........................................................................................................................................3
Soorten misdrijven......................................................................................................................................................4
Rechtsbronnen............................................................................................................................................................4
Koninklijk besluit.........................................................................................................................................................5
Ministerieel besluit......................................................................................................................................................5
internationale rechtsregels..........................................................................................................................................5
Soorten rechtbanken...................................................................................................................................................7
Actoren...................................................................................................................................................................... 10
2. Vrije software en open source software.............................................................................11
FOSS.......................................................................................................................................................................... 11
Free software = libre software...................................................................................................................................11
copyleft principe........................................................................................................................................................12
Verschil freeware en shareware................................................................................................................................12
Creative commons (cc)..............................................................................................................................................12
Financiële vergoeding................................................................................................................................................14
Geld verdienen met open source..............................................................................................................................14
3. Intellectuele rechten...........................................................................................................15
Belang voor het publiek.............................................................................................................................................15
Auteursrecht = copyright...........................................................................................................................................16
morele rechten = persoonlijkheidsrechten................................................................................................................18
Bescherming software...............................................................................................................................................18
Databanken...............................................................................................................................................................18
Patenten.................................................................................................................................................................... 19
Merken = trademarks................................................................................................................................................19
Domeinnamen...........................................................................................................................................................20
Geheimhouding = trade secret..................................................................................................................................20
4. Cybercriminaliteit................................................................................................................21
Voorbeelden aspecifieke informaticamisdrijven.......................................................................................................21
Specifieke informaticamisdrijven..............................................................................................................................21
Valsheid informatica..................................................................................................................................................22
Informaticabedrog.....................................................................................................................................................22
Ongeoorloofde toegang = hacking............................................................................................................................22
Datasabotage............................................................................................................................................................22
Afluisteren................................................................................................................................................................. 22
Databeslag.................................................................................................................................................................23
Netwerkzoeking.........................................................................................................................................................23
1
, Medewerkingsplicht..................................................................................................................................................23
Plichten voor tussenpersonen...................................................................................................................................23
5. Computer forensics.............................................................................................................26
Wat onderzoeken......................................................................................................................................................26
soorten onderzoek....................................................................................................................................................27
Verschillende types onderzoek..................................................................................................................................27
Basisregels forensisch onderzoek..............................................................................................................................28
Onderzoeksproces.....................................................................................................................................................29
chain of custody........................................................................................................................................................30
Tools.......................................................................................................................................................................... 31
6. Cybercriminality gastcollege...............................................................................................32
Cybercrime sensu stricto = in strikte zin....................................................................................................................32
Cybercrime senso lato = in ruime zin.........................................................................................................................34
Medewerkingsplicht..................................................................................................................................................35
Nis richtlijnen............................................................................................................................................................36
