BELANGRIJKE PERSONEN (op chronologische volgorde)
- Hij vertrekt van de vaststelling dat de geest blijkbaar niet aan dezelfde
424/423 –
Plato wetten onderhevig is als het lichaam, met name door het bestaan van
348/347 v. C.
de vrije wil.
1561-1626 Francis Bacon - Voorloper van het empirisme
1588-1679 Thomas Hobbes - Voorloper van het empirisme
- Geest en lichaam zijn duidelijk onderscheiden
- “Mind-body problem” (geest-lichaam-probleem): probleem van de
interactie tussen beide entiteiten
René Descartes
1596-1650 - Interactie ter hoogte van een klier in de kleine hersenen (de
Dualisme
pijnappelklier/ epifyse), omdat deze centraal gelegen en niet
gelateraliseerd is; vervult deze rol niet MAAR deze is wel
verantwoordelijk voor de productie van melatonine.
- De eerste grote vertegenwoordiger van het empirisme
- Grondlegger van het empirisme
John Locke
1632-1704 1 Kant (= rationalisme)
Empirisme
- Beschouwt de mens als een“tabula rasa” (een onbeschreven blad) en
vat ervaring op als de enige bron van kennis.
- Tweede vertegenwoordigd van het empirisme.
- “Esse est percipi” (“Zijn is waargenomen worden”)
- Vertegenwoordigt het immaterialisme in de kenleer
- 1 Descartes (hoe de materie de geest beïnvloedt) en Locke (hoe de
materie de geest voortbrengt), MAAR hoe de geest de materie
George Berkeley voortbrengt (idealisme " solipsisme)!
1685-1753
Empirisme - Idealisme
- Bv. Probleem van Molyneux: Wat zou er gebeuren als een aangeboren
blinde door een of andere miraculeuze ingreep plots kon beschikken
over zijn visueel zintuig? Zou hij de voorwerpen rondom zich
meteen “zien” zoals wij die zien, of zou hij de visuele prikkels
moeten leren koppelen aan zijn ideeën over voorwerpen op basis
van zijn andere zintuigen (bv. tast)?
- Dominee
- Het theorema van Bayes (één van de belangrijkste stellingen op het
1701-1761 Thomas Bayes
gebied van kansberekenen)
- Bayesiaanse inferentie (in perceptie)
- “L’homme machine” (1748): een machine (“maaksel”) vs. een
Julie Offray de la
1709-1751 organisme (“groeisel”) en vat de mens op als een machine, zowel
Mettrie
fysisch als mentaal.
, - Derde grote vertegenwoordiger + voorlopig hoogtepunt van het
empirisme
- Filosoof met de meest uitgewerkte “psychologie” (“avant la lettre”):
basis van de psychologie
David Hume
1711-1776 - Doordenkt zijn kenleer heel duidelijk tot in al zijn consequenties en het
Empirisme
solipsisme waartoe die leidt, onder ogen durft te zien: we kunnen de
realiteit buiten ons niet met zekerheid kennen.
- Ook aan “het zelf” moeten we twijfelen
1 Descartes “cogito ergo sum”; hier neemt Hume dus stelling tegen.
- Hij verwijst “esthetiek”naar “smaak” of het gevoel van schoonheid
Alexander Gottlieb
1714-1762 (“sense of beauty”) gebaseerd op gevoelens van genot (i.t.t. een
Baumgarten
verstandsoordeel).
- Een pionier van de pscyhiatrie
1745-1826 Philippe Pinel
- Van “bezeten door de duivel” naar “geesteszieken”
- Fysioloog
- Cranioscopie (samen met Johann Caspar Spurzheim)
- Ontwikkelt een ganse methode om iemands persoonlijkheid en
1758-1828 Franz Joseph Gall vaardigheden af te lezen van de knobbels van iemands schedel, de
frenologie (cf. “wiskundeknobbel”).
- !! De veronderstelling dat elk hersendeel een specifieke functie heeft
en dat de aanleg voor die functies gemeten kan worden.
1774-1842 Charles Bell - Onderscheid tussen sensorische en motorische zenuwbanen.
- Opvolger van Kant in Königsberg (nadien Göttingen)
- Psychologie moet empirisch en kwantitatief zijn, maar kan ze niet
experimenteel en fysiologisch zijn, want die leiden tot fractionering
(opdeling) en de geest is één groot dynamisch systeem
- Hij introduceerde de term psychologie nadrukkelijk als aanduiding van
een afzonderlijk vakgebied
Johann Friedrich
1776-1841 - Voor hem is de geest één groot dynamisch systeem: ideeën zijn
Herbart
dynamisch, ze bezitten energie (aantrekking en afstoting), ideeën
vechten voor toegang tot het bewustzijn, ze worden nooit vergeten
(ze geraken enkel onder de drempel van het bewustzijn, verdrongen
door andere ideeën).
- Stelt ook al dat aandacht leidt tot scherpere waarneming, ideeën en
herinneringen.
Friedrich Willhelm - Verder onderzoek over interindividuele verschillen (zie Ernst Weber)
1784-1848
Bessel Bv. het bestaan van “persoonlijke equatie”
- 1834: doctoraat over de meting van gewaarwordingen in verschillende
zintuiglijke modaliteiten (vooral tast), waarmee hij een belangrijke
voorloper van de psychofysica is!
" Bij het opmeten van posities van sterren en bij tijdsmetingen over
1795-1878 Ernst Heinrich Weber het verloop van sterren sluiten astronomen op het bestaan van
interindividuele verschillen, een groot probleem voor de
astronomie maar ook een interessant uitgangspunt voor de
psychologie.
