Sven: ontwikkelingspsychologie
SVEN VAN GEEL: ONTWIKKELINGSPSCYHOLOGIE
1. Cognitieve ontwikkeleing peuter en kleutertijd 15.10.2021
2. Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling peuter en kleuterijd
3. Cognitieve ontwikkeling in de schooltijd
4. De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de schooltijd
COGNITIEVE ONTWIKKELING PEUTER EN KLEUTERTIJD
9.1 De intellectuele ontwikkeling
9.1.1 Piagets stadium van preoperationeel denken
9.1.2 De informatieverwerkingstheorie van cognitieve ontwikkeling
9.1.3 Vygotsky’s visie op cognitieve ontwikkeling: oog voor de rol van cultuur
9.2 De taalontwikkeling
9.2.1 Linguïstische vooruitgang in de peuter- en kleutertijd
9.2.2 Egocentrisch taalgebruik
9.2.3 Armoede en taalontwikkeling
9.3 De invloed van school en media
9.3.1 Vroege vormen van onderwijs en opvang
9.3.2 Leren via media: televisie en gaming
DE INTELLECTUELE ONTWIKKELING
Peuters en kleuters
- Hoge creativiteit en verbeeldingskracht
- Steeds meer genuanceerd taalgebruik
- Redeneren gaan vooruit
Verklaring: verschillende theorieën
PIAGETS STADIUM VAN PREOPERATIONEEL DENKE
STAPPEN IN HET PRE OPERATIONEEL STADIUM VAN 2 -7 JAAR
o Gebruik van symbolische denken groeit
▪ Symboolgebruik: het vermogen om een symbool, woord of object te gebruiken om iets weer te geven of te
vervangen op het moment dat deze fysiek niet aanwezig is
▪ Bv banaan is revolver
o Het vermogen om te redeneren ontstaat
▪ Operaties: georganiseerde, logische, formele mentale processen
o Het gebruik van begrippen neemt toe
Piaget deelt het in verschillende stadium
2-7 = pre operationeel denken
Er is veel fantasie aanwezig en er is meer en mee een vermogen om goed te kunnen redeneren
Men begint te spreken van mentale processen, georganiseerde manier van denken
DE RELATIE TUSSEN TAAL EN GEDACHTEN
= Onlosmakelijk verbonden
= Taal vloeit voort uit cognitieve vooruitgang
1
,Sven: ontwikkelingspsychologie
• Symboolgebruik = kern van complexer taalgebruik
o Symbolisch denken verloopt sneller dan het denken in het sensomotorisch stadium
o Kunnen denken over het heden en over de toekomst
taal gaat groeien dus gaan ook complexere dingen kunnen benoemen Door het uiten van bewegingen dat de gedachten
beginnen te groeie, bij deze fase vooral rond taal en denken etc.
Conservatie: leren dat uitelijk schijn bedriegt (limonade in 2 verschillende glazen)
- Het inzicht dat kwantiteit niet gerelateerd is aan de opstelling en de uiterlijke verschijningsvorm van objecten
- Verandering in één dimensie is niet noodzakelijk verandering in een andere dimensie
- Neiging tot centratie weerhoudt kleuters van focus op de essentie
Kennen: conservatie (je weet dat wat je zietn, niet altijd waar is (dat leren ze op deze leeftijd heel sterk)
CENTRATIE: WAT JE ZIET IS WAT JE DENKT
- Het onvermogen van het jong kind om zich op meer dan één aspect van de stimulus te concentreren
- Focus op opvallende elementen leidt tot onnauwkeurigheden in het denken
- Visuele beeld domineert het denken
Het visuele beeld bij kleuters gaat domineren (het lijkt groter omdat het beeld het zegt ma uiteindelijk zijn het er evenveel)
ONVOLLEDIG BEGRIP VAN TRANSFORMATIE
- Kleuters zien enkel een toestand en geen transformatie
- Transformatie = het proces waarbij de ene toestand verandert in de andere
