Jeugdbescherming met inleiding jeugdrecht
H1: Inleiding rond het ontstaan van de jeugdbescherming in België
1. Jeugdbescherming in België: het ontstaan van een categoriaal beleid
1.1Evolutie van socialisatie
1.1.1 Geen kindbeeld
1.1.2 Een aanzet tot een kindbeeld
1.1.3 Het huidige kindbeeld
1.2Evolutie van de sociale controle
1.2.1 Vroege tijden tot verlichting
1.2.2 De verlichting
1.2.3 Tendensen vanaf de verlichting
1.2.3.1 De klassieke criminologische school (18de eeuw)
1.2.3.2 Het positivisme (19de eeuw)
1.2.3.3 Crimineel – antropologische en crimineel – sociologische school ( 19de en 20ste eeuw)
1.2.3.3.1 Crimineel – antropologische school
1.2.3.3.2 Crimineel – sociologische school
1.2.3.4 School van het sociaal verweer (eind 19de – begin 20ste eeuw)
2. Historisch overzicht van de jeugdbescherming in het Belgisch recht
2.1Eerste kinderbeschermingswet van 15 mei 1912
2.1.1 Bevoegdheid van de kinderrechtbank
2.1.2 Maatregelen van de kinderrechtbank
2.1.3 Kritische noot bij de wet van 15 mei 1912
2.1.4 Herziening van de wet van 1912
2.2Wet op de Jeugdbescherming van 8 april 1965
2.2.1 Basisprincipes van deze wet
2.2.2 De belangrijkste vernieuwingen
2.2.3 Kritische noot bij de wet van 1965
2.3Bijzondere jeugdbijstand en jeugdbescherming – Gecoördeneerde Decreten van
4 april 1990 inzake Bijzondere Jeugdbijstand en de Wet van 2 februari 1994 tot
wijzigingen van de Wet van 8 april 1965 betreffende de jeugdbescherming
2.3.1 Wijzigingen in de terminologie
2.3.2 Filosofie van de Gecoördineerde Decreten van 1994 en de Wet van 2 februari 1994
2.3.3 Verdeling van de bevoegdheden
2.3.4 Belangrijkste vernieuwingen
2.3.4.1 in Everberg
2.4De jeugdwet van 13 juni 2006
2.4.1 Basisprincipes van deze wet
,2.4.2 Filosofie van de wet van 13 juni 2006
2.4.3 Belangrijkste vernieuwingen
2.4.4 Maatregelen in kader van verantwoordelijkheid en herstelgerichte aanpak
, Jeugdbescherming met inleiding jeugdrecht
H1: Inleiding rond het ontstaan van de jeugdbescherming in België
- NU: rechten van Kinderen/Jongeren zijn gewaarborgd.
- Geen evidente zaak want eerste beschermingswet pas in 1912
o Belgisch jeugdbeschermingsrecht is heel recent -> 1912 Kinderbescherming.
o Specifiek beleid gericht op ‘het kind’, wat nu eerder als ‘jongere’ wordt gedefinieerd
- Categoriaal beleid is recent & gegroeid
o Bij categoriaal beleid maakt men onderscheid tussen categorieën, hier zijn dat kind en volwassene
- Vooreerst is het belangrijk te weten dat cultuur wordt overgedragen door 2 processen:
o Proces van socialisatie: opvoeding door verinnerlijken van waarden en normen
Het zich eigen maken van waarden & normen die in een maatschappij aanwezig zijn en
gelden als de norm van die maatschappij (bv. Eerlijkheid, respect, zelfstandigheid)
o Proces van sociale controle: zowel formeel als informeel
Straffen en bestraffen als de norm v/e maatschappij niet wordt nageleefd
- Processen zorgen voor evolutie dis ook wat betreft ons onderwerp
- Door eeuwen heen lange tijd geen onderscheid gemaakt tussen kinderen en volwassen, waardoor kinderen
als ‘kleine’ volwassenen werden beschouwd -> zowel voor socialiserings – als sociale controle proces
o Hoe men uiteindelijk gekomen is tot een onderscheid en hoe men categoriaal beleid ging voeren
tegenover kinderen hangt groot deel af van hoe men naar kinderen keek & de verandering die de
maatschappij doormaakt en die deze visie mogelijk maakt.
- Belang van Verlichting met opkomst van wetenschappen zoals criminologie, penologie, psychologie +
verandering in tijdsgeest
1. Jeugdbescherming in België: het ontstaan van een categoriaal beleid
1.1Evolutie van socialisatie
- De manier waarop men naar kinderen kijkt is gegroeid, geëvolueerd obv inzichten die we in loop v/d
geschiedenis kunnen duiden.