7. ict contracten......................................................................................................................36
Waarom formeel contracteren?................................................................................................................................37
Afhankelijk van derden..............................................................................................................................................38
Onderhandelen.........................................................................................................................................................40
Geldigheidsvoorwaarden...........................................................................................................................................41
Naleving..................................................................................................................................................................... 42
Contractbreuk...........................................................................................................................................................42
Ingebrekestelling.......................................................................................................................................................42
Schadevergoeding.....................................................................................................................................................43
Aansprakelijkheidsbeperking.....................................................................................................................................43
Beroepsaansprakelijkheidsverzekering.....................................................................................................................43
Change requests........................................................................................................................................................45
Resultaatverbintenis..................................................................................................................................................46
Beperking aansprakelijkheid......................................................................................................................................47
Verplichtingen van de klant.......................................................................................................................................48
Oplevering en aanvaarding van software..................................................................................................................48
Verborgen gebreken..................................................................................................................................................49
Conforme levering.....................................................................................................................................................50
Strafbeding................................................................................................................................................................50
Escrow....................................................................................................................................................................... 51
1. Softwarelicentie-overeenkomst............................................................................................................................52
2. Softwareontwikkelings-overeenkomst..................................................................................................................53
2
, 3. Algemene voorwaarden........................................................................................................................................54
4. SAAS overeenkomst...............................................................................................................................................54
7. Informaticaverzerkering........................................................................................................................................56
9. Instruction to proceed...........................................................................................................................................57
8. VERTROUWENSDIENSTEN...................................................................................................58
Elektronisch archiveren BE........................................................................................................................................61
Payment Service Directive 2 (PSD2)...........................................................................................................................62
SMART CONTRACTS...................................................................................................................................................64
9. E-commerce – e-business....................................................................................................65
Informaticaverplichtingen B2C..................................................................................................................................66
Bijkomende informatieverplichtingen.......................................................................................................................68
Rechtskeuze...............................................................................................................................................................70
1. Intro recht
- Niet alle burgers moeten wet kennen enkel wet die van toepassing is in de omstandigheden waarin ze
zich bevinden
Toepassingen: mag of kan het
- Een lijst emailadressen opladen in het CRM systeem van je werkgever
o Kijken als de lijst gdpr gewijs oke is of toestemming vragen
- De activiteiten van collega werknemers volgen
o Het kan
- Gevonden code inpassen in je eigen applicatie
o Nee vanwege auteursrechten behalve als er staat dat het gebruikt mag worden maker zoeken en
toestemming krijgen
- Een handige tool (gevonden op SourceForge) installeren en gebruiken
o Licentie voorwaarden nakijken, kan vrij gebruik zijn of met beperkingen
- Beveiligingslekken opsporen
o Indien overeenkomst met bedrijf mag dit
- Een zelfgebouwde software-oplossing hergebruiken
o Te zien wie auteursrechten krijgen jij of he bedrijf, voor wie het gemaakt is geen afspraken = blijft
het van jou en mag je het hergebruiken
- Een mailservice aanpassen (bvb storage verlagen) of stopzetten
o Te zien van gebruikersovereenkomst
- Pornografie verspreiden (art. 383 strafrecht)
o Mag niet
- Met je admin account bestanden van een collega inkijken
o Niks afgesproken dan mag het niet
- Een student aansprakelijk stellen voor fouten in zijn software
o Kleine fout is menselijk, indien groot en express dan wel
Wanneer naar de rechtbank
- Geschillen tussen particulieren onderling of tussen organisatie en particulieren
o Conflict van private belangen, geen weerslag op de maatschappij
Burgerlijke rechtbanken (vredegerecht, 1 e aanleg, koophandel)
3
, Schade vergoeden of herstellen
o Burgerlijk recht, handelsrecht of sociaalrecht
- Misdrijven
o Laakbare acties of misdaden
Politierechtbank, correctionele, hof van assisen
Boete of gevangenisstraf
o Strafrecht
Soorten misdrijven
- Overtreding = lichtste vorm
o Openbaar dronkenschap, nachtlawaai, verkeersovertreding
o Politierechtbank
o Politiestraf van ma 7 dagen gevangenis
- Wanbedrijf = ernstig misdrijf
o Fraude, diefstal, slagen en verwondingen
o correctionele straf tussen 8 dagen en 5 jaar gevangenis
- misdaad = zwaarste misdrijf
o moord, verkrachting, ontvoering, gijzeling
o criminele straf van minimum 5 jaar
bij geschillen niet naar de rechtbank door arbitrage
- arbitrage instituten
o geschillencommissie reizen
o geschillencommissie meubelen
o commissie voor arbitrage consumenten en textielverzorgers
o kamer van verzoening, arbitrage en bemiddeling inzake onroerend goed
- = regeling buiten het gericht door betrokken partijen aangestelde neutrale scheidsrechter
- Op voorhand contractueel overeengekomen (in algemene voorwaarden)
- Kamer van koophandel = arbitrage instituut
- Bindende uitspraak!
