Samenvatting Personen- en familierecht
Personenrecht
Ontstaan van de persoon: de verwekking
• Hoe?
o Klassiek-biologisch
o Artificieel: medisch begeleide voortplanting
▪ IVF = in vitro fertilisatie
ET = embryotransfer
KID = kunstmatige inseminatie met donor
(donorinseminatie)
IVM = in vitro maturatie
• Oma-moederschap:
ook in België ?
o Wet medisch begeleide voortplanting 2007
▪ Implantatie embryo en inseminatie
• verzoek tot max 45j
• uitvoering tot max. 47j
Waar situeer je op deze tijdslijn de verwekking ?
(klassiek-biologische afstamming)
Geboorte op dag x => verwekking tussen de 300ste en 180ste dag voor de geboorte zal hebben plaatsgevonden
• Natuurlijke levenslijn
o geslachtsgemeenschap – genetische band – zwangerschap – bevalling
o 280 dagen of 40 weken
• Medisch begeleide voortplanting doorbreekt de natuurlijke levenslijn
o Embryowet (2003)
o Wet betreffende de medisch begeleide voortplanting… (2007)
o Wet inzake het verkrijgen en het gebruik van menselijk lichaamsmateriaal … (2008 )
o twee voorbeelden
Voorbeeld 1:
, Bij IVF: gebruik maken van gameten van de wensouders maar mogelijks ook van een donoreicel en/of
donorzaadcel
Embryo’s mogen maar max 5 jaar bewaard worden → als die niet meteen ingepland worden kunnen die bv na
3 jaar worden ingepland
ET = Embryo transfer
Voorbeeld 2: post mortem implantatie van embryo’s
Voorwaarden voor post mortem implantatie van overtallige embryo’s:
- uitdrukkelijke toelating in de overeenkomst tussen fertiliteitscentrum en wensouders
- ten vroegste 6m na zijn dood
- ten laatste 2j na zijn dood
(Art. 15 + 16 Wet medisch begeleide voortplanting)
• Verwekking = rechtsfeit
• Welke rechten/plichten heeft een verwekt kind?
o Erfrecht (wettelijk en testamentair)
▪ Vanaf een kind verwerkt is heeft het al erfrecht
o Schenking ontvangen
o Erkend worden
o Recht op leven ?
Abortuswetgeving
• Abortus = vruchtafdrijving = zwangerschapsafbreking
• Sinds 2018 uit het Strafwetboek gehaald
• 3 voorwaarden voor een legale abortus
o Verzoek van de vrouw
, ▪ Wat indien haar partner weigert?
• Partner kan niets doen, partner heeft niets te zeggen
▪ Welke redenen kan de vrouw opgeven?
• Reden doet er niet toe (persoonlijk)
o Ingreep vóór het einde van de 12de week
▪ Staat nu fel ter discussie => zie filmpjes met enkele politieke standpunten
▪ Zouden willen uitbreiden naar 18 weken
o Ingreep uitgevoerd door een arts in medisch verantwoorde omstandigheden
▪ Vrouw informeren en inlichten zowel vóór als na de ingreep (risico’s abortus,
adoptiemogelijkheid, anticonceptie)
▪ In ziekenhuis of een erkend abortuscentrum
• Uitzonderingsregeling: dus ingreep toch mogelijk na 12 weken indien
o Ernstig gevaar voor gezondheid van de vrouw
o Staat vast dat kind zal lijden aan een uiterst zware kwaal die ongeneeslijk is
Ontstaan van de persoon: de geboorte
• Kennisgeving
o Wie?
▪ verpleeg- of kraaminrichting
▪ geneesheer
▪ vroedvrouw
▪ aanwezige
▪ persoon in wiens huis
o Wanneer? één werkdag na bevalling
(za / zo / wettelijke feestdag = geen werkdag)
▪ De persoon heeft de verplichting om de geboorte in kennis te stellen => burgerlijke stand
(gemeente)
o Waar ? ABS geboorteplaats
▪ Op heel wat officiële documenten moet je de plaats van je geboorte invullen want dan weet
men waar men je geboorteakte kan vinden
• Aangifte
o Prioritaire regeling
▪ wie? vader en/of moeder
▪ wanneer? binnen 15 kalenderdagen na bevalling
▪ waar? ABS van geboorteplaats
o Subsidiaire regeling
▪ wie? kennisgever
▪ wanneer? ABS doet melding aan kennisgever binnen 3 werkdagen
kennisgever doet aangifte binnen 3 kalenderdagen
▪ doel? opmaak geboorteakte
o Geen kennisgeving/aangifte
▪ 15 kalenderdagen zijn verstreken en burgerlijke stand stelt vast dat er niemand aangifte is
komen doen → contact opnemen met kennisgever (bv ziekenhuis)
, ▪ Vonnis rechtbank
o Aangifte vondeling
▪ Vondelingenschuif
• Initiatief van VZW Moeders voor Moeders (2000)
• Eerste vondeling 17.11.2007
Geboorteakte
• Authentieke akte
• Door ABS van geboorteplaats
• Niet meer het kind “zien”
• Basis = medisch attest (arts/vroedvrouw)
• Inhoud ?
