Internationaal Fiscaal Recht
Belastingheffing in een internationale context
Fiscale soevereiniteit:
- Iedere staat bepaalt wie, wat en hoe hij zal belasten
- Die soevereiniteit is beperkt tot het grondgebied van de betreffende staat
Zodra er een aanknopingspunt is met diens grondgebied kan een staat in principe
belasting heffen
Aanknopingspunten:
- Personele of subjectieve
= een persoon die een aanknoping vormt met een staat (bv. owv woonplaats of
nationaliteit)
- Materiële of objectieve
= band tussen het inkomen en het grondgebied van een staat (bv. plaats waar
arbeid wordt verricht, maatschappelijke zetel van de schuldenaar van de
interesten)
Oorzaken van dubbele belasting:
1. Verschillende staten heffen op basis van hun soevereiniteit belastingen op
dezelfde situatie maar op basis van een verschillend aanknopingspunt
(bv. één en dezelfde persoon wordt door 2 staten als een rijksinwoner beschouwd
die beide zijn wereldinkomsten belasten)
2. Interpretatieproblemen omtrent de aard, de bron… van een inkomen
fiscale soevereiniteit kan dus resulteren in dubbele belasting of zelfs in dubbele niet-
belasting
Voorbeeld:
Belgische inwoner werkt in Nederland voor een Nederlandse werkgever
- Woonstaat: België belast wereldwijd inkomen (incl. Nederlands loon)
- Bronstaat: Nederland belast inkomen uit Nederlandse activiteiten
Via het afsluiten van dubbelbelastingverdragen kunnen dubbele belastingen vermeden
worden
Internationaal Fiscaal Recht 1
,Juridische dubbele belasting
= wanneer door ten minste 2 verschillende staten eenzelfde of gelijkaardige belasting
wordt geheven in hoofde van dezelfde belastingplichtige over hetzelfde inkomen met
betrekking tot dezelfde periode
Voorbeelden:
- Belgische inwoner die in Nederland werkt
- Amerikaan (nationaliteit) die in België woont (fiscale woonplaats)
- Persoon beschouwd als inwoner van Staat A én B (= dual resident)
- Zelfs drie dubbele belasting: Amerikaan woont in België en ontvangt
dividend van Japanse vennootschap
Economische dubbele belasting
= wanneer in hoofde van 2 verschillende belastingplichtige door 2 verschillende staten
met betrekking tot dezelfde periode over hetzelfde inkomen éénzelfde belastin wordt
geheven (bv. bij moeder-dochtervennootschappen)
Voorbeeld:
- Dochtervennootschap (USA) keert dividend uit aan moedervennootschap
(BE)
Door middel van het afsluiten van bilaterale overeenkomsten (dubbelbelastingverdragen)
proberen verschillende soevereine staten dubbele belasting (en in de toekomst ook
dubbele vrijstellingen) te vermijden
is er geen dubbelbelastingverdrag of ander internationaal instrument dat speelt, dan is
dubbele belasting mogelijke en gelden de nationale stelsels van elke soevereine staat
onverkort
Bronnen van Internationaal Fiscaal Recht
Nationale wetgeving (bij ons WIB) is de basis voor de interpretatie en toepassing van
verdragen (of regelt onverkort de belastingheffing indien er geen DBV is. Bevat diverse
bepalingen met betrekking tot internationaal fiscaal recht
Internationale verdragen:
- Dubbelbelastingverdragen (met als basis het OESO-modelverdrag en daaraan
gekoppeld de OESO-commentaar die in principe niet bindend is)
- Verdragen betreffende internationale organisaties (VN, NAVO, EU/Europees
Gemeenschapsrecht)
Internationaal Fiscaal Recht 2
, - Mensenrechtenverdragen (EVRM & BUPO)
- Multilaterale verdragen (vb: net Noors multilateraal belastingverdrag)
- Scheeps- en luchtvaartverdragen
- Verdragen inzake diplomatiek en consulair verkeer
- Successieverdragen (enkel met Frankrijk & Zweden)
Europese bronnen
supranationaal karakter
Bronnen:
- Verdragen (primair recht): verbod van discriminatie en beperking van de
verdragsvrijheden
- Richtlijnen (secundair recht)
- Rechtspraak Hof van Justitie (houdt toezicht op correcte interpretatie en
toepassing van het EG/EU-Verdrag en afgeleide wetgeving (richtlijnen)
- Commissie
- Andere
> EU Arbitrageverdrag (problemen van dubbele belasting oplossen)
> Common Consolidated Corporate Tax Base (CCCTB)
De rechtspraak van het Europees Hof van Justitie heeft een steeds groter wordende
impact:
toetsing van nationaal fiscale wetgeving, evenals DBV’s, aan de 4 verdragsvrijheden
(vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal) die moeten leiden tot
ééngemaakte interne markt
grensoverschrijdende handelingen van EU-onderdanen mogen niet worden gehinderd
door nationale fiscale regels die belemmerd of discriminerend zijn
Een aantal internrechtelijke aspecten
Rijksinwoner of niet-inwoner:
belang: rijksinwoners worden doorgaans belast op hun wereldwijd inkomen,
terwijl niet-inwoners in principe enkel worden belast op hun inkomsten die een
aanknopingspunt hebben met het Belgische grondgebied
Fiscale woonplaats voor natuurlijke personen:
rijksinwoners= alle personen die in België hun woonplaats of zetel van fortuin
hebben gevestigd (art. 2)
Internationaal Fiscaal Recht 3
, alternatieve criteria, feitenkwestie
Fiscale woonplaats = feitelijke woonplaats die wordt gekenmerkt door een zekere
bestendigheid, het is het centrum van de levensbelangen van de
belastingplichtige. De plaats waar men zijn hoofdverblijf heeft,
waar men met vrouw/man en kinderen woont en waarnaar men
geregeld terugkeert, zelfs na vrij lange periodes in het buitenland.
