Economie samenvatting
Samenvatting LWEO h2
De meeste mensen ontvangen een vorm van inkomen. Dat kan primair inkomen of
overdrachtsinkomen zijn of een combinatie van beiden. Tel je alle primaire inkomens van een land bij
elkaar op, dan krijg je het nationaal inkomen van een land. Primaire inkomens worden verdiend
doordat mensenproductiefactoren (arbeid, natuur, kapitaal en ondernemerschap) die zij bezitten in
gaan zetten in het productieproces. Het geld dat vervolgens met dat productieproces wordt
verdiend, wordt verdeeld over de eigenaars van de ingezette productiefactoren in de vorm van loon,
pacht, huur, rente en winst. Van de primaire inkomens moet een deel worden afgestaan aan de
overheid , die een gedeelte daarvan weer uitkeert als overdrachtsinkomen aan de mensen die geen
of onvoldoende primair inkomen ontvangen om in hun levensonderhoud te voorzien.
Niet iedereen verdient evenveel. Hoe groot de relatieve inkomensverschillen zijn, kan weergegeven
worden met behulp van een lorenzcurve. Hoe verder de lorenzcurve van de (denkbeeldige)
middellijn afligt, des te groter zijn de inkomensverschillen. Te grote inkomensverschillen doen
afbreuk aan de welvaart.
Sinds de jaren 30 van de vorige eeuw gebruiken economen de groei van het bruto binnenlands
product (bbp) per hoofd van de bevolking als maatstaf om te meten of de welvaart gestegen is. De
redenering is dat een hoger bbp per hoofd betekent dat er meer goederen en diensten per hoofd
beschikbaar zijn en dat er dus meer behoeften vervuld kunnen worden. Tegenwoordig is er echter
steeds meer behoefte aan een breder welvaartsbegrip en zijn er andere methodieken ontwikkeld om
de mate van welvaart te meten, zoals de Human Development Index en het groen bbp.
Wat moet je kunnen?
Onderscheid maken tussen primaire inkomens en overdrachtsinkomens en voorbeelden van beide
noemen.
Een primair inkomen ontvang je door met je arbeidskracht/bezit een bijdrage te leveren aan het
productieproces. Bijvoorbeeld door in een supermarkt werken.
- Door de arbeidskracht van de werker kan de supermarkt producten verkopen. In ruil
daarvoor krijgt de werker loon.
- Omdat iemand zijn (geleend) spaargeld/bezit heeft gebruikt om de supermarkt in te richten,
kan de supermarkt producten verkopen. De spaarder krijgt daarvoor rente.
- Het gebouw van de supermarkt is gehuurd. De verhuurder draagt bij aan het productieproces
en krijgt daarvoor huur.
, Een overdrachtsinkomen krijg je zonder een tegenprestatie te hoeven leveren (aan het
productieproces). Overdrachtsinkomens bestaan uit het geld wat mensen met een primair inkomen
moeten betalen aan sociale premies en belasting. Voorbeelden zijn:
- Uitkeringen. Het geld van de sociale premies gaat naar sociale-verzekeringsinstellingen, waar
ze het geld (d.m.v. uitkeringen) geven aan mensen die niet zelf voor een inkomen kunnen
zorgen (bv. door ouderdom, ziekte en arbeidsongeschiktheid).
- Kinderbijslag, studietoelagen en huurtoeslagen (voor mensen met een laag inkomen).
Toeslagen worden ook wel subsidies genoemd.
- Alimentatie. Een financiële bijdrage aan de kosten van een levensonderhoud na een
scheiding, valt ook onder overdrachtsinkomen.
De vier productiefactoren koppelen aan de juiste vijf primaire inkomens.
1. Arbeid > loon
2. Kapitaal > huur
3. Natuur > pacht
4. Ondernemerschap > winst
Arbeid: het werk dat mensen verrichten
Kapitaal(goederen): alle goederen (machines/gebouwen/materialen, etc.) die gebruikt worden om
andere goederen te produceren.
Natuur: alles wat niet door mensen is geproduceerd (grond/zonlicht/warmte/natuurlijke
grondstoffen)
Ondernemerschap: het combineren van de productiefactoren (arbeid, kapitaal en natuur) in het
productieproces.
Tabellen begrijpen die gebruikt worden om een lorenzcurve te tekenen, Tekenen en interpreteren
van een lorenzcurve.