- Kindbeeld en apartstelling zijn historische maaksels
- Er zijn altijd al kinderen geweest, maar de manier waarop men naar keek, verschilde in de geschiedenis
- Geleidelijk brachten de verlichting een andere manier van kijken naar kinderen -> verlichting met haar
ideeën rond “toekomst”, “vooruitgang” en “rijkdom voor morgen” zorgde ervoor dat men kinderen zag als
aparte categorie met aparte kenmerken
o Men zag kinderen als de toekomst: men moest hierdoor anders benaderen, ze bevonden zich
hierdoor in een soort ‘afwachtende’ houding
o Nog-niet positie: nog-niet verantwoordelijk, nog-niet zelfstandig…
o Weten nog niet het verschil tussen goed en kwaad
o Toekomst, vooruitgang, ratio staan centraal
- 2 mensbeelden in Verlichting:
o Volwassene: kent zijn lot
o Kind: kneedbaar, maakbaar, evolueerbaar
- Chronocentrisme: kijken naar verleden door te vertrekken wat nu is
o Nu = norm
o Gaan kijken om die nu te verklaren
, 1.1.1 Geen kindbeeld
- Tot 7 jaar beschouwd als een last, ding
o Na die leeftijd werden ze beschouwd als volwassenen
o En ingeschakeld in leefwereld van volwassenen (werk, seksualiteit)
- Ervoor praktijken die aantonen dat er geen belang gehecht wordt aan kinderen
- Afwezig kindbeeld in Oudheid: kleine volwassenen
o Achterlaten van kinderen (meisjes en kinderen met beperkingen eerst)
o Offeren aan Godheid
o Als afval weggooien op de mesthoop
- Ook recentelijk (17de – 18de eeuw) geen kindbeeld
o Hogere klasse schakelde voedsters in dus weinig aandacht en hoge kindersterfte of was dit
omgekeerd?
o Praktijken die nu heden ten dag in onze ogen barbaars overkomen
- Kinderen waren een noodzakelijk kwaad
o Kinderen onderdompelen in ijskoude rivieren -> om ze te harden
o Verbranden met heet strijkijzer -> om vallende ziektes te bestrijden
- Onhygiënische omstandigheden, geen voorbehoedsmiddelen, ziektes leidden tot hoge kindersterfte en dus
geen aandacht
- Meisjes waren minder waard en dit zal zich verder manifesteren doorheen de geschiedenis
o ‘minder waard’ dan jongens
o Franse boer: ‘ik heb geen kinderen, alleen meisjes’
- Vanaf 7 jaar als volwassene beschouwd in alle aspecten van het sociale leven
o Jongens vertoefden in leerscholen
o Meisjes bleven thuis om het huishouden te leren
1.1.2 Een aanzet tot een kindbeeld
- 16de eeuw licht onderscheid die zich vooral manifesteerde bij de jongens uit de hogere klasse
o Vertoefden in scholen om kennis te vergaren
o Later jongens met lagere klassen
o En pas heel laat volgden de meisjes
- 17 – 18de eeuw -> ontwikkelde zich er een visie die aantonen dat kinderen belangrijker werden
de
o Zo had je de Mensbeelden ontstonden cfr. Romantici en Moralisten
Moralisten zeiden dat kinderen “slecht” werden geboren en de opvoeding moest het “goed”
maken.
- Verlichtingsperiode is cruciaal voor categoriaal beleid
o Aanzet tot categoriaal beleid met 2 mensbeelden (zie supra)
o Mensen hebben zelf lot in handen en kunnen hun toekomst veranderen
Onder impuls v/d verlichting werden kinderen meer en meer een aparte groep met eigen kenmerken en
eigen gedragingen
- Er ontstond een tweedeling in de visie op de ontwikkeling van de mens:
o Een over kind dat men nog moet opvoeden en dus moet afschermen v/d maatschappij
o Dat v/e volwassene die zijn lot en rol in de maatschappij kent
- Die twee visies waren mede te danken aan de verandering v/d maatschappij die belang hechtte aan de
apartstelling van kinderen
o Vragen die zich stelden:
Sociogenese en psychogenese
Sociogenese: het op grond van maatschappelijke verandering apart gaan zien van
volwassenen en kinderen
Vraag: de typische gedragingen & kenmerken bij kinderen die in de verlichting ‘ontdekt’
worden door te observeren, waren die al vroeger aanwezig maar kwamen tot uiting door de
veranderde tijdsgeest?
