Volledige samenvatting OHP

Methodisch handelen
Wat is methodisch handelen
Methode = manier van handelen
 methodisch werken = handelen volgens doordachte manier om bepaald doel te bereiken

Methodisch handelen
= bewust omgaan met kennis, inzichten en vaardigheden
= bewust van effecten en invloeden van jouw handelen op ander
= begeleider handelt bewust, doelgericht, systematisch en procesmatigµ

4 elementen:

 Doelgericht handelen = gericht op ontwikkeling of handhaving
 mensen moeten er belang bij hebben
 samen doel kiezen en nadien bedenken hoe je samen dat doel kan bereiken
 Bewust handelen = welke invloed heeft jouw gedrag op ander
 niet louter intuïtief, soms ook direct reageren
 Systematisch handelen = stap voor stap handelen
 Procesmatig handelen = voortdurend afvragen als je in richting van vooropgestelde doel werkt (volgens plan) of
als je moet bijsturen

Orthopedagogisch handelen vertrekt altijd vanuit vraag van cliënt
 samen met cliënt doelstellingen waar samen aan gewerkt kan worden
 voor elke handeling die we stellen kunnen zeggen waarom we zo handelen

Visies die methodisch handelen illustreren:

 Ter Horst: POS vraagt om actie
Problematische opvoedingssituatie (POS) = de door betrokken ervaren uitzichtloze opvoedingssituatie waarin
men niet slaagt zonder getrainde hulp van buitenaf verandering te brengen
 Kok: vraagstellingstype vraagt om actie
 geen kwestie van tekortkoming/afwijking bij kind, maar gehele functioneren van kind & opvoedkundige actie
 Broekaert: orthopedagogiek als handelingswetenschap

 visies illustreren dat we steeds moeten vertrekken vanuit ons handelen met cliënt en daar ook moeten naar
terugkeren (= samen handelen)
 voortdurende wisselwerking tussen theorie en handelen

Werken met doelen
Eerste belangrijke vragen = ‘wie is de persoon die je wenst te ondersteunen, wat is zijn vraag, hoe kan je hem het
best ondersteunen?’
 intake-gesprek = uitmaken als aanbod van voorziening antwoord kan bieden op gestelde ondersteuningsvraag

Doelgroep = ‘die mensen, die we in ons werk be-doel-en te bereiken’
 groep mensen met gelijkaardige ondersteuningsbehoeften
 doelgroep-analyse = beeld over doelgroep verhelderen, bepaalde handelingen passend bij doelgroep stellen
 ! niet bedoeling om mensen in vakje te plaatsen, elke persoon is uniek en vraagt in principe
geïndividualiseerde aanpak !

In methodisch werken speelt relatie met doelgroep belangrijke rol
 geen persoonlijke, maar functionele relatie
 afstand-nabijheid = empathie tonen met doelgroep waarmee je werkt, maar ook nodige afstand kunnen nemen

,Plannen – uitvoeren – evalueren – bijsturen
= cyclus van orthopedagogische handelen

4 soorten plannen:

 Instellingsplan/beleidsplan  beschrijft visie, doelstelling en werkwijze van voorziening
 Afdelingsplan  agogische doelen en werkzaamheden die op afdeling plaats vinden om doelen te bereiken
 Individueel handelingsplan  bedoeld voor individuele cliënt
 Activiteitenplan  beschrijft aanbod, doel en werkwijze van activiteiten (groepsgericht of op individu)

Activiteiten voor groep  verschillende mogelijkheden die passen binnen werking
 keuze obv beginsituatie van cliënt:

 Om wie gaat het? (doelgroep)
 Waarom vindt de activiteit of handeling plaats?
 Wat vindt er plaats? (welke handelingen)
 …

Bij uitvoeren van activiteit  begeleidingsstijl van belang:

Autoritair Democratisch Laisser faire
 Begeleider bepaalt alles  Alles bepaald via groeps-beslissingen,  Veel vrijheid voor hulpvrager,
 Begeleider geeft begeleider helpt weinig inbreng begeleider
aanwijzingen stap voor  Begeleider geeft grote lijnen aan en  Begeleider geeft geen
stap mogelijkheden aanwijzingen
 Begeleider verdeelt werk  Cliënten verdelen zelf werk en taken,  Begeleider geeft geen
 Begeleider doet zelf niet in overleg met begeleider taakverdeling
mee  Begeleider doet mee als groepslid  Begeleider doet niet mee


Evalueren  waren stappen op maat, hebben ze tot doel geleid?