Samenvatting LWEO h2
De meeste mensen ontvangen een vorm van inkomen. Dat kan primair inkomen of
overdrachtsinkomen zijn of een combinatie van beiden. Tel je alle primaire inkomens van een land bij
elkaar op, dan krijg je het nationaal inkomen van een land. Primaire inkomens worden verdiend
doordat mensenproductiefactoren (arbeid, natuur, kapitaal en ondernemerschap) die zij bezitten in
gaan zetten in het productieproces. Het geld dat vervolgens met dat productieproces wordt
verdiend, wordt verdeeld over de eigenaars van de ingezette productiefactoren in de vorm van loon,
pacht, huur, rente en winst. Van de primaire inkomens moet een deel worden afgestaan aan de
overheid , die een gedeelte daarvan weer uitkeert als overdrachtsinkomen aan de mensen die geen
of onvoldoende primair inkomen ontvangen om in hun levensonderhoud te voorzien.
Niet iedereen verdient evenveel. Hoe groot de relatieve inkomensverschillen zijn, kan weergegeven
worden met behulp van een lorenzcurve. Hoe verder de lorenzcurve van de (denkbeeldige)
middellijn afligt, des te groter zijn de inkomensverschillen. Te grote inkomensverschillen doen
afbreuk aan de welvaart.
Sinds de jaren 30 van de vorige eeuw gebruiken economen de groei van het bruto binnenlands
product (bbp) per hoofd van de bevolking als maatstaf om te meten of de welvaart gestegen is. De
redenering is dat een hoger bbp per hoofd betekent dat er meer goederen en diensten per hoofd
beschikbaar zijn en dat er dus meer behoeften vervuld kunnen worden. Tegenwoordig is er echter
steeds meer behoefte aan een breder welvaartsbegrip en zijn er andere methodieken ontwikkeld om
de mate van welvaart te meten, zoals de Human Development Index en het groen bbp.
Wat moet je kunnen?
Onderscheid maken tussen primaire inkomens en overdrachtsinkomens en voorbeelden van beide
noemen.
Een primair inkomen ontvang je door met je arbeidskracht/bezit een bijdrage te leveren aan het
productieproces. Bijvoorbeeld door in een supermarkt werken.
- Door de arbeidskracht van de werker kan de supermarkt producten verkopen. In ruil
daarvoor krijgt de werker loon.
- Omdat iemand zijn (geleend) spaargeld/bezit heeft gebruikt om de supermarkt in te richten,
kan de supermarkt producten verkopen. De spaarder krijgt daarvoor rente.
- Het gebouw van de supermarkt is gehuurd. De verhuurder draagt bij aan het productieproces
en krijgt daarvoor huur.
, Een overdrachtsinkomen krijg je zonder een tegenprestatie te hoeven leveren (aan het
productieproces). Overdrachtsinkomens bestaan uit het geld wat mensen met een primair inkomen
moeten betalen aan sociale premies en belasting. Voorbeelden zijn:
- Uitkeringen. Het geld van de sociale premies gaat naar sociale-verzekeringsinstellingen, waar
ze het geld (d.m.v. uitkeringen) geven aan mensen die niet zelf voor een inkomen kunnen
zorgen (bv. door ouderdom, ziekte en arbeidsongeschiktheid).
- Kinderbijslag, studietoelagen en huurtoeslagen (voor mensen met een laag inkomen).
Toeslagen worden ook wel subsidies genoemd.
- Alimentatie. Een financiële bijdrage aan de kosten van een levensonderhoud na een
scheiding, valt ook onder overdrachtsinkomen.
De vier productiefactoren koppelen aan de juiste vijf primaire inkomens.
1. Arbeid > loon
2. Kapitaal > huur
3. Natuur > pacht
4. Ondernemerschap > winst
Arbeid: het werk dat mensen verrichten
Kapitaal(goederen): alle goederen (machines/gebouwen/materialen, etc.) die gebruikt worden om
andere goederen te produceren.
Natuur: alles wat niet door mensen is geproduceerd (grond/zonlicht/warmte/natuurlijke
grondstoffen)
Ondernemerschap: het combineren van de productiefactoren (arbeid, kapitaal en natuur) in het
productieproces.
Tabellen begrijpen die gebruikt worden om een lorenzcurve te tekenen, Tekenen en interpreteren
van een lorenzcurve.