Zetel van fortuin = plaats van waaruit het vermogen wordt beheerd en die door een
bepaalde eenheid wordt gekenmerkt
2 wettelijke vermoedens:
1. Inschrijving in het rijksregister (weerlegbaar vermoeden belastingplichtige kan
bewijzen dat een band met België ontbreekt)
2. De plaats waar het gezin gevestigd is (onweerlegbaar vermoeden): enkele
uitzonderingen (omw bijzondere omstandigheden zoals studie- en
gezondheidsredenen, buitenlandse kaderleden, feitelijke scheiding)
in essentie: feitenkwestie
!! vrije keuze van het minst belaste land?
belastingontwijking is toegelaten – belastingontduiking niet – simulatie/veinzing
Rechtspersonen = binnenlandse vennootschappen die in België hun maatschappelijke
zetel, voornaamste inrichting of hun zetel van bestuur of beheer
hebben en niet van vennootschapsbelasting zijn uitgesloten
2 criteria:
1. Maatschappelijke of statutaire zetel (weerlegbaar wettelijk vermoeden)
2. Voornaamste inrichting of zetel van bestuur of beheer (plaats van zetel van
werkelijke leiding)
waar wordt de vennootschap geleid, bestuurd of beheerd?
feitenkwestie (plaats van AVA’s, raden van bestuur, werkzaamheden…)
quid brievenbusvennootschappen (kunnen worden onderworpen aan Belgische
vennootschapsbelasting indien blijkt dat de werkelijke leiding zich in België
bevindt
Dubbelbelastinverdragen
Doel:
Internationaal Fiscaal Recht 4
Belastingheffing in een internationale context
Fiscale soevereiniteit:
- Iedere staat bepaalt wie, wat en hoe hij zal belasten
- Die soevereiniteit is beperkt tot het grondgebied van de betreffende staat
Zodra er een aanknopingspunt is met diens grondgebied kan een staat in principe
belasting heffen
Aanknopingspunten:
- Personele of subjectieve
= een persoon die een aanknoping vormt met een staat (bv. owv woonplaats of
nationaliteit)
- Materiële of objectieve
= band tussen het inkomen en het grondgebied van een staat (bv. plaats waar
arbeid wordt verricht, maatschappelijke zetel van de schuldenaar van de
interesten)
Oorzaken van dubbele belasting:
1. Verschillende staten heffen op basis van hun soevereiniteit belastingen op
dezelfde situatie maar op basis van een verschillend aanknopingspunt
(bv. één en dezelfde persoon wordt door 2 staten als een rijksinwoner beschouwd
die beide zijn wereldinkomsten belasten)
2. Interpretatieproblemen omtrent de aard, de bron… van een inkomen
fiscale soevereiniteit kan dus resulteren in dubbele belasting of zelfs in dubbele niet-
belasting
Voorbeeld:
Belgische inwoner werkt in Nederland voor een Nederlandse werkgever
- Woonstaat: België belast wereldwijd inkomen (incl. Nederlands loon)
- Bronstaat: Nederland belast inkomen uit Nederlandse activiteiten
Via het afsluiten van dubbelbelastingverdragen kunnen dubbele belastingen vermeden
worden
Internationaal Fiscaal Recht 1
,Juridische dubbele belasting
= wanneer door ten minste 2 verschillende staten eenzelfde of gelijkaardige belasting
wordt geheven in hoofde van dezelfde belastingplichtige over hetzelfde inkomen met
betrekking tot dezelfde periode
Voorbeelden:
- Belgische inwoner die in Nederland werkt
- Amerikaan (nationaliteit) die in België woont (fiscale woonplaats)
- Persoon beschouwd als inwoner van Staat A én B (= dual resident)
- Zelfs drie dubbele belasting: Amerikaan woont in België en ontvangt
dividend van Japanse vennootschap
Economische dubbele belasting
= wanneer in hoofde van 2 verschillende belastingplichtige door 2 verschillende staten
met betrekking tot dezelfde periode over hetzelfde inkomen éénzelfde belastin wordt
geheven (bv. bij moeder-dochtervennootschappen)
Voorbeeld:
- Dochtervennootschap (USA) keert dividend uit aan moedervennootschap
(BE)
Door middel van het afsluiten van bilaterale overeenkomsten (dubbelbelastingverdragen)
proberen verschillende soevereine staten dubbele belasting (en in de toekomst ook
dubbele vrijstellingen) te vermijden
is er geen dubbelbelastingverdrag of ander internationaal instrument dat speelt, dan is