o Medisch attest = arts/vroedvrouw attesteert: “ik heb ui het lichaam van die vrouw dat kind gehaald
op die dag en dat uur “
o (1) Dag, uur en plaats van geboorte: waarom een uur?
▪ Vb. art. 488 BW
De meerderjarigheid is vastgesteld op de volle leeftijd van achttien jaren; op die leeftijd is men
bekwaam tot alle handelingen van het burgerlijk leven.
▪ ‘Bekwaam tot alle handelingen van het burgerlijk leven ‘ = bekwaam om rechtshandelingen
te stellen = handelingsbekwaam
▪ Zie ook in art. 329bis, 332quinquies, 388, 477 BW enz.
▪ Volle leeftijd: leeftijd gerekend van uur tot uur
o (2) Geslacht (enig bewijsdocument)
o (3) Naam: uitleg na afstammingsrecht
o (4) Voornaam/voornamen
▪ Min 1 / geen max
▪ Welke ? Criteria ?
• Dhr. en Mevr. DE BRUYNE wensen hun zoon de voornaam BEER
te geven
• Dhr. en Mevr. Dierickx willen hun dochter JOHAN noemen
• Dhr. en Mevr. Van De Velde (fanatieke voetbalfans) willen hun zoon de voornaam
MARADONNA geven
o Bizarre Vlaamse voornamen => kan een voornaamsverandering?
o Sinds 1 augustus 2018: gemeentelijke bevoegdheid (+/- 50 euro)
o (5) Identiteit van de moeder (verplicht!)
o (6) Identiteit van de vader (indien juridisch bekend)
Doodgeboren kinderen
• Opmaak akte van levenloos geboren kind
• K heeft geen familienaam
Personenrecht
Ontstaan van de persoon: de verwekking
• Hoe?
o Klassiek-biologisch
o Artificieel: medisch begeleide voortplanting
▪ IVF = in vitro fertilisatie
ET = embryotransfer
KID = kunstmatige inseminatie met donor
(donorinseminatie)
IVM = in vitro maturatie
• Oma-moederschap:
ook in België ?
o Wet medisch begeleide voortplanting 2007
▪ Implantatie embryo en inseminatie
• verzoek tot max 45j
• uitvoering tot max. 47j
Waar situeer je op deze tijdslijn de verwekking ?
(klassiek-biologische afstamming)
Geboorte op dag x => verwekking tussen de 300ste en 180ste dag voor de geboorte zal hebben plaatsgevonden
• Natuurlijke levenslijn
o geslachtsgemeenschap – genetische band – zwangerschap – bevalling
o 280 dagen of 40 weken
• Medisch begeleide voortplanting doorbreekt de natuurlijke levenslijn
o Embryowet (2003)
o Wet betreffende de medisch begeleide voortplanting… (2007)
o Wet inzake het verkrijgen en het gebruik van menselijk lichaamsmateriaal … (2008 )
o twee voorbeelden
Voorbeeld 1:
, Bij IVF: gebruik maken van gameten van de wensouders maar mogelijks ook van een donoreicel en/of
donorzaadcel
Embryo’s mogen maar max 5 jaar bewaard worden → als die niet meteen ingepland worden kunnen die bv na
3 jaar worden ingepland
ET = Embryo transfer
Voorbeeld 2: post mortem implantatie van embryo’s
Voorwaarden voor post mortem implantatie van overtallige embryo’s:
- uitdrukkelijke toelating in de overeenkomst tussen fertiliteitscentrum en wensouders
- ten vroegste 6m na zijn dood
- ten laatste 2j na zijn dood
(Art. 15 + 16 Wet medisch begeleide voortplanting)
• Verwekking = rechtsfeit
• Welke rechten/plichten heeft een verwekt kind?
o Erfrecht (wettelijk en testamentair)
▪ Vanaf een kind verwerkt is heeft het al erfrecht
o Schenking ontvangen
o Erkend worden
o Recht op leven ?