 Productevaluatie = vooraf werkdoelen  nadien nagaan als je samen met cliënt dat doel effectief hebt bereikt
 Procesevaluatie = alle aspecten van methodisch handelen

 evaluaties kunnen methodisch handelen bijsturen, bijsturen van beginsituatie, bijsturen van doelen of plan

Handelingsplanning binnen het hulpverleningsproces
Inleiding
Onderscheid tussen handelingsplanning alf proces en handelingsplan als product:

 Handelingsplanning als proces
= hele cyclische proces dat ons orthopedagogisch handelen aanstuurt
 Handelingsplan als product
= neergeschreven product, elke fase van handelingsplanning dat in document is neergeschreven
= voor elke cliënt een neergeschreven document, waarin verschillende elementen van pedagogisch-didactisch
handelen worden weergegeven

Andere termen: zorgplan, hulpverleningsplan, behandelingsplan en ondersteuningsplan

, Definitie
Rink: “… handelingsplanning is het gebeuren in de instelling waarbij functionarissen zich beraden over de manier
waarop de leefsituatie van hun cliënten verbeterd kan worden ten gevolge van hun eigen optreden naar de cliënten
toe …” (niet vanbuiten kennen, enkel elementen)

 dynamiek, betrokkenheid en permanent karakter van proces beklemtoond

 Het gebeuren:
Handelingsplan = dynamisch
 permanent gebeuren: als ene doelstelling bereikt is, onmiddellijk andere nastreven
 handelen stopt nooit
Handelingsplanning = cyclisch
 stappen: beeldvorming, plannen, handelen, evalueren, …
 In de instelling: niet alleen in residentiële sector, ook zeker in ambulante sector belangrijk
 Functionarissen: WIE handelingsplanning moet opstellen  enkel deskundigen
= 3 modellen:
o Deskundigheidsmodel: opstellen van plan is taak van deskundigen (ortho’s, psycho’s, hoofdopvoeder)
 teamleider moet plan vertalen en overbrengen aan begeleiders
o Betrokkenheidsmodel: ervaringen van begeleiders centraal
 begeleiders autonoom plan opstellen, maar indien nodig beroep doen op deskundigen
o Participatiemodel: opmaken van handelingsplan is verantwoordelijkheid van iedereen die bij cliënt
betrokken is, in 1e plaats dus de cliënt zelf
 Leefsituatie: gevaar bij opstellen handelingsplan is dat we enkel praten over cliënt en vooral over zijn/haar
probleem – los van feit dat cliënt veel meer is dan enkel zijn/haar probleem
 belangrijk volgende 3 aanwezige variabelen te (h)erkennen:
o K-variabele: diegenen die begeleid worden (Kind)
o O-variabele: zij die begeleiding uitvoeren (Opvoeder)
o St-variabele: hele situatie, context, omgeving waarin begeleiding plaats vindt (SiTuatie)
 Hun eigen optreden: SAMEN handelen  kwaliteitsvol, methodisch, planmatig handelen

De plaats van de handelingsplanning binnen het hele hulpverleningsproces
Verschillende procesfasen:

 Eerste procesfase: probleem stellen of signaleren
 kan door cliënt zelf, maar ook anderen die probleem opmerken
 cliënt moet wel zelf mee het probleem aanbrengen
 Tweede procesfase: probleemanalyse
 nagaan wat precies aan de hand is
 cruciale fase om te komen tot echte ondersteuningsvraag van cliënt en zijn netwerk
 Derde procesfase: ontwerpen van aanbod
o Duidelijke formulering van hulpvraag/hulpvragen
 hulpvragen scherp analyseren, tot juiste hulpverlening komen
o Indicatiestelling
 Welke vormen van hulpverlening kunnen antwoord bieden op hulpvraag?
 Wat?
 Aan wie?
 Waar?
 Hoe vaak?

 geheel moet duidelijk worden via intakegesprek