Samenvatting Inleiding Psychodiagnostiek

Hoofdstuk I Psychodiagnostiek en haar
voorwaarden & methoden