Klinische psychiatrie
1. INLEIDING: GEBRUIK VAN DE DSM-5 .................................................................................... 4
1.1 Inleiding: psychopathologie/psychiatrische stoornis ......................................................................... 4
1.2 Classificatie ....................................................................................................................................... 5
1.3 Diagnostiek ....................................................................................................................................... 6
1.4 Globale veranderingen DSM-5 ........................................................................................................... 7
1.5 Opzet DSM-5 ..................................................................................................................................... 8
1.6 Stellingen .......................................................................................................................................... 8
1.7 Conclusie ........................................................................................................................................... 9
2. INLEIDING: NORMALITEIT EN PSYCHOPATHOLOGIE ............................................................ 9
2.1 Normaliteit en psychopathologie ...................................................................................................... 9
2.2 Epidemiologie ................................................................................................................................. 10
2.3 Algemene prevalentie ..................................................................................................................... 11
2.4 Geschiedenis van de psychiatrie ...................................................................................................... 12
2.5 Etiopathogenese ............................................................................................................................. 13
2.6 Fysiopathogenese ........................................................................................................................... 14
2.7 Psychopathogenese......................................................................................................................... 16
3. NEUROCOGNITIEVE STOORNISSEN..................................................................................... 20
3.1 Vergrijzing van de bevolking in België.............................................................................................. 21
3.2 Het geheugen .................................................................................................................................. 21
3.3 Ouderdom ....................................................................................................................................... 22
3.4 MMSE ............................................................................................................................................. 22
3.5 Dementie ........................................................................................................................................ 23
3.6 Delirium .......................................................................................................................................... 29
3.7 Amnestische stoornissen ................................................................................................................. 31
4. MIDDELENGERELATEERDE EN VERSLAVINGSSTOORNISSEN .............................................. 31
4.1 Verschillen bij het gebruik ............................................................................................................... 31
Bron: lessen en powerpoints gegeven door prof. Dirk van West 1
,4.2 Psychoactieve stoffen...................................................................................................................... 32
4.3 Diagnostiek ..................................................................................................................................... 35
4.4 Etiopathogenese ............................................................................................................................. 35
4.5 Prognose ......................................................................................................................................... 36
4.6 Behandeling .................................................................................................................................... 36
5. SCHIZOFRENIE EN ANDERE PSYCHOTISCHE STOORNISSEN ............................................... 37
5.1 Pscyhotische stoornissen ................................................................................................................. 37
5.2 Schizofrenie .................................................................................................................................... 38
5.3 Schizofreniforme stoornis................................................................................................................ 44
5.4 Schizoaffectieve stoornis ................................................................................................................. 44
5.5 Waanstoornis .................................................................................................................................. 44
5.6 Kortdurende psychotische stoornis ................................................................................................. 45
5.7 Gedeelde psychotische stoornis ...................................................................................................... 45
6. STEMMINGSSTOORNISSEN ................................................................................................. 45
6.1 Definities episodes .......................................................................................................................... 45
6.2 Kenmerken van stemmingsstoornissen ........................................................................................... 47
6.3 Diagnostiek, differentiële diagnosen en comorbiditeit .................................................................... 48
6.4 Epidemiologie en etiopathogenese.................................................................................................. 49
6.5 Behandeling .................................................................................................................................... 50
6.6 Suïcide ............................................................................................................................................ 51
7. ANGSTSTOORNISSEN .......................................................................................................... 53
7.1 Inleiding .......................................................................................................................................... 53
7.2 Behandeling .................................................................................................................................... 54
7.3 Beschrijving van angststoornissen ................................................................................................... 54
8. EETSTOORNISSEN ................................................................................................................ 61
8.1 Anorexia Nervosa ............................................................................................................................ 61