Wij weten dat als het potlood zo valt (het transformeerd van houding) kinderen denen ofwel staat het recht ofwel ligt het
plat dus de kids kunnen de transformatie nog onvoldoende beseffen
EGOCENTRISME: HET ONVERMOGEN OM ZICH TE VERPLAATSEN IN ANDEREN
- Ander fysiek perspectief
- Andere gedachten, gevoelens of standpunten
- Niet bewust van effect van hun gedrag op anderen
om perspectief van anderen te zien hebben ze nog niet,
HET ONTSTAAN VAN INTUÏTIEF DENKEN
- Vorm van denken waarbij peuters en kleuters gretig kennis over de wereld verwerven en primitief redeneren
- Voorbereiding op geavanceerdere vormen van redeneren
▪ Functionaliteit: acties, gebeurtenissen en resultaten zijn gerelateerd
▪ Identiteit: zaken blijven hetzelfde ongeacht verandering van vorm, omvang of uiterlijk
intuïtief denken is kennis verwerven over wat er allemaal omga in de wereld
2 belangrijke zaken op de meer geavanceerde denken
o Functionaliteit: als ik iets doe, weet ik da er een gevolg is
o Identiteit: iets blijft hetzelfde (dus kleine stukjes klei is hetzelfde als de 1ne grote bol klei)
DE INFORMATIEVERWERKINGSTHEORIE VAN COGNITIEVE ONTWIKKELING
Informatieverwerkingstheorie: gericht op veranderingen in de mentale programma’s die kinderen gebruiken om problemen te
benaderen
HET BEGRIP VAN GETALLEN IN DE PEUTER EN KLEUTERTIJD
- Kleuters hebben een buitengewoon goed ontwikkeld begrip van getallen
- Kunnen tellen op een systematische en consequente manier
Ze kunnen al snel dingen benoemen, ze tellen mis sniet juist maar tellen wel vb elke keer als 1, 3 , 7 , 9
2
,Sven: ontwikkelingspsychologie
STRUCTUUR EN FUNCTIE SENSORISCHE GEHEUGEN
Dat kadertje is parate kennis
geheugen kan examenvraag zijn! tabel
met verschillende soorten geheugens (met
telkens stimulatie
STRUCTUUR EN FUNCTIE WERKGEHEUGEN
dit kadertje ook kennen
het begint bij centrale stuurder, das de
basis van uw brein, die stuurt de aandacht (daar
moet jij uw aandacht op richten)
fonolische lus:
oorsporonkelijke 3 systemen:
- episodische buffer
- schetsboek
- fonologische lus
- en dan een vierde ook nog semantische
buffer
STRUCTUUR EN FUNCTIE LANGE TERMIJN GEHEUGEN:
3
, Sven: ontwikkelingspsychologie
kennen : dit is parate kennis,
vergeeeeeet niet
procedureel geheugen: weten
hoe ge vb met auto moet rijden, veters
moet strikkken je moet niet over
nadenken, automatische handelingen
declaratief geheugen: weten wat
o semantisch: kennibegs
o episodisch: gebeurtenissen
HET GEHEUGEN: HERRINERINGEN VAN HE T VERLEDEN
Autobiografische geheugen: de herinnering van specifieke gebeurtenissen uit ons eigen leven
Scripts: algemene weergave in het geheugen van gebeurtenissen en de volgorde waarin ze optreden vb als je op restau gaat; je
weet da de ober tot bij u komt, tafel aanwijst, dan menu,… ( deze scripts worden gevormd op basis van ervaring
Het geheugen van peuters en kleuters
o Nauwkeurigheid autobiografisch geheugen neemt gaandeweg toe na derde levensjaar
▪ Waardering van de gebeurtenis
▪ Scripts die steeds uitbreiden
o Valkuilen
▪ Gevoelig voor suggestie vb die gaan snelz eggen ja das gebeurd ook al herrineren ze niet
▪ Oorzakelijke verbanden worden gesimplificeerd
▪ Minder nauwkeurig binnen scripts
< 3 jaar → infantiele amnesie?