- Voordeel
o Eenvoudiger, goedkoper en sneller
Niet naar de rechtbank bij conflictbemiddeling = mediation
- Zoals arbitrage maar zonder bindende uitspraak
- Partijen kunnen zich terugtrekken tot net voor het ondertekenen van de compromis
Rechtsbronnen
- Europees Parlement
- Kamer (federaal parlement)
- Senaat (federaal parlement)
- Vlaams parlement
- Federale regering (maar ook de regeringen van de gewesten en gemeenschappen kunnen decreten
uitvaardigen)
- De rechtbanken (rechtspraak)
- Internationale rechtsregels/verdragen = vb verenigde naties met rechten van de mens
- Grondwet
- Wetten en decreten/ordonnanties (wetgevende macht)
- Koninklijke en ministeriële besluiten (uitvoerende macht)
- Bepalingen van de gemeenschappen/gewesten/provincies/gemeenten
- Rechtspraak = uitspraken van rechters in het verleden
4
Wanneer naar de rechtbank........................................................................................................................................3
Soorten misdrijven......................................................................................................................................................4
Rechtsbronnen............................................................................................................................................................4
Koninklijk besluit.........................................................................................................................................................5
Ministerieel besluit......................................................................................................................................................5
internationale rechtsregels..........................................................................................................................................5
Soorten rechtbanken...................................................................................................................................................7
Actoren...................................................................................................................................................................... 10
2. Vrije software en open source software.............................................................................11
FOSS.......................................................................................................................................................................... 11
Free software = libre software...................................................................................................................................11
copyleft principe........................................................................................................................................................12
Verschil freeware en shareware................................................................................................................................12
Creative commons (cc)..............................................................................................................................................12
Financiële vergoeding................................................................................................................................................14
Geld verdienen met open source..............................................................................................................................14
3. Intellectuele rechten...........................................................................................................15
Belang voor het publiek.............................................................................................................................................15
Auteursrecht = copyright...........................................................................................................................................16
morele rechten = persoonlijkheidsrechten................................................................................................................18
Bescherming software...............................................................................................................................................18
Databanken...............................................................................................................................................................18
Patenten.................................................................................................................................................................... 19
Merken = trademarks................................................................................................................................................19
Domeinnamen...........................................................................................................................................................20
Geheimhouding = trade secret..................................................................................................................................20
4. Cybercriminaliteit................................................................................................................21
Voorbeelden aspecifieke informaticamisdrijven.......................................................................................................21
Specifieke informaticamisdrijven..............................................................................................................................21
Valsheid informatica..................................................................................................................................................22
Informaticabedrog.....................................................................................................................................................22
Ongeoorloofde toegang = hacking............................................................................................................................22
Datasabotage............................................................................................................................................................22
Afluisteren................................................................................................................................................................. 22
Databeslag.................................................................................................................................................................23
Netwerkzoeking.........................................................................................................................................................23
1
, Medewerkingsplicht..................................................................................................................................................23
Plichten voor tussenpersonen...................................................................................................................................23
5. Computer forensics.............................................................................................................26
Wat onderzoeken......................................................................................................................................................26
soorten onderzoek....................................................................................................................................................27
Verschillende types onderzoek..................................................................................................................................27
Basisregels forensisch onderzoek..............................................................................................................................28
Onderzoeksproces.....................................................................................................................................................29
chain of custody........................................................................................................................................................30
Tools.......................................................................................................................................................................... 31
6. Cybercriminality gastcollege...............................................................................................32
Cybercrime sensu stricto = in strikte zin....................................................................................................................32
Cybercrime senso lato = in ruime zin.........................................................................................................................34
Medewerkingsplicht..................................................................................................................................................35
Nis richtlijnen............................................................................................................................................................36