dubbele belasting mogelijke en gelden de nationale stelsels van elke soevereine staat
onverkort
Bronnen van Internationaal Fiscaal Recht
Nationale wetgeving (bij ons WIB) is de basis voor de interpretatie en toepassing van
verdragen (of regelt onverkort de belastingheffing indien er geen DBV is. Bevat diverse
bepalingen met betrekking tot internationaal fiscaal recht
Internationale verdragen:
- Dubbelbelastingverdragen (met als basis het OESO-modelverdrag en daaraan
gekoppeld de OESO-commentaar die in principe niet bindend is)
- Verdragen betreffende internationale organisaties (VN, NAVO, EU/Europees
Gemeenschapsrecht)
Internationaal Fiscaal Recht 2
, - Mensenrechtenverdragen (EVRM & BUPO)
- Multilaterale verdragen (vb: net Noors multilateraal belastingverdrag)
- Scheeps- en luchtvaartverdragen
- Verdragen inzake diplomatiek en consulair verkeer
- Successieverdragen (enkel met Frankrijk & Zweden)
Europese bronnen
supranationaal karakter
Bronnen:
- Verdragen (primair recht): verbod van discriminatie en beperking van de
verdragsvrijheden
- Richtlijnen (secundair recht)
- Rechtspraak Hof van Justitie (houdt toezicht op correcte interpretatie en
toepassing van het EG/EU-Verdrag en afgeleide wetgeving (richtlijnen)
- Commissie
- Andere
> EU Arbitrageverdrag (problemen van dubbele belasting oplossen)
> Common Consolidated Corporate Tax Base (CCCTB)
De rechtspraak van het Europees Hof van Justitie heeft een steeds groter wordende
impact:
toetsing van nationaal fiscale wetgeving, evenals DBV’s, aan de 4 verdragsvrijheden
(vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal) die moeten leiden tot
ééngemaakte interne markt
grensoverschrijdende handelingen van EU-onderdanen mogen niet worden gehinderd
door nationale fiscale regels die belemmerd of discriminerend zijn
Een aantal internrechtelijke aspecten
Rijksinwoner of niet-inwoner:
belang: rijksinwoners worden doorgaans belast op hun wereldwijd inkomen,
terwijl niet-inwoners in principe enkel worden belast op hun inkomsten die een
aanknopingspunt hebben met het Belgische grondgebied
Fiscale woonplaats voor natuurlijke personen:
rijksinwoners= alle personen die in België hun woonplaats of zetel van fortuin
hebben gevestigd (art. 2)
Internationaal Fiscaal Recht 3
, alternatieve criteria, feitenkwestie
Fiscale woonplaats = feitelijke woonplaats die wordt gekenmerkt door een zekere
bestendigheid, het is het centrum van de levensbelangen van de
belastingplichtige. De plaats waar men zijn hoofdverblijf heeft,
waar men met vrouw/man en kinderen woont en waarnaar men
geregeld terugkeert, zelfs na vrij lange periodes in het buitenland.
Zetel van fortuin = plaats van waaruit het vermogen wordt beheerd en die door een
bepaalde eenheid wordt gekenmerkt
2 wettelijke vermoedens:
1. Inschrijving in het rijksregister (weerlegbaar vermoeden belastingplichtige kan
bewijzen dat een band met België ontbreekt)
2. De plaats waar het gezin gevestigd is (onweerlegbaar vermoeden): enkele
uitzonderingen (omw bijzondere omstandigheden zoals studie- en
gezondheidsredenen, buitenlandse kaderleden, feitelijke scheiding)
in essentie: feitenkwestie
!! vrije keuze van het minst belaste land?
belastingontwijking is toegelaten – belastingontduiking niet – simulatie/veinzing
Rechtspersonen = binnenlandse vennootschappen die in België hun maatschappelijke
zetel, voornaamste inrichting of hun zetel van bestuur of beheer
hebben en niet van vennootschapsbelasting zijn uitgesloten
2 criteria:
1. Maatschappelijke of statutaire zetel (weerlegbaar wettelijk vermoeden)
2. Voornaamste inrichting of zetel van bestuur of beheer (plaats van zetel van
werkelijke leiding)
waar wordt de vennootschap geleid, bestuurd of beheerd?
feitenkwestie (plaats van AVA’s, raden van bestuur, werkzaamheden…)
quid brievenbusvennootschappen (kunnen worden onderworpen aan Belgische
vennootschapsbelasting indien blijkt dat de werkelijke leiding zich in België
bevindt
Dubbelbelastinverdragen
Doel:
Internationaal Fiscaal Recht 4
