1 spel
LEERDOELEN
Na het studeren moet je:
De kenmerken van spel kunnen benoemen en
uitleggen.
Kunnen uitleggen wat wel/niet met ‘werk’ bedoeld
wordt voor het kleuteronderwijs.
Kunnen uitleggen wat bedoeld wordt met een
‘schuifjesmodel’.
De ontwikkeling van spel kunnen schetsen.
Bij dit alles voorbeelden kunnen geven en de leerstof
kunnen toepassen op gegeven voorbeelden.
Kunnen uitleggen dat meegaan in het spel, meedenken
en meespelen, een belangrijke voorwaarde is bij
spelbegeleiding
De begeleidingsmogelijkheden voorafgaand aan spel,
tijdens spel, en na afloop van spel kunnen noemen en
uitleggen
De praktijkonderzoek kunnen samenvatten en de
resultaten ervan kunnen uitleggen, duiden en koppelen
aan de begeleidingsvormen
Bij dit alles voorbeelden kunnen geven en de leerstof
kunnen toepassen op gegeven voorbeelden
,1.1 SPEL, WERK: EEN SCHUIFJESMODEL (LANGBEIN, 2016)
1.1.1 WAT IS “SPEL”?
Er is sprake van plezier: Het spel is intrinsiek bevredigend,
en er is sprake van betrokkenheid.
Er is sprake van een grote mate aan vrijheid van
denken en handelen: Kids bepalen zelf wat/hoe ze (dat)
doen. Ze geven betekenis aan hun handelen.
Er is sprake van regels: Die de kids zelf verzinnen, of
ontlenen van situaties die ze al spelend weergeven.
Er is sprake van vrijheid: Niet gedwongen om te spelen.
De eigen fantasie, de verbeelding van het kind speelt een
grote rol.
Er is sprake van een open en flexibel bezig zijn: De
nadruk ligt op het spelen, het bezig zijn, niet op het bereiken
van een product of resultaat dat moet gemaakt worden.
1.1.2 WERK
Wanneer voorgenoemde kenmerken onvoldoende tot hun recht
komen geen sprake van spel maar meer van activiteiten met
een pedagogische list, ingebouwde opdracht of taak.
‘werk’.
Werk heeft een speels karakter maar door het materiaal of de
opdracht heeft het eerder een gesloten karakter.
1.1.3 OVEREENKOMSTEN EN VERSCHILLEN TSS ‘SPEL’ EN ‘WERK ’:
HET SCHIJFJESMODEL .
Belangrijkste verschil: mate van vrijheid van het kind om zelf
de activiteit vorm te geven.
Schuifjesmodel: ‘schuifje’ verzetten meer in de richting van spel
of meer in de richting van werk.
!Een evenwichtig, gevarieerd aanbod uitbouwen,
verondersteld dat je een aanbod uitwerkt dat zowel ‘spel’,
‘werk’, als combinaties ervan bevat.
,1.2 ONTWIKKELING VAN SPEL (SCHEMA)
BASISVOOR SPEL: SPELEND BEWEGEN, SENSOPATHISCH SPEL,
MANIPULATIEF SPEL
1. sensopathisch spel: voelen en ervaren, voelend ervaren
prikkeling van zintuigen
2. het manipulatief spel: speelgoed, voorwerpen
manipuleren, met handen betasten en doen bewegen. ‘Wat
is dit, hoe zit dit in elkaar?’, ‘Wat kan ik daarmee doen?’
materialen verkennen, doen bewegen, vallen lichaam
oefenen, bewegen ACTIEF
Jongere kids spelen vooral dit soort spel.
Deze spelvorm blijf echter bestaan tijdens de hele
ontwikkeling en blijft belangrijk. Manipulatief spel blijft dus
ook bij oudere kids voorkomen.
telkens wanneer iets nieuws wordt aangeboden = onderzoeken.
Geleidelijk meer uitbreiden met ander soort spel: kenmeren
van constructief spel of beeldend werken en rollenspel.
Ook speels uitvoeren van experimenten opdoen van
wiskundige inzichten.