7. ict contracten......................................................................................................................36
Waarom formeel contracteren?................................................................................................................................37
Afhankelijk van derden..............................................................................................................................................38
Onderhandelen.........................................................................................................................................................40
Geldigheidsvoorwaarden...........................................................................................................................................41
Naleving..................................................................................................................................................................... 42
Contractbreuk...........................................................................................................................................................42
Ingebrekestelling.......................................................................................................................................................42
Schadevergoeding.....................................................................................................................................................43
Aansprakelijkheidsbeperking.....................................................................................................................................43
Beroepsaansprakelijkheidsverzekering.....................................................................................................................43
Change requests........................................................................................................................................................45
Resultaatverbintenis..................................................................................................................................................46
Beperking aansprakelijkheid......................................................................................................................................47
Verplichtingen van de klant.......................................................................................................................................48
Oplevering en aanvaarding van software..................................................................................................................48
Verborgen gebreken..................................................................................................................................................49
Conforme levering.....................................................................................................................................................50
Strafbeding................................................................................................................................................................50
Escrow....................................................................................................................................................................... 51
1. Softwarelicentie-overeenkomst............................................................................................................................52
2. Softwareontwikkelings-overeenkomst..................................................................................................................53
2
, 3. Algemene voorwaarden........................................................................................................................................54
4. SAAS overeenkomst...............................................................................................................................................54
7. Informaticaverzerkering........................................................................................................................................56
9. Instruction to proceed...........................................................................................................................................57
8. VERTROUWENSDIENSTEN...................................................................................................58
Elektronisch archiveren BE........................................................................................................................................61
Payment Service Directive 2 (PSD2)...........................................................................................................................62
SMART CONTRACTS...................................................................................................................................................64
9. E-commerce – e-business....................................................................................................65
Informaticaverplichtingen B2C..................................................................................................................................66
Bijkomende informatieverplichtingen.......................................................................................................................68
Rechtskeuze...............................................................................................................................................................70
1. Intro recht
- Niet alle burgers moeten wet kennen enkel wet die van toepassing is in de omstandigheden waarin ze
zich bevinden
Toepassingen: mag of kan het
- Een lijst emailadressen opladen in het CRM systeem van je werkgever
o Kijken als de lijst gdpr gewijs oke is of toestemming vragen
- De activiteiten van collega werknemers volgen
o Het kan
- Gevonden code inpassen in je eigen applicatie
o Nee vanwege auteursrechten behalve als er staat dat het gebruikt mag worden maker zoeken en
toestemming krijgen
- Een handige tool (gevonden op SourceForge) installeren en gebruiken
o Licentie voorwaarden nakijken, kan vrij gebruik zijn of met beperkingen
- Beveiligingslekken opsporen
o Indien overeenkomst met bedrijf mag dit
- Een zelfgebouwde software-oplossing hergebruiken
o Te zien wie auteursrechten krijgen jij of he bedrijf, voor wie het gemaakt is geen afspraken = blijft
het van jou en mag je het hergebruiken
- Een mailservice aanpassen (bvb storage verlagen) of stopzetten
o Te zien van gebruikersovereenkomst
- Pornografie verspreiden (art. 383 strafrecht)
o Mag niet
- Met je admin account bestanden van een collega inkijken
o Niks afgesproken dan mag het niet
- Een student aansprakelijk stellen voor fouten in zijn software
o Kleine fout is menselijk, indien groot en express dan wel
Wanneer naar de rechtbank
- Geschillen tussen particulieren onderling of tussen organisatie en particulieren
o Conflict van private belangen, geen weerslag op de maatschappij
Burgerlijke rechtbanken (vredegerecht, 1 e aanleg, koophandel)
3
, Schade vergoeden of herstellen
o Burgerlijk recht, handelsrecht of sociaalrecht
- Misdrijven
o Laakbare acties of misdaden
Politierechtbank, correctionele, hof van assisen
Boete of gevangenisstraf
o Strafrecht
Soorten misdrijven
- Overtreding = lichtste vorm
o Openbaar dronkenschap, nachtlawaai, verkeersovertreding
o Politierechtbank
o Politiestraf van ma 7 dagen gevangenis
- Wanbedrijf = ernstig misdrijf
o Fraude, diefstal, slagen en verwondingen
o correctionele straf tussen 8 dagen en 5 jaar gevangenis
- misdaad = zwaarste misdrijf
o moord, verkrachting, ontvoering, gijzeling
o criminele straf van minimum 5 jaar
bij geschillen niet naar de rechtbank door arbitrage
- arbitrage instituten
o geschillencommissie reizen
o geschillencommissie meubelen
o commissie voor arbitrage consumenten en textielverzorgers
o kamer van verzoening, arbitrage en bemiddeling inzake onroerend goed
- = regeling buiten het gericht door betrokken partijen aangestelde neutrale scheidsrechter
- Op voorhand contractueel overeengekomen (in algemene voorwaarden)
- Kamer van koophandel = arbitrage instituut
- Bindende uitspraak!
- Voordeel
o Eenvoudiger, goedkoper en sneller
Niet naar de rechtbank bij conflictbemiddeling = mediation
- Zoals arbitrage maar zonder bindende uitspraak
- Partijen kunnen zich terugtrekken tot net voor het ondertekenen van de compromis
Rechtsbronnen
- Europees Parlement
- Kamer (federaal parlement)
- Senaat (federaal parlement)
- Vlaams parlement
- Federale regering (maar ook de regeringen van de gewesten en gemeenschappen kunnen decreten
uitvaardigen)
- De rechtbanken (rechtspraak)
- Internationale rechtsregels/verdragen = vb verenigde naties met rechten van de mens
- Grondwet
- Wetten en decreten/ordonnanties (wetgevende macht)
- Koninklijke en ministeriële besluiten (uitvoerende macht)
- Bepalingen van de gemeenschappen/gewesten/provincies/gemeenten
- Rechtspraak = uitspraken van rechters in het verleden
4