8.2 Bulimia Nervosa .............................................................................................................................. 62
8.3 Eetstoornis NAO (= niet anders omschreven)................................................................................... 63
Bron: lessen en powerpoints gegeven door prof. Dirk van West 2
,9. ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN EN GEDRAGSSTOORNISSEN ............................................ 65
9.1 ADHD = Attention Deficit Hyperactivity Disorder ............................................................................. 65
9.2 ASS = autismespectrumstoornis ...................................................................................................... 68
9.3 Gedragsstoornissen en externaliserende stoornissen ...................................................................... 71
9.4 Gedwongen opname ....................................................................................................................... 74
10. SLAAPSTOORNISSEN EN SEKSUELE STOORNISSEN ......................................................... 75
10.1 Slaapstoornissen: het slaapproces ................................................................................................... 75
10.2 Slaapstoornissen: dyssomnia ........................................................................................................... 76
10.3 Slaapstoornissen: parasomnia ......................................................................................................... 78
10.4 Seksuele stoornissen: seksuele disfuncties ...................................................................................... 80
10.5 Seksuele stoornissen: parafilieën .................................................................................................... 83
11. PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN .................................................................................. 85
Bron: lessen en powerpoints gegeven door prof. Dirk van West 3
, 1. Inleiding: gebruik van de DSM-5
1.1 Inleiding: psychopathologie/psychiatrische stoornis
Psychopathologie = wetenschap of studie van het geestelijk of psychisch lijden
- Pathos = last
2 benaderingen:
- Syndroombenadering
o Psychologie van het pathologische (= gegroepeerde entiteiten)
o Samenhangend geheel van klachten en symptomen
o Behandeling wordt bekeken obv het gemiddelde wat voor de meeste mensen
werkte
- Symptoombenadering
o Pathologie van het psychisch (= algemene psychische processen of functies)
o Beschrijven van psychisch functioneren
§ Bv.: bewustzijn, gevoelens,…
o Cliënt een behandeling op maat geven obv hun symptomen
2 typen diagnosen:
- Syndroomdiagnose
o Synoniem: descriptieve diagnose
o Alleen beschrijvend en geeft geen info over de redenen en manier van
ontstaan
- Structuurdiagnose
o Beschrijving van de symptomatologie waardoor en op welke wijze het
syndroom ontstaan is
o Verschillende factoren
§ Predisponerende of voorbeschikkende factoren = factoren die iemand
kwetsbaar maken
§ Precipiterende of uitlokkende factoren = factoren die de stoornis
uitlokken
§ Perpetuerende of onderhoudende factoren = factoren die de stoornis
onderhouden
o Klinisch relevant
Abnormaal verschijnsel = afwijkend van de sociale norm of van wat in de cultuur als normaal
gedrag geldt
- Veroorzaakt ongemak, lijden of bezorgdheid bij de betrokkende en/of omgeving
Bio-psycho-sociaal model:
- Medisch model
o Etiologie: het ontstaan
§ Predispositie = oorzakelijke factoren
§ Precipitatie = uitlokkende factoren
§ Perpetuatie = in standhoudende factoren
o Pathogenese: ontwikkeling
Bron: lessen en powerpoints gegeven door prof. Dirk van West 4
1. INLEIDING: GEBRUIK VAN DE DSM-5 .................................................................................... 4
1.1 Inleiding: psychopathologie/psychiatrische stoornis ......................................................................... 4
1.2 Classificatie ....................................................................................................................................... 5
1.3 Diagnostiek ....................................................................................................................................... 6
1.4 Globale veranderingen DSM-5 ........................................................................................................... 7
1.5 Opzet DSM-5 ..................................................................................................................................... 8
1.6 Stellingen .......................................................................................................................................... 8
1.7 Conclusie ........................................................................................................................................... 9
2. INLEIDING: NORMALITEIT EN PSYCHOPATHOLOGIE ............................................................ 9
2.1 Normaliteit en psychopathologie ...................................................................................................... 9
2.2 Epidemiologie ................................................................................................................................. 10
2.3 Algemene prevalentie ..................................................................................................................... 11
2.4 Geschiedenis van de psychiatrie ...................................................................................................... 12
2.5 Etiopathogenese ............................................................................................................................. 13
2.6 Fysiopathogenese ........................................................................................................................... 14
2.7 Psychopathogenese......................................................................................................................... 16
3. NEUROCOGNITIEVE STOORNISSEN..................................................................................... 20
3.1 Vergrijzing van de bevolking in België.............................................................................................. 21
3.2 Het geheugen .................................................................................................................................. 21
3.3 Ouderdom ....................................................................................................................................... 22
3.4 MMSE ............................................................................................................................................. 22
3.5 Dementie ........................................................................................................................................ 23
3.6 Delirium .......................................................................................................................................... 29
3.7 Amnestische stoornissen ................................................................................................................. 31
4. MIDDELENGERELATEERDE EN VERSLAVINGSSTOORNISSEN .............................................. 31
4.1 Verschillen bij het gebruik ............................................................................................................... 31