Maar:
- Neurale banen zijn gevormd
- Semantisch en Procedureel geheugen gevormd
- Episodisch geheugen gevormd
Echter:
- Taalvaardigheden ontbreken
- Zelfbewustzijn nog onvoldoende ontwikkeld
- Geen complexe schema’s aanwezig
VYGOTSKY’S VISIE OP COGNITIEVE ONTWIKKELING: OOG VOOR DE ROL VAN CULTUUR
(cognitieve ontwikkeling = piaget, cognitieveontwikkeling volgens informatietheoretischi, derde is vygotsky’s)
Volgens Lev Vygotsky staat de sociale en culturele wereld van kinderen centraal bij hun cognitieve ontwikkeling
• Cognitieve ontwikkeling is een resultaat van sociale interacties waarin kinderen leren door geleide participatie
• Kinderen zijn leerlingen die cognitieve strategieën aanleren van volwassenen en leeftijdsgenoten
• Aard van deze samenwerking wordt bepaald door cultuur en maatschappij
4
SVEN VAN GEEL: ONTWIKKELINGSPSCYHOLOGIE
1. Cognitieve ontwikkeleing peuter en kleutertijd 15.10.2021
2. Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling peuter en kleuterijd
3. Cognitieve ontwikkeling in de schooltijd
4. De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de schooltijd
COGNITIEVE ONTWIKKELING PEUTER EN KLEUTERTIJD
9.1 De intellectuele ontwikkeling
9.1.1 Piagets stadium van preoperationeel denken
9.1.2 De informatieverwerkingstheorie van cognitieve ontwikkeling
9.1.3 Vygotsky’s visie op cognitieve ontwikkeling: oog voor de rol van cultuur
9.2 De taalontwikkeling
9.2.1 Linguïstische vooruitgang in de peuter- en kleutertijd
9.2.2 Egocentrisch taalgebruik
9.2.3 Armoede en taalontwikkeling
9.3 De invloed van school en media
9.3.1 Vroege vormen van onderwijs en opvang
9.3.2 Leren via media: televisie en gaming
DE INTELLECTUELE ONTWIKKELING
Peuters en kleuters
- Hoge creativiteit en verbeeldingskracht
- Steeds meer genuanceerd taalgebruik
- Redeneren gaan vooruit
Verklaring: verschillende theorieën
PIAGETS STADIUM VAN PREOPERATIONEEL DENKE
STAPPEN IN HET PRE OPERATIONEEL STADIUM VAN 2 -7 JAAR
o Gebruik van symbolische denken groeit
▪ Symboolgebruik: het vermogen om een symbool, woord of object te gebruiken om iets weer te geven of te
vervangen op het moment dat deze fysiek niet aanwezig is
▪ Bv banaan is revolver
o Het vermogen om te redeneren ontstaat
▪ Operaties: georganiseerde, logische, formele mentale processen
o Het gebruik van begrippen neemt toe
Piaget deelt het in verschillende stadium
2-7 = pre operationeel denken
Er is veel fantasie aanwezig en er is meer en mee een vermogen om goed te kunnen redeneren
Men begint te spreken van mentale processen, georganiseerde manier van denken
DE RELATIE TUSSEN TAAL EN GEDACHTEN
= Onlosmakelijk verbonden
= Taal vloeit voort uit cognitieve vooruitgang
1
,Sven: ontwikkelingspsychologie
• Symboolgebruik = kern van complexer taalgebruik
o Symbolisch denken verloopt sneller dan het denken in het sensomotorisch stadium
o Kunnen denken over het heden en over de toekomst
taal gaat groeien dus gaan ook complexere dingen kunnen benoemen Door het uiten van bewegingen dat de gedachten
beginnen te groeie, bij deze fase vooral rond taal en denken etc.
Conservatie: leren dat uitelijk schijn bedriegt (limonade in 2 verschillende glazen)
- Het inzicht dat kwantiteit niet gerelateerd is aan de opstelling en de uiterlijke verschijningsvorm van objecten
- Verandering in één dimensie is niet noodzakelijk verandering in een andere dimensie
- Neiging tot centratie weerhoudt kleuters van focus op de essentie
Kennen: conservatie (je weet dat wat je zietn, niet altijd waar is (dat leren ze op deze leeftijd heel sterk)
CENTRATIE: WAT JE ZIET IS WAT JE DENKT
- Het onvermogen van het jong kind om zich op meer dan één aspect van de stimulus te concentreren
- Focus op opvallende elementen leidt tot onnauwkeurigheden in het denken
- Visuele beeld domineert het denken
Het visuele beeld bij kleuters gaat domineren (het lijkt groter omdat het beeld het zegt ma uiteindelijk zijn het er evenveel)
ONVOLLEDIG BEGRIP VAN TRANSFORMATIE
- Kleuters zien enkel een toestand en geen transformatie
- Transformatie = het proces waarbij de ene toestand verandert in de andere