Abortuswetgeving
• Abortus = vruchtafdrijving = zwangerschapsafbreking
• Sinds 2018 uit het Strafwetboek gehaald
• 3 voorwaarden voor een legale abortus
o Verzoek van de vrouw
, ▪ Wat indien haar partner weigert?
• Partner kan niets doen, partner heeft niets te zeggen
▪ Welke redenen kan de vrouw opgeven?
• Reden doet er niet toe (persoonlijk)
o Ingreep vóór het einde van de 12de week
▪ Staat nu fel ter discussie => zie filmpjes met enkele politieke standpunten
▪ Zouden willen uitbreiden naar 18 weken
o Ingreep uitgevoerd door een arts in medisch verantwoorde omstandigheden
▪ Vrouw informeren en inlichten zowel vóór als na de ingreep (risico’s abortus,
adoptiemogelijkheid, anticonceptie)
▪ In ziekenhuis of een erkend abortuscentrum
• Uitzonderingsregeling: dus ingreep toch mogelijk na 12 weken indien
o Ernstig gevaar voor gezondheid van de vrouw
o Staat vast dat kind zal lijden aan een uiterst zware kwaal die ongeneeslijk is
Ontstaan van de persoon: de geboorte
• Kennisgeving
o Wie?
▪ verpleeg- of kraaminrichting
▪ geneesheer
▪ vroedvrouw
▪ aanwezige
▪ persoon in wiens huis
o Wanneer? één werkdag na bevalling
(za / zo / wettelijke feestdag = geen werkdag)
▪ De persoon heeft de verplichting om de geboorte in kennis te stellen => burgerlijke stand
(gemeente)
o Waar ? ABS geboorteplaats
▪ Op heel wat officiële documenten moet je de plaats van je geboorte invullen want dan weet
men waar men je geboorteakte kan vinden
• Aangifte
o Prioritaire regeling
▪ wie? vader en/of moeder
▪ wanneer? binnen 15 kalenderdagen na bevalling
▪ waar? ABS van geboorteplaats
o Subsidiaire regeling
▪ wie? kennisgever
▪ wanneer? ABS doet melding aan kennisgever binnen 3 werkdagen
kennisgever doet aangifte binnen 3 kalenderdagen
▪ doel? opmaak geboorteakte
o Geen kennisgeving/aangifte
▪ 15 kalenderdagen zijn verstreken en burgerlijke stand stelt vast dat er niemand aangifte is
komen doen → contact opnemen met kennisgever (bv ziekenhuis)
, ▪ Vonnis rechtbank
o Aangifte vondeling
▪ Vondelingenschuif
• Initiatief van VZW Moeders voor Moeders (2000)
• Eerste vondeling 17.11.2007
Geboorteakte
• Authentieke akte
• Door ABS van geboorteplaats
• Niet meer het kind “zien”
• Basis = medisch attest (arts/vroedvrouw)
• Inhoud ?
o Medisch attest = arts/vroedvrouw attesteert: “ik heb ui het lichaam van die vrouw dat kind gehaald
op die dag en dat uur “
o (1) Dag, uur en plaats van geboorte: waarom een uur?
▪ Vb. art. 488 BW
De meerderjarigheid is vastgesteld op de volle leeftijd van achttien jaren; op die leeftijd is men
bekwaam tot alle handelingen van het burgerlijk leven.
▪ ‘Bekwaam tot alle handelingen van het burgerlijk leven ‘ = bekwaam om rechtshandelingen
te stellen = handelingsbekwaam
▪ Zie ook in art. 329bis, 332quinquies, 388, 477 BW enz.
▪ Volle leeftijd: leeftijd gerekend van uur tot uur
o (2) Geslacht (enig bewijsdocument)
o (3) Naam: uitleg na afstammingsrecht
o (4) Voornaam/voornamen
▪ Min 1 / geen max
▪ Welke ? Criteria ?
• Dhr. en Mevr. DE BRUYNE wensen hun zoon de voornaam BEER
te geven
• Dhr. en Mevr. Dierickx willen hun dochter JOHAN noemen
• Dhr. en Mevr. Van De Velde (fanatieke voetbalfans) willen hun zoon de voornaam
MARADONNA geven
o Bizarre Vlaamse voornamen => kan een voornaamsverandering?
o Sinds 1 augustus 2018: gemeentelijke bevoegdheid (+/- 50 euro)
o (5) Identiteit van de moeder (verplicht!)
o (6) Identiteit van de vader (indien juridisch bekend)
Doodgeboren kinderen
• Opmaak akte van levenloos geboren kind
• K heeft geen familienaam