H1: Inleiding rond het ontstaan van de jeugdbescherming in België
1. Jeugdbescherming in België: het ontstaan van een categoriaal beleid
1.1Evolutie van socialisatie
1.1.1 Geen kindbeeld
1.1.2 Een aanzet tot een kindbeeld
1.1.3 Het huidige kindbeeld
1.2Evolutie van de sociale controle
1.2.1 Vroege tijden tot verlichting
1.2.2 De verlichting
1.2.3 Tendensen vanaf de verlichting
1.2.3.1 De klassieke criminologische school (18de eeuw)
1.2.3.2 Het positivisme (19de eeuw)
1.2.3.3 Crimineel – antropologische en crimineel – sociologische school ( 19de en 20ste eeuw)
1.2.3.3.1 Crimineel – antropologische school
1.2.3.3.2 Crimineel – sociologische school
1.2.3.4 School van het sociaal verweer (eind 19de – begin 20ste eeuw)
2. Historisch overzicht van de jeugdbescherming in het Belgisch recht
2.1Eerste kinderbeschermingswet van 15 mei 1912
2.1.1 Bevoegdheid van de kinderrechtbank
2.1.2 Maatregelen van de kinderrechtbank
2.1.3 Kritische noot bij de wet van 15 mei 1912
2.1.4 Herziening van de wet van 1912
2.2Wet op de Jeugdbescherming van 8 april 1965
2.2.1 Basisprincipes van deze wet
2.2.2 De belangrijkste vernieuwingen
2.2.3 Kritische noot bij de wet van 1965
2.3Bijzondere jeugdbijstand en jeugdbescherming – Gecoördeneerde Decreten van
4 april 1990 inzake Bijzondere Jeugdbijstand en de Wet van 2 februari 1994 tot
wijzigingen van de Wet van 8 april 1965 betreffende de jeugdbescherming
2.3.1 Wijzigingen in de terminologie
2.3.2 Filosofie van de Gecoördineerde Decreten van 1994 en de Wet van 2 februari 1994
2.3.3 Verdeling van de bevoegdheden
2.3.4 Belangrijkste vernieuwingen
2.3.4.1 in Everberg
2.4De jeugdwet van 13 juni 2006
2.4.1 Basisprincipes van deze wet
,2.4.2 Filosofie van de wet van 13 juni 2006
2.4.3 Belangrijkste vernieuwingen
2.4.4 Maatregelen in kader van verantwoordelijkheid en herstelgerichte aanpak
, Jeugdbescherming met inleiding jeugdrecht
H1: Inleiding rond het ontstaan van de jeugdbescherming in België
- NU: rechten van Kinderen/Jongeren zijn gewaarborgd.
- Geen evidente zaak want eerste beschermingswet pas in 1912
o Belgisch jeugdbeschermingsrecht is heel recent -> 1912 Kinderbescherming.
o Specifiek beleid gericht op ‘het kind’, wat nu eerder als ‘jongere’ wordt gedefinieerd
- Categoriaal beleid is recent & gegroeid
o Bij categoriaal beleid maakt men onderscheid tussen categorieën, hier zijn dat kind en volwassene
- Vooreerst is het belangrijk te weten dat cultuur wordt overgedragen door 2 processen:
o Proces van socialisatie: opvoeding door verinnerlijken van waarden en normen
Het zich eigen maken van waarden & normen die in een maatschappij aanwezig zijn en
gelden als de norm van die maatschappij (bv. Eerlijkheid, respect, zelfstandigheid)
o Proces van sociale controle: zowel formeel als informeel
Straffen en bestraffen als de norm v/e maatschappij niet wordt nageleefd
- Processen zorgen voor evolutie dis ook wat betreft ons onderwerp
- Door eeuwen heen lange tijd geen onderscheid gemaakt tussen kinderen en volwassen, waardoor kinderen
als ‘kleine’ volwassenen werden beschouwd -> zowel voor socialiserings – als sociale controle proces
o Hoe men uiteindelijk gekomen is tot een onderscheid en hoe men categoriaal beleid ging voeren
tegenover kinderen hangt groot deel af van hoe men naar kinderen keek & de verandering die de
maatschappij doormaakt en die deze visie mogelijk maakt.
- Belang van Verlichting met opkomst van wetenschappen zoals criminologie, penologie, psychologie +
verandering in tijdsgeest
1. Jeugdbescherming in België: het ontstaan van een categoriaal beleid
1.1Evolutie van socialisatie
- De manier waarop men naar kinderen kijkt is gegroeid, geëvolueerd obv inzichten die we in loop v/d
geschiedenis kunnen duiden.