Exploreren: uitproberen, verkennen
Experimenteren: tot inzichten komen bij exploratie
Bij peuters en kleuters krijgt ook bewegingsspel een centrale
rol van nature uit gaan jonge kinds hun lichaam oefenen in
bewegen. Nood aan beweging en actie. voldoende
bewegingsruimte
Ontwikkeling van het rollenspel
1 à 2 jarigen: beweging en manipulatie
Peuters: het groeit uit tot manipulerend spelen.
experimenteren met materialen, stoffen, ze maken
combinaties en ordeningen (rijen, stapelen, inpakken).
Voorwerpen krijgen rol of functie vb. stokje wordt telefoon.
, Symbool bewustzijn = de overgang van het manipuleren
naar het rollenspel! Willekeurige voorwerpen worden
gebruikt als symbool voor een stukje van de werkelijkheid.
Ze geven zelf een betekenis aan dat willekeurig voorwerp.
3. Rolgebonden handelingen: een rol aannemen binnen
spel Ze imiteren: nog geen echt verhaal maar ‘flarden’ of
‘momenten’.
Als fantasie en het voorstellingsvermogen toenemen
4. Eenvoudig rollenspel: Rol benoemen of de medespelers
krijgen een rol toebedeeld. Spelen wordt meer
imiteren,verbeelden.
Het inlevingsvermogen , de taal en sociale vaardigheden
worden hier sterk aangesproken
5. Thematisch rollenspel :een gezamenlijk rollenspel met
een gemeenschappelijk thema: Er worden meerdere rollen
opgenomen en er zijn meerder handelingen en gebeurtenissen.
Constructief spel Parallel aan het rollenspel
ontstaat het constructief spel onderzoeken, maken,
samenstellen, produceren bouwen en beeldactiviteiten.
1. Manipuleren en het vrij experimenteren met voorwerpen
en spullen
2. Bewust laten ontstaan van constructies eigen weergave
van de werkelijkheid Het symboliseert de
werkelijkheid Ook hier speelt symboolbewustzijn een
rol. hoe ver kls gaan in het constructief spel hangt ook af
van hun motorische mogelijkheid om zich enige tijd te
concentreren.
LEERDOELEN
Na het studeren moet je:
De kenmerken van spel kunnen benoemen en
uitleggen.
Kunnen uitleggen wat wel/niet met ‘werk’ bedoeld
wordt voor het kleuteronderwijs.
Kunnen uitleggen wat bedoeld wordt met een
‘schuifjesmodel’.
De ontwikkeling van spel kunnen schetsen.
Bij dit alles voorbeelden kunnen geven en de leerstof
kunnen toepassen op gegeven voorbeelden.
Kunnen uitleggen dat meegaan in het spel, meedenken
en meespelen, een belangrijke voorwaarde is bij
spelbegeleiding
De begeleidingsmogelijkheden voorafgaand aan spel,
tijdens spel, en na afloop van spel kunnen noemen en
uitleggen
De praktijkonderzoek kunnen samenvatten en de
resultaten ervan kunnen uitleggen, duiden en koppelen
aan de begeleidingsvormen
Bij dit alles voorbeelden kunnen geven en de leerstof
kunnen toepassen op gegeven voorbeelden
,1.1 SPEL, WERK: EEN SCHUIFJESMODEL (LANGBEIN, 2016)
1.1.1 WAT IS “SPEL”?
Er is sprake van plezier: Het spel is intrinsiek bevredigend,
en er is sprake van betrokkenheid.
Er is sprake van een grote mate aan vrijheid van
denken en handelen: Kids bepalen zelf wat/hoe ze (dat)
doen. Ze geven betekenis aan hun handelen.
Er is sprake van regels: Die de kids zelf verzinnen, of
ontlenen van situaties die ze al spelend weergeven.
Er is sprake van vrijheid: Niet gedwongen om te spelen.
De eigen fantasie, de verbeelding van het kind speelt een
grote rol.
Er is sprake van een open en flexibel bezig zijn: De
nadruk ligt op het spelen, het bezig zijn, niet op het bereiken
van een product of resultaat dat moet gemaakt worden.
1.1.2 WERK
Wanneer voorgenoemde kenmerken onvoldoende tot hun recht
komen geen sprake van spel maar meer van activiteiten met
een pedagogische list, ingebouwde opdracht of taak.
