2
INTRODUCTIE
Krachten
SPIERKRACHT TEGENOVER ZWAARTEKRACHT
Krachten spelen een belangrijke rol in je leven. Of je nu loopt, rent
of fietst, een hap uit een appel neemt of alleen maar ademhaalt: je
spieren moeten er krachten voor uitoefenen. Je kunt je spierkracht ook
gebruiken voor het overwinnen van de zwaartekracht, bijvoorbeeld als
je een rots beklimt.
Wat weet je al over
krachten? 50
THEORIE
1 Soorten krachten 51
2 Meer dan één kracht 57
3 Voortstuwen en
tegenwerken 68
4 Krachten in het heelal 80
PRAKTIJK
De krachten van
Epke Zonderland 88
,
, HOOFDSTUK 2 Krachten
Wat weet je al over krachten?
OPDRACHTEN VOORKENNIS
1 Bekijk de drie afbeeldingen van een beweging en de drie begrippen.
Trek een lijn van elke beweging naar het juiste begrip.
⃝ ⃝ 1 vertraagde beweging
a
a C
a C
C
⃝ ⃝ 2 versnelde beweging
b
b
b
⃝ ⃝ 3 eenparige beweging
c
c
c
2 Bekijk de drie soorten bewegingen en de drie omschrijvingen.
Trek een lijn van elke beweging naar de juiste omschrijving.
A eenparige beweging ⃝ ⃝ 1 een beweging waarvan de snelheid steeds kleiner wordt
B versnelde beweging ⃝ ⃝ 2 een beweging met een constante snelheid
C vertraagde beweging ⃝ ⃝ 3 een beweging waarvan de snelheid steeds groter wordt
3 Reken om.
0,980 kg = 980
g 125 g =
0,125 kg
28 mg =
0,028 g 0,375 g =
375 mg
4 In de natuurkunde zijn massa en gewicht twee verschillende dingen. De massa / Het
gewicht geeft aan uit hoeveel stof een voorwerp bestaat. De massa / Het gewicht is de
kracht waarmee het voorwerp aan je handen trekt (als je het optilt), of op de vloer drukt
(als je het neerzet).
Hoe groot de massa / het gewicht is, hangt niet alleen af van de massa / het gewicht,
maar ook van de sterkte van de zwaartekracht. In het dagelijks leven maak je geen
verschil tussen massa en gewicht, omdat de zwaartekracht op aarde toch overal even
groot is. Maar als je de aarde verlaat, geldt dat niet meer.
Astronauten weten heel goed dat hun gewicht / massa enorm kan veranderen, terwijl
hun gewicht / massa gelijk blijft. Op de maan heeft een voorwerp minder gewicht /
massa dan op de aarde.
, HOOFDSTUK 2 Krachten
1 Soorten krachten
LEERSTOF
1 Beantwoord de volgende vragen.
a Waaraan kun je zien dat er een kracht op een voorwerp wordt uitgeoefend?
Je kunt zien dat er een kracht op een voorwerp werkt doordat de
beweging of de vorm van het voorwerp verandert.
b Wat is het verschil tussen een elastische en een plastische vervorming?
Bij een elastische vervorming is het voorwerp tijdelijk vervormd, terwijl
een plastische vervorming blijvend is.
c Hoe groot is de zwaartekracht op een voorwerp met een massa van 10 kg?
Fz = m ∙ g = 10 × 9,8 = 98 N
d Wat betekent 1 cm ≙ 15 N?
Dat betekent dat een pijl met een lengte van 1 cm overeenkomt met een
kracht van 15 N.
2 Een kracht kun je tekenen als een pijl.
a Wat geeft de richting van de pijl aan?
De richting van de pijl geeft de richting van de kracht aan.
b Wat geeft de stip aan het begin van de pijl aan?
De stip aan het begin van de pijl geeft het aangrijpingspunt van de kracht
aan.
c Wat geeft de lengte van de pijl aan?
De lengte van de pijl geeft de grootte van de kracht aan.