Bron: lessen en powerpoints gegeven door prof. Dirk van West 1
,4.2 Psychoactieve stoffen...................................................................................................................... 32
4.3 Diagnostiek ..................................................................................................................................... 35
4.4 Etiopathogenese ............................................................................................................................. 35
4.5 Prognose ......................................................................................................................................... 36
4.6 Behandeling .................................................................................................................................... 36
5. SCHIZOFRENIE EN ANDERE PSYCHOTISCHE STOORNISSEN ............................................... 37
5.1 Pscyhotische stoornissen ................................................................................................................. 37
5.2 Schizofrenie .................................................................................................................................... 38
5.3 Schizofreniforme stoornis................................................................................................................ 44
5.4 Schizoaffectieve stoornis ................................................................................................................. 44
5.5 Waanstoornis .................................................................................................................................. 44
5.6 Kortdurende psychotische stoornis ................................................................................................. 45
5.7 Gedeelde psychotische stoornis ...................................................................................................... 45
6. STEMMINGSSTOORNISSEN ................................................................................................. 45
6.1 Definities episodes .......................................................................................................................... 45
6.2 Kenmerken van stemmingsstoornissen ........................................................................................... 47
6.3 Diagnostiek, differentiële diagnosen en comorbiditeit .................................................................... 48
6.4 Epidemiologie en etiopathogenese.................................................................................................. 49
6.5 Behandeling .................................................................................................................................... 50
6.6 Suïcide ............................................................................................................................................ 51
7. ANGSTSTOORNISSEN .......................................................................................................... 53
7.1 Inleiding .......................................................................................................................................... 53
7.2 Behandeling .................................................................................................................................... 54
7.3 Beschrijving van angststoornissen ................................................................................................... 54
8. EETSTOORNISSEN ................................................................................................................ 61
8.1 Anorexia Nervosa ............................................................................................................................ 61
8.2 Bulimia Nervosa .............................................................................................................................. 62
8.3 Eetstoornis NAO (= niet anders omschreven)................................................................................... 63
Bron: lessen en powerpoints gegeven door prof. Dirk van West 2
,9. ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN EN GEDRAGSSTOORNISSEN ............................................ 65
9.1 ADHD = Attention Deficit Hyperactivity Disorder ............................................................................. 65
9.2 ASS = autismespectrumstoornis ...................................................................................................... 68
9.3 Gedragsstoornissen en externaliserende stoornissen ...................................................................... 71
9.4 Gedwongen opname ....................................................................................................................... 74
10. SLAAPSTOORNISSEN EN SEKSUELE STOORNISSEN ......................................................... 75
10.1 Slaapstoornissen: het slaapproces ................................................................................................... 75
10.2 Slaapstoornissen: dyssomnia ........................................................................................................... 76
10.3 Slaapstoornissen: parasomnia ......................................................................................................... 78
10.4 Seksuele stoornissen: seksuele disfuncties ...................................................................................... 80
10.5 Seksuele stoornissen: parafilieën .................................................................................................... 83
11. PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN .................................................................................. 85
Bron: lessen en powerpoints gegeven door prof. Dirk van West 3
, 1. Inleiding: gebruik van de DSM-5
1.1 Inleiding: psychopathologie/psychiatrische stoornis
Psychopathologie = wetenschap of studie van het geestelijk of psychisch lijden
- Pathos = last
2 benaderingen:
- Syndroombenadering
o Psychologie van het pathologische (= gegroepeerde entiteiten)
o Samenhangend geheel van klachten en symptomen
o Behandeling wordt bekeken obv het gemiddelde wat voor de meeste mensen
werkte
- Symptoombenadering
o Pathologie van het psychisch (= algemene psychische processen of functies)
o Beschrijven van psychisch functioneren
§ Bv.: bewustzijn, gevoelens,…
o Cliënt een behandeling op maat geven obv hun symptomen
2 typen diagnosen:
- Syndroomdiagnose
o Synoniem: descriptieve diagnose
o Alleen beschrijvend en geeft geen info over de redenen en manier van
ontstaan
- Structuurdiagnose
o Beschrijving van de symptomatologie waardoor en op welke wijze het
syndroom ontstaan is
o Verschillende factoren
§ Predisponerende of voorbeschikkende factoren = factoren die iemand
kwetsbaar maken
§ Precipiterende of uitlokkende factoren = factoren die de stoornis
uitlokken
§ Perpetuerende of onderhoudende factoren = factoren die de stoornis
onderhouden
o Klinisch relevant
Abnormaal verschijnsel = afwijkend van de sociale norm of van wat in de cultuur als normaal
gedrag geldt
- Veroorzaakt ongemak, lijden of bezorgdheid bij de betrokkende en/of omgeving
Bio-psycho-sociaal model:
- Medisch model
o Etiologie: het ontstaan
§ Predispositie = oorzakelijke factoren
§ Precipitatie = uitlokkende factoren
§ Perpetuatie = in standhoudende factoren
o Pathogenese: ontwikkeling
Bron: lessen en powerpoints gegeven door prof. Dirk van West 4
