Identiteit en diversiteit 1.1 inhoudelijke verdieping
Stilstaan bij diversiteit
Diversiteit: Zijn alle mogelijke verschillen die kunnen bestaan tussen mensen die in onze
maatschappij samenleven, op het vlak van gender, huidskleur, sociale achtergrond, seksuele
geaardheid, …
Diversiteit is een kans: omdat we nieuwe klanken en smaken, levenswijze en gewoontes
ontdekken
Diversiteit is een uitdaging: omdat we moeten samenleven met respect voor elkaar, nood
aan bepaalde maatschappelijke voorzieningen, diverse klascontexten met specifieke noden,
…
Mensen hebben verschillen en gelijkenissen met elkaar:
- Bv. Lotte en Emilie zitten in het 3e leerjaar. Ze zijn beide rooms katholiek (gelijk)
opgevoed en behoren tot de middenklasse (gelijk). Lotte houd van voetbal (verschil)
en Emilie van ballet (verschil).
Hokjes denken: Wanneer we mensen categoriseren op basis van één bepaald kenmerk.
- Bv. Op vlak van uiterlijk, religie, …
Kruispunt denken: ( denken vanuit een EN-EN-perspectief): mensen bestaan uit
verschillende deelidentiteiten samen, die maken wie hij/zij in zijn/haar totaliteit is. De
ordeningsprincipes worden niet afzonderlijk bekeken, maar we gaan ervan uit dat ze
allemaal tegelijkertijd werkzaam zijn en samen tot stand komen.
Categorieën: onze hersenen maken een selectie van waarnemingen en proberen ze te
structureren in grotere gehelen.
Stereotypen: de veralgemeningen die men toekent aan groepen en aan individuen die bij die
groepen horen. We oordelen op basis van onvoldoende en eenzijdige kennis over personen
en groepen.
- Bv. Jongens spelen wilder en ruwer dan meisjes, meisjes zijn veel zorgzamer.
Vooroordelen: We vellen ons een oordeel over een individu of een groep op basis van een
gevoel, gekoppeld aan een veralgemeende stereotype kennis.
- Bv. Allochtone ouders komen niet naar oudercontacten omdat ze geen belangstelling
hebben voor wat hun kinderen op school presteren.
Discriminatie/uitsluiting: stereotypen en vooroordelen spelen zich af in de denkwereld van
mensen. Wanneer ze die uiten in hun gedrag, spreken we over discriminatie.
- Bv. Ongelijk behandeld worden op basis van geloof, huidskleur, …
Racisme: een vorm van discriminatie waarbij mensen ongelijk behandeld worden op basis
van huidskleur en afkomst.
, - Vb. de Jodenvervolging tijdens de oorlog
Etnocentrisme: wanneer je u eigen bevolkingsgroep centraal stelt en eigen waarden en
normen verheerlijkt.
Mogelijke oorzaken van ontwikkeling van vooroordelen bij kleuters.:
- Verstandelijke ontw. Van de kleuters: Kleuters leren veel op korte tijd, ze focussen
zich op zichtbare en oppervlakkige criteria. Ze maken de veronderstelling dat mensen
op 1 vlak op elkaar lijken.
- De ruime omgeving van het jonge kind: Kinderen worden gemotiveerd om culturele
en sociale normen te leren. Kinderen komen in aanraking met mensen die dik, dun,
lang of kort haar hebben. Ze hebben allemaal 1 zaak gemeen , ze hebben dezelfde
huidskleur. Kinderen zien dergelijke patronen snel in en zoeken een logische
verklaring hiervoor.
Wat kunnen leerkrachten doen om vooroordelen en discriminatie te voorkomen.:
- Praat erover
- Geef juiste informatie, aangepast aan de leeftijd
- Toon alledaagse diversiteit elke dag
- Reageer!
- Verken verschillen en gelijkenissen
Stilstaan bij diversiteit
Diversiteit: Zijn alle mogelijke verschillen die kunnen bestaan tussen mensen die in onze
maatschappij samenleven, op het vlak van gender, huidskleur, sociale achtergrond, seksuele
geaardheid, …
Diversiteit is een kans: omdat we nieuwe klanken en smaken, levenswijze en gewoontes
ontdekken
Diversiteit is een uitdaging: omdat we moeten samenleven met respect voor elkaar, nood
aan bepaalde maatschappelijke voorzieningen, diverse klascontexten met specifieke noden,
…
Mensen hebben verschillen en gelijkenissen met elkaar:
- Bv. Lotte en Emilie zitten in het 3e leerjaar. Ze zijn beide rooms katholiek (gelijk)
opgevoed en behoren tot de middenklasse (gelijk). Lotte houd van voetbal (verschil)
en Emilie van ballet (verschil).
Hokjes denken: Wanneer we mensen categoriseren op basis van één bepaald kenmerk.
- Bv. Op vlak van uiterlijk, religie, …
Kruispunt denken: ( denken vanuit een EN-EN-perspectief): mensen bestaan uit
verschillende deelidentiteiten samen, die maken wie hij/zij in zijn/haar totaliteit is. De
ordeningsprincipes worden niet afzonderlijk bekeken, maar we gaan ervan uit dat ze
allemaal tegelijkertijd werkzaam zijn en samen tot stand komen.
Categorieën: onze hersenen maken een selectie van waarnemingen en proberen ze te
structureren in grotere gehelen.
Stereotypen: de veralgemeningen die men toekent aan groepen en aan individuen die bij die
groepen horen. We oordelen op basis van onvoldoende en eenzijdige kennis over personen
en groepen.
- Bv. Jongens spelen wilder en ruwer dan meisjes, meisjes zijn veel zorgzamer.
Vooroordelen: We vellen ons een oordeel over een individu of een groep op basis van een
gevoel, gekoppeld aan een veralgemeende stereotype kennis.
- Bv. Allochtone ouders komen niet naar oudercontacten omdat ze geen belangstelling
hebben voor wat hun kinderen op school presteren.
Discriminatie/uitsluiting: stereotypen en vooroordelen spelen zich af in de denkwereld van
mensen. Wanneer ze die uiten in hun gedrag, spreken we over discriminatie.
- Bv. Ongelijk behandeld worden op basis van geloof, huidskleur, …
Racisme: een vorm van discriminatie waarbij mensen ongelijk behandeld worden op basis
van huidskleur en afkomst.
, - Vb. de Jodenvervolging tijdens de oorlog
Etnocentrisme: wanneer je u eigen bevolkingsgroep centraal stelt en eigen waarden en
normen verheerlijkt.
Mogelijke oorzaken van ontwikkeling van vooroordelen bij kleuters.:
- Verstandelijke ontw. Van de kleuters: Kleuters leren veel op korte tijd, ze focussen
zich op zichtbare en oppervlakkige criteria. Ze maken de veronderstelling dat mensen
op 1 vlak op elkaar lijken.
- De ruime omgeving van het jonge kind: Kinderen worden gemotiveerd om culturele
en sociale normen te leren. Kinderen komen in aanraking met mensen die dik, dun,
lang of kort haar hebben. Ze hebben allemaal 1 zaak gemeen , ze hebben dezelfde
huidskleur. Kinderen zien dergelijke patronen snel in en zoeken een logische
verklaring hiervoor.
Wat kunnen leerkrachten doen om vooroordelen en discriminatie te voorkomen.:
- Praat erover
- Geef juiste informatie, aangepast aan de leeftijd
- Toon alledaagse diversiteit elke dag
- Reageer!
- Verken verschillen en gelijkenissen
