KST - Klassieke Sociologische Theorie - Beknopte Samenvatting

Saint-Simon, Comte, Marx,
Durkheim, Weber, Mead




Klassieke
Sociologisc
he Theorie
Gedoceerd door Walter
Weyns




2021

,Inhoud
1. Inleiding.............................................................................................................. 2

2. Auguste Comte en de erfenis van het positivisme.............................................4

3. Karl Marx: Meer dan een mummie?....................................................................9

4. De sociologische verbeelding van Emile Durkheim..........................................23

5. Het tragisch verstehen van Max Weber............................................................35

6. George Herbert Mead (1963-1931)..................................................................45




1

,KLASSIEKE SOCIOLOGISCHE THEORIE


1. Inleiding
DEF.: Een theorie is een algemene verklaring van een welomschreven
verzameling feiten of gebeurtenissen, zo mogelijk bevestigd door consistente
datavoorstelling of experimenten. (“Heldere voorstelling van iets”).

DEF.: Een model is een visuele, verbale of wiskundige representatie van een
wetenschappelijk idee of theorie. Het vereenvoudigt en verheldert, bv.
sociologische modellen.

DEF.: Een sociologisch paradigma is een basisvoorbeeld dat sociale
fenomenen helpt begrijpen en verklaren. Paradigma betekent letterlijk:
voorbeeld, in didactische zin (voorbeeld aangeleerd zodat men meerdere versies
kent, bv. vervoeging werkwoorden).

 Paradigma volgens T. Kuhn
o FASE 1: Normale wetenschap als oplossen voor puzzels
o FASE 2: Anomalieën en wetenschappelijke ontdekkingen
o FASE 3: Crisis en wetenschappelijke ontdekkingen
o FASE 4: Nieuwe fase van ‘normale wetenschap’

Sociologisch denken werd gevoed door: erfenis van het positivisme, sociale
problemen en de wens om de ‘eigen tijd’ te begrijpen.

Ontwikkeling van de sociologische theorie
 Klassieke fase: eigenzinnige auteurs (1845-1920)
o Comte, Marx, Durkheim, Weber, Simmel, Mead
 Moderne fase: paradigmata (1920-1980)
o Parsons, Merton, Dahrendorf, Homans, Blumer, Goff
 Eclecticisme en nieuwe syntheses (1980-nu)
o Elias, Berger, Giddens, Habermans, Bourdieu, Luhmann, Bouman,
Collins, Castells, Latour




2

, De hoofdparadigma’s
Twee basisvragen : is sociaal gedrag vrij of gedetermineerd? / gaat sociaal
gedrag uit van het individu of een collectieve actor?

Collectiviteit Individu
Vrij Functionalisme Symbolisch
interactionalisme
Gedetermineerd Conflicttheorie Ruiltheorie



Klassieke auteurs en paradigmata
 Comte:
o positivisme / functionalisme
 Durkheim:
o positivisme / functionalisme
 Marx:
o conflictparadigma
 Weber:
o sociaal handelingsparadigma
 Mead:
o symbolisch interactionisme




3