- Principe: de wet van Weber (k = DI/ I)
- Hij vertrekt van de vaststelling dat de geest blijkbaar niet aan dezelfde
424/423 –
Plato wetten onderhevig is als het lichaam, met name door het bestaan van
348/347 v. C.
de vrije wil.
1561-1626 Francis Bacon - Voorloper van het empirisme
1588-1679 Thomas Hobbes - Voorloper van het empirisme
- Geest en lichaam zijn duidelijk onderscheiden
- “Mind-body problem” (geest-lichaam-probleem): probleem van de
interactie tussen beide entiteiten
René Descartes
1596-1650 - Interactie ter hoogte van een klier in de kleine hersenen (de
Dualisme
pijnappelklier/ epifyse), omdat deze centraal gelegen en niet
gelateraliseerd is; vervult deze rol niet MAAR deze is wel
verantwoordelijk voor de productie van melatonine.
- De eerste grote vertegenwoordiger van het empirisme
- Grondlegger van het empirisme
John Locke
1632-1704 1 Kant (= rationalisme)
Empirisme
- Beschouwt de mens als een“tabula rasa” (een onbeschreven blad) en
vat ervaring op als de enige bron van kennis.
- Tweede vertegenwoordigd van het empirisme.
- “Esse est percipi” (“Zijn is waargenomen worden”)
- Vertegenwoordigt het immaterialisme in de kenleer
- 1 Descartes (hoe de materie de geest beïnvloedt) en Locke (hoe de
materie de geest voortbrengt), MAAR hoe de geest de materie
George Berkeley voortbrengt (idealisme " solipsisme)!
1685-1753
Empirisme - Idealisme
- Bv. Probleem van Molyneux: Wat zou er gebeuren als een aangeboren
blinde door een of andere miraculeuze ingreep plots kon beschikken
over zijn visueel zintuig? Zou hij de voorwerpen rondom zich
meteen “zien” zoals wij die zien, of zou hij de visuele prikkels
moeten leren koppelen aan zijn ideeën over voorwerpen op basis
van zijn andere zintuigen (bv. tast)?
- Dominee
- Het theorema van Bayes (één van de belangrijkste stellingen op het
1701-1761 Thomas Bayes
gebied van kansberekenen)
- Bayesiaanse inferentie (in perceptie)
- “L’homme machine” (1748): een machine (“maaksel”) vs. een
Julie Offray de la
1709-1751 organisme (“groeisel”) en vat de mens op als een machine, zowel
Mettrie
fysisch als mentaal.
, - Derde grote vertegenwoordiger + voorlopig hoogtepunt van het
empirisme
- Filosoof met de meest uitgewerkte “psychologie” (“avant la lettre”):
basis van de psychologie
David Hume
1711-1776 - Doordenkt zijn kenleer heel duidelijk tot in al zijn consequenties en het
Empirisme
solipsisme waartoe die leidt, onder ogen durft te zien: we kunnen de
realiteit buiten ons niet met zekerheid kennen.
- Ook aan “het zelf” moeten we twijfelen
1 Descartes “cogito ergo sum”; hier neemt Hume dus stelling tegen.
- Hij verwijst “esthetiek”naar “smaak” of het gevoel van schoonheid
Alexander Gottlieb
1714-1762 (“sense of beauty”) gebaseerd op gevoelens van genot (i.t.t. een
Baumgarten
verstandsoordeel).
- Een pionier van de pscyhiatrie
1745-1826 Philippe Pinel
- Van “bezeten door de duivel” naar “geesteszieken”
- Fysioloog
- Cranioscopie (samen met Johann Caspar Spurzheim)
- Ontwikkelt een ganse methode om iemands persoonlijkheid en
1758-1828 Franz Joseph Gall vaardigheden af te lezen van de knobbels van iemands schedel, de
frenologie (cf. “wiskundeknobbel”).
- !! De veronderstelling dat elk hersendeel een specifieke functie heeft
en dat de aanleg voor die functies gemeten kan worden.
1774-1842 Charles Bell - Onderscheid tussen sensorische en motorische zenuwbanen.
- Opvolger van Kant in Königsberg (nadien Göttingen)
- Psychologie moet empirisch en kwantitatief zijn, maar kan ze niet
experimenteel en fysiologisch zijn, want die leiden tot fractionering
(opdeling) en de geest is één groot dynamisch systeem
- Hij introduceerde de term psychologie nadrukkelijk als aanduiding van
een afzonderlijk vakgebied
Johann Friedrich
1776-1841 - Voor hem is de geest één groot dynamisch systeem: ideeën zijn
Herbart
dynamisch, ze bezitten energie (aantrekking en afstoting), ideeën
vechten voor toegang tot het bewustzijn, ze worden nooit vergeten
(ze geraken enkel onder de drempel van het bewustzijn, verdrongen
door andere ideeën).
- Stelt ook al dat aandacht leidt tot scherpere waarneming, ideeën en
herinneringen.
Friedrich Willhelm - Verder onderzoek over interindividuele verschillen (zie Ernst Weber)
1784-1848
Bessel Bv. het bestaan van “persoonlijke equatie”
- 1834: doctoraat over de meting van gewaarwordingen in verschillende
zintuiglijke modaliteiten (vooral tast), waarmee hij een belangrijke
voorloper van de psychofysica is!
" Bij het opmeten van posities van sterren en bij tijdsmetingen over
1795-1878 Ernst Heinrich Weber het verloop van sterren sluiten astronomen op het bestaan van
interindividuele verschillen, een groot probleem voor de
astronomie maar ook een interessant uitgangspunt voor de
psychologie.
- Principe: de wet van Weber (k = DI/ I)
