ENCYCLOPEDIE VAN DE
COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN
Academiejaar 2020-2021
PROF: FREDERIK DHAENENS
,1 INTRODUCTIE
KRITISCH ACADEMISCHE HOUDING
Voorbeeld: artikel: Tieners die naar Friends en Sex and the city kijken gaan sneller ongewenst
zwanger worden
Wat doe je als kritische lezer?
• Eerst het volledig artikel lezen, titel is vaak om de lezer te lokken
Krantenartikel
• Hoe framen ze het onderzoek?
• Relatie tot origineel wetenschappelijk artikel?
Origineel onderzoek
• Type empirisch onderzoek? Data?
• Onderzoeksparadigma/traditie?
• Capteren van nuances
Kritiekpunten op de theorie: Is de sociaal economische status van de meisjes niet belangrijker dan
het feit dat ze naar die serie kijken?
➔ Meer kijken naar de context en andere factoren (zoals economische status)
WAT IS EEN THEORIE
• Theorieën ‘slechts’ theorieën
• We moeten kriisch zijn t.o.v. theorieën. Een theorie blijt tenslote maar een theorie.
• Denis McQuail: DEFINITIE
= Een theorie is een algemene stelling, die zelf gebaseerd is op observaie en logische
argumenten, die de relaie tussen waargenomen fenomenen weergeet en probeert de relaie te
verklaren of te voorspellen, voor zover dit mogelijk is. Het belangrijkste doel van de theorie is
om een waargenomen realiteit te begrijpen en de verzameling en evaluaie van bewijsmateriaal
te begeleiden.
1
, • Algemene voorstellen over de geobserveerde realiteit
• Een theorie is zowel een eindpunt als vertrekpunt
- Eindpunt: Theoreticus giet observaties in een theorie
- Beginpunt: Wij kunnen vanuit een theorie naar de realiteit kijken
VERPLICHTE LITERATUUR BARLOW & MILLS
• Zeggen dat theorieën niets meer zijn dan gewoon een manier om over de wereld te denken.
• Niet uitsluitend op basis van vaststellingen
• Theorieën zijn manieren om betekenissen, structuren, beweegredenen en verklaringen te
vinden in bepaalde zaken. > een theorie maakt je niet uitsluitend op basis van vaststellingen
het is een proces van interpretaie a.d.h.v.:
o Bewijsmateriaal
o Ervaring
o Gemoiveerd giswerk
o Advies
• Theorie als een proces (je bent voortdurend aan het denken, ligt niet vast, veranderd en
evolueert) → voorwerp van discussie
ACADEMISCHE THEORIE
• Is vaak provocaief/uitdagend
• Theoretici willen net dat we via een ander perspectief naar de wereld kijken
• Theoriën worden in vraag gesteld, verruimd, weerlegd
• Altijd nieuwe theorievorming → constant
• Communicaiewetenschappelijke theorie: ogen waarmee je kijkt naar media/communicaie
• mogelijke interpretatie van een realiteit
→ Theorie is slechts een theorie. Je kan er altijd kritiek op hebben
Voorbeeld: Elaboraion Likelihood Model
(Richard Petty en John Cacioppo)
Er zijn 2 stromingen/ cognitieve processen:
1. Centrale route
2. Perifere route
2
, Het model gaat verklaren hoe iemand aan Attitudevorming
en verandering doet
Er zal 1 cognitief pad geactivieerd worden
▪ Centraal: nadenken
▪ Perifeer: niet echt geïnteresseerd, snel afgeleid
KRITIEK: perifere OF centrale infoverwerking? Welke
elementen zijn nu perifeer/ centraal? Er zijn heel wat theorieen waarin beide routes samen worden
geactivieerd.
Ondanks de kritiek:
• Aanleiding tot theorievorming
• Blijvende relevantie:
o Interpretatie van nieuwsberichten
o Werking van reclameboodschappen
SOORTEN THEORIE
• Onderscheid maken tussen theorieën
• Arbitrair, toch motiveerbaar
• We maken categorieën o.b.v. 5 assumpties:
1) Ontologie = zijnsleer
➢ visie op bestaan van dingen/zaken
➢ maakt theorie de zaken echt of bestaan deze onafhankelijk van theorie?
2) Epistemologie = kennisleer/ kennistheorie
➢ Wat is de status van kennis?
➢ Hoe komen we tot kennis?