Wij weten dat als het potlood zo valt (het transformeerd van houding) kinderen denen ofwel staat het recht ofwel ligt het
plat dus de kids kunnen de transformatie nog onvoldoende beseffen
EGOCENTRISME: HET ONVERMOGEN OM ZICH TE VERPLAATSEN IN ANDEREN
- Ander fysiek perspectief
- Andere gedachten, gevoelens of standpunten
- Niet bewust van effect van hun gedrag op anderen
om perspectief van anderen te zien hebben ze nog niet,
HET ONTSTAAN VAN INTUÏTIEF DENKEN
- Vorm van denken waarbij peuters en kleuters gretig kennis over de wereld verwerven en primitief redeneren
- Voorbereiding op geavanceerdere vormen van redeneren
▪ Functionaliteit: acties, gebeurtenissen en resultaten zijn gerelateerd
▪ Identiteit: zaken blijven hetzelfde ongeacht verandering van vorm, omvang of uiterlijk
intuïtief denken is kennis verwerven over wat er allemaal omga in de wereld
2 belangrijke zaken op de meer geavanceerde denken
o Functionaliteit: als ik iets doe, weet ik da er een gevolg is
o Identiteit: iets blijft hetzelfde (dus kleine stukjes klei is hetzelfde als de 1ne grote bol klei)
DE INFORMATIEVERWERKINGSTHEORIE VAN COGNITIEVE ONTWIKKELING
Informatieverwerkingstheorie: gericht op veranderingen in de mentale programma’s die kinderen gebruiken om problemen te
benaderen
HET BEGRIP VAN GETALLEN IN DE PEUTER EN KLEUTERTIJD
- Kleuters hebben een buitengewoon goed ontwikkeld begrip van getallen
- Kunnen tellen op een systematische en consequente manier
Ze kunnen al snel dingen benoemen, ze tellen mis sniet juist maar tellen wel vb elke keer als 1, 3 , 7 , 9
2
,Sven: ontwikkelingspsychologie
STRUCTUUR EN FUNCTIE SENSORISCHE GEHEUGEN
Dat kadertje is parate kennis
geheugen kan examenvraag zijn! tabel
met verschillende soorten geheugens (met
telkens stimulatie
STRUCTUUR EN FUNCTIE WERKGEHEUGEN
dit kadertje ook kennen
het begint bij centrale stuurder, das de
basis van uw brein, die stuurt de aandacht (daar
moet jij uw aandacht op richten)
fonolische lus:
oorsporonkelijke 3 systemen:
- episodische buffer
- schetsboek
- fonologische lus
- en dan een vierde ook nog semantische
buffer
STRUCTUUR EN FUNCTIE LANGE TERMIJN GEHEUGEN:
3
, Sven: ontwikkelingspsychologie
kennen : dit is parate kennis,
vergeeeeeet niet
procedureel geheugen: weten
hoe ge vb met auto moet rijden, veters
moet strikkken je moet niet over
nadenken, automatische handelingen
declaratief geheugen: weten wat
o semantisch: kennibegs
o episodisch: gebeurtenissen
HET GEHEUGEN: HERRINERINGEN VAN HE T VERLEDEN
Autobiografische geheugen: de herinnering van specifieke gebeurtenissen uit ons eigen leven
Scripts: algemene weergave in het geheugen van gebeurtenissen en de volgorde waarin ze optreden vb als je op restau gaat; je
weet da de ober tot bij u komt, tafel aanwijst, dan menu,… ( deze scripts worden gevormd op basis van ervaring
Het geheugen van peuters en kleuters
o Nauwkeurigheid autobiografisch geheugen neemt gaandeweg toe na derde levensjaar
▪ Waardering van de gebeurtenis
▪ Scripts die steeds uitbreiden
o Valkuilen
▪ Gevoelig voor suggestie vb die gaan snelz eggen ja das gebeurd ook al herrineren ze niet
▪ Oorzakelijke verbanden worden gesimplificeerd
▪ Minder nauwkeurig binnen scripts
< 3 jaar → infantiele amnesie?
Maar:
- Neurale banen zijn gevormd
- Semantisch en Procedureel geheugen gevormd
- Episodisch geheugen gevormd
Echter:
- Taalvaardigheden ontbreken
- Zelfbewustzijn nog onvoldoende ontwikkeld
- Geen complexe schema’s aanwezig
VYGOTSKY’S VISIE OP COGNITIEVE ONTWIKKELING: OOG VOOR DE ROL VAN CULTUUR
(cognitieve ontwikkeling = piaget, cognitieveontwikkeling volgens informatietheoretischi, derde is vygotsky’s)
Volgens Lev Vygotsky staat de sociale en culturele wereld van kinderen centraal bij hun cognitieve ontwikkeling
• Cognitieve ontwikkeling is een resultaat van sociale interacties waarin kinderen leren door geleide participatie
• Kinderen zijn leerlingen die cognitieve strategieën aanleren van volwassenen en leeftijdsgenoten
• Aard van deze samenwerking wordt bepaald door cultuur en maatschappij
4