INTRODUCTIE
Krachten
SPIERKRACHT TEGENOVER ZWAARTEKRACHT
Krachten spelen een belangrijke rol in je leven. Of je nu loopt, rent
of fietst, een hap uit een appel neemt of alleen maar ademhaalt: je
spieren moeten er krachten voor uitoefenen. Je kunt je spierkracht ook
gebruiken voor het overwinnen van de zwaartekracht, bijvoorbeeld als
je een rots beklimt.
Wat weet je al over
krachten? 50
THEORIE
1 Soorten krachten 51
2 Meer dan één kracht 57
3 Voortstuwen en
tegenwerken 68
4 Krachten in het heelal 80
PRAKTIJK
De krachten van
Epke Zonderland 88
,
, HOOFDSTUK 2 Krachten
Wat weet je al over krachten?
OPDRACHTEN VOORKENNIS
1 Bekijk de drie afbeeldingen van een beweging en de drie begrippen.
Trek een lijn van elke beweging naar het juiste begrip.
⃝ ⃝ 1 vertraagde beweging
a
a C
a C
C
⃝ ⃝ 2 versnelde beweging
b
b
b
⃝ ⃝ 3 eenparige beweging
c
c
c
2 Bekijk de drie soorten bewegingen en de drie omschrijvingen.
Trek een lijn van elke beweging naar de juiste omschrijving.
A eenparige beweging ⃝ ⃝ 1 een beweging waarvan de snelheid steeds kleiner wordt
B versnelde beweging ⃝ ⃝ 2 een beweging met een constante snelheid
C vertraagde beweging ⃝ ⃝ 3 een beweging waarvan de snelheid steeds groter wordt
3 Reken om.
0,980 kg = 980
g 125 g =
0,125 kg
28 mg =
0,028 g 0,375 g =
375 mg
4 In de natuurkunde zijn massa en gewicht twee verschillende dingen. De massa / Het
gewicht geeft aan uit hoeveel stof een voorwerp bestaat. De massa / Het gewicht is de
kracht waarmee het voorwerp aan je handen trekt (als je het optilt), of op de vloer drukt
(als je het neerzet).
Hoe groot de massa / het gewicht is, hangt niet alleen af van de massa / het gewicht,
maar ook van de sterkte van de zwaartekracht. In het dagelijks leven maak je geen
verschil tussen massa en gewicht, omdat de zwaartekracht op aarde toch overal even
groot is. Maar als je de aarde verlaat, geldt dat niet meer.
Astronauten weten heel goed dat hun gewicht / massa enorm kan veranderen, terwijl
hun gewicht / massa gelijk blijft. Op de maan heeft een voorwerp minder gewicht /
massa dan op de aarde.
, HOOFDSTUK 2 Krachten
1 Soorten krachten
LEERSTOF
1 Beantwoord de volgende vragen.
a Waaraan kun je zien dat er een kracht op een voorwerp wordt uitgeoefend?
Je kunt zien dat er een kracht op een voorwerp werkt doordat de
beweging of de vorm van het voorwerp verandert.
b Wat is het verschil tussen een elastische en een plastische vervorming?
Bij een elastische vervorming is het voorwerp tijdelijk vervormd, terwijl
een plastische vervorming blijvend is.
c Hoe groot is de zwaartekracht op een voorwerp met een massa van 10 kg?
Fz = m ∙ g = 10 × 9,8 = 98 N
d Wat betekent 1 cm ≙ 15 N?
Dat betekent dat een pijl met een lengte van 1 cm overeenkomt met een
kracht van 15 N.
2 Een kracht kun je tekenen als een pijl.
a Wat geeft de richting van de pijl aan?
De richting van de pijl geeft de richting van de kracht aan.
b Wat geeft de stip aan het begin van de pijl aan?
De stip aan het begin van de pijl geeft het aangrijpingspunt van de kracht
aan.
c Wat geeft de lengte van de pijl aan?
De lengte van de pijl geeft de grootte van de kracht aan.