‘werk’.
Werk heeft een speels karakter maar door het materiaal of de
opdracht heeft het eerder een gesloten karakter.
1.1.3 OVEREENKOMSTEN EN VERSCHILLEN TSS ‘SPEL’ EN ‘WERK ’:
HET SCHIJFJESMODEL .
Belangrijkste verschil: mate van vrijheid van het kind om zelf
de activiteit vorm te geven.
Schuifjesmodel: ‘schuifje’ verzetten meer in de richting van spel
of meer in de richting van werk.
!Een evenwichtig, gevarieerd aanbod uitbouwen,
verondersteld dat je een aanbod uitwerkt dat zowel ‘spel’,
‘werk’, als combinaties ervan bevat.
,1.2 ONTWIKKELING VAN SPEL (SCHEMA)
BASISVOOR SPEL: SPELEND BEWEGEN, SENSOPATHISCH SPEL,
MANIPULATIEF SPEL
1. sensopathisch spel: voelen en ervaren, voelend ervaren
prikkeling van zintuigen
2. het manipulatief spel: speelgoed, voorwerpen
manipuleren, met handen betasten en doen bewegen. ‘Wat
is dit, hoe zit dit in elkaar?’, ‘Wat kan ik daarmee doen?’
materialen verkennen, doen bewegen, vallen lichaam
oefenen, bewegen ACTIEF
Jongere kids spelen vooral dit soort spel.
Deze spelvorm blijf echter bestaan tijdens de hele
ontwikkeling en blijft belangrijk. Manipulatief spel blijft dus
ook bij oudere kids voorkomen.
telkens wanneer iets nieuws wordt aangeboden = onderzoeken.
Geleidelijk meer uitbreiden met ander soort spel: kenmeren
van constructief spel of beeldend werken en rollenspel.
Ook speels uitvoeren van experimenten opdoen van
wiskundige inzichten.
Exploreren: uitproberen, verkennen
Experimenteren: tot inzichten komen bij exploratie
Bij peuters en kleuters krijgt ook bewegingsspel een centrale
rol van nature uit gaan jonge kinds hun lichaam oefenen in
bewegen. Nood aan beweging en actie. voldoende
bewegingsruimte
Ontwikkeling van het rollenspel
1 à 2 jarigen: beweging en manipulatie
Peuters: het groeit uit tot manipulerend spelen.
experimenteren met materialen, stoffen, ze maken
combinaties en ordeningen (rijen, stapelen, inpakken).
Voorwerpen krijgen rol of functie vb. stokje wordt telefoon.
, Symbool bewustzijn = de overgang van het manipuleren
naar het rollenspel! Willekeurige voorwerpen worden
gebruikt als symbool voor een stukje van de werkelijkheid.
Ze geven zelf een betekenis aan dat willekeurig voorwerp.
3. Rolgebonden handelingen: een rol aannemen binnen
spel Ze imiteren: nog geen echt verhaal maar ‘flarden’ of
‘momenten’.
Als fantasie en het voorstellingsvermogen toenemen
4. Eenvoudig rollenspel: Rol benoemen of de medespelers
krijgen een rol toebedeeld. Spelen wordt meer
imiteren,verbeelden.
Het inlevingsvermogen , de taal en sociale vaardigheden
worden hier sterk aangesproken
5. Thematisch rollenspel :een gezamenlijk rollenspel met
een gemeenschappelijk thema: Er worden meerdere rollen
opgenomen en er zijn meerder handelingen en gebeurtenissen.
Constructief spel Parallel aan het rollenspel
ontstaat het constructief spel onderzoeken, maken,
samenstellen, produceren bouwen en beeldactiviteiten.
1. Manipuleren en het vrij experimenteren met voorwerpen
en spullen
2. Bewust laten ontstaan van constructies eigen weergave
van de werkelijkheid Het symboliseert de
werkelijkheid Ook hier speelt symboolbewustzijn een
rol. hoe ver kls gaan in het constructief spel hangt ook af
van hun motorische mogelijkheid om zich enige tijd te
concentreren.