3) Methodologie = studie van de wetenschappelijke methoden
➢ Concrete methoden
4) Praxeologie = houdt zich bezig met het menselijk handelen/ praktijk van theorie
➢ Structuur, presentatie, gebruik, opbouw argument
3
COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN
Academiejaar 2020-2021
PROF: FREDERIK DHAENENS
,1 INTRODUCTIE
KRITISCH ACADEMISCHE HOUDING
Voorbeeld: artikel: Tieners die naar Friends en Sex and the city kijken gaan sneller ongewenst
zwanger worden
Wat doe je als kritische lezer?
• Eerst het volledig artikel lezen, titel is vaak om de lezer te lokken
Krantenartikel
• Hoe framen ze het onderzoek?
• Relatie tot origineel wetenschappelijk artikel?
Origineel onderzoek
• Type empirisch onderzoek? Data?
• Onderzoeksparadigma/traditie?
• Capteren van nuances
Kritiekpunten op de theorie: Is de sociaal economische status van de meisjes niet belangrijker dan
het feit dat ze naar die serie kijken?
➔ Meer kijken naar de context en andere factoren (zoals economische status)
WAT IS EEN THEORIE
• Theorieën ‘slechts’ theorieën
• We moeten kriisch zijn t.o.v. theorieën. Een theorie blijt tenslote maar een theorie.
• Denis McQuail: DEFINITIE
= Een theorie is een algemene stelling, die zelf gebaseerd is op observaie en logische
argumenten, die de relaie tussen waargenomen fenomenen weergeet en probeert de relaie te
verklaren of te voorspellen, voor zover dit mogelijk is. Het belangrijkste doel van de theorie is
om een waargenomen realiteit te begrijpen en de verzameling en evaluaie van bewijsmateriaal
te begeleiden.
1
, • Algemene voorstellen over de geobserveerde realiteit
• Een theorie is zowel een eindpunt als vertrekpunt
- Eindpunt: Theoreticus giet observaties in een theorie
- Beginpunt: Wij kunnen vanuit een theorie naar de realiteit kijken
VERPLICHTE LITERATUUR BARLOW & MILLS
• Zeggen dat theorieën niets meer zijn dan gewoon een manier om over de wereld te denken.
• Niet uitsluitend op basis van vaststellingen
• Theorieën zijn manieren om betekenissen, structuren, beweegredenen en verklaringen te
vinden in bepaalde zaken. > een theorie maakt je niet uitsluitend op basis van vaststellingen
het is een proces van interpretaie a.d.h.v.:
o Bewijsmateriaal
o Ervaring
o Gemoiveerd giswerk
o Advies
• Theorie als een proces (je bent voortdurend aan het denken, ligt niet vast, veranderd en
evolueert) → voorwerp van discussie
ACADEMISCHE THEORIE
• Is vaak provocaief/uitdagend
• Theoretici willen net dat we via een ander perspectief naar de wereld kijken
• Theoriën worden in vraag gesteld, verruimd, weerlegd
• Altijd nieuwe theorievorming → constant
• Communicaiewetenschappelijke theorie: ogen waarmee je kijkt naar media/communicaie
• mogelijke interpretatie van een realiteit
→ Theorie is slechts een theorie. Je kan er altijd kritiek op hebben
Voorbeeld: Elaboraion Likelihood Model
(Richard Petty en John Cacioppo)
Er zijn 2 stromingen/ cognitieve processen:
1. Centrale route
2. Perifere route
2
, Het model gaat verklaren hoe iemand aan Attitudevorming
en verandering doet
Er zal 1 cognitief pad geactivieerd worden
▪ Centraal: nadenken
▪ Perifeer: niet echt geïnteresseerd, snel afgeleid
KRITIEK: perifere OF centrale infoverwerking? Welke
elementen zijn nu perifeer/ centraal? Er zijn heel wat theorieen waarin beide routes samen worden
geactivieerd.
Ondanks de kritiek:
• Aanleiding tot theorievorming
• Blijvende relevantie:
o Interpretatie van nieuwsberichten
o Werking van reclameboodschappen
SOORTEN THEORIE
• Onderscheid maken tussen theorieën
• Arbitrair, toch motiveerbaar
• We maken categorieën o.b.v. 5 assumpties:
1) Ontologie = zijnsleer
➢ visie op bestaan van dingen/zaken
➢ maakt theorie de zaken echt of bestaan deze onafhankelijk van theorie?
2) Epistemologie = kennisleer/ kennistheorie
➢ Wat is de status van kennis?
➢ Hoe komen we tot kennis?
3) Methodologie = studie van de wetenschappelijke methoden
➢ Concrete methoden
4) Praxeologie = houdt zich bezig met het menselijk handelen/ praktijk van theorie
➢ Structuur, presentatie, gebruik, opbouw argument
3