- Kindbeeld en apartstelling zijn historische maaksels
- Er zijn altijd al kinderen geweest, maar de manier waarop men naar keek, verschilde in de geschiedenis
- Geleidelijk brachten de verlichting een andere manier van kijken naar kinderen -> verlichting met haar
ideeën rond “toekomst”, “vooruitgang” en “rijkdom voor morgen” zorgde ervoor dat men kinderen zag als
aparte categorie met aparte kenmerken
o Men zag kinderen als de toekomst: men moest hierdoor anders benaderen, ze bevonden zich
hierdoor in een soort ‘afwachtende’ houding
o Nog-niet positie: nog-niet verantwoordelijk, nog-niet zelfstandig…
o Weten nog niet het verschil tussen goed en kwaad
o Toekomst, vooruitgang, ratio staan centraal
- 2 mensbeelden in Verlichting:
o Volwassene: kent zijn lot
o Kind: kneedbaar, maakbaar, evolueerbaar
- Chronocentrisme: kijken naar verleden door te vertrekken wat nu is
o Nu = norm
o Gaan kijken om die nu te verklaren
, 1.1.1 Geen kindbeeld
- Tot 7 jaar beschouwd als een last, ding
o Na die leeftijd werden ze beschouwd als volwassenen
o En ingeschakeld in leefwereld van volwassenen (werk, seksualiteit)
- Ervoor praktijken die aantonen dat er geen belang gehecht wordt aan kinderen
- Afwezig kindbeeld in Oudheid: kleine volwassenen
o Achterlaten van kinderen (meisjes en kinderen met beperkingen eerst)
o Offeren aan Godheid
o Als afval weggooien op de mesthoop
- Ook recentelijk (17de – 18de eeuw) geen kindbeeld
o Hogere klasse schakelde voedsters in dus weinig aandacht en hoge kindersterfte of was dit
omgekeerd?
o Praktijken die nu heden ten dag in onze ogen barbaars overkomen
- Kinderen waren een noodzakelijk kwaad
o Kinderen onderdompelen in ijskoude rivieren -> om ze te harden
o Verbranden met heet strijkijzer -> om vallende ziektes te bestrijden
- Onhygiënische omstandigheden, geen voorbehoedsmiddelen, ziektes leidden tot hoge kindersterfte en dus
geen aandacht
- Meisjes waren minder waard en dit zal zich verder manifesteren doorheen de geschiedenis
o ‘minder waard’ dan jongens
o Franse boer: ‘ik heb geen kinderen, alleen meisjes’
- Vanaf 7 jaar als volwassene beschouwd in alle aspecten van het sociale leven
o Jongens vertoefden in leerscholen
o Meisjes bleven thuis om het huishouden te leren
1.1.2 Een aanzet tot een kindbeeld
- 16de eeuw licht onderscheid die zich vooral manifesteerde bij de jongens uit de hogere klasse
o Vertoefden in scholen om kennis te vergaren
o Later jongens met lagere klassen
o En pas heel laat volgden de meisjes
- 17 – 18de eeuw -> ontwikkelde zich er een visie die aantonen dat kinderen belangrijker werden
de
o Zo had je de Mensbeelden ontstonden cfr. Romantici en Moralisten
Moralisten zeiden dat kinderen “slecht” werden geboren en de opvoeding moest het “goed”
maken.
- Verlichtingsperiode is cruciaal voor categoriaal beleid
o Aanzet tot categoriaal beleid met 2 mensbeelden (zie supra)
o Mensen hebben zelf lot in handen en kunnen hun toekomst veranderen
Onder impuls v/d verlichting werden kinderen meer en meer een aparte groep met eigen kenmerken en
eigen gedragingen
- Er ontstond een tweedeling in de visie op de ontwikkeling van de mens:
o Een over kind dat men nog moet opvoeden en dus moet afschermen v/d maatschappij
o Dat v/e volwassene die zijn lot en rol in de maatschappij kent
- Die twee visies waren mede te danken aan de verandering v/d maatschappij die belang hechtte aan de
apartstelling van kinderen
o Vragen die zich stelden:
Sociogenese en psychogenese
Sociogenese: het op grond van maatschappelijke verandering apart gaan zien van
volwassenen en kinderen
Vraag: de typische gedragingen & kenmerken bij kinderen die in de verlichting ‘ontdekt’
worden door te observeren, waren die al vroeger aanwezig maar kwamen tot uiting door de
veranderde tijdsgeest?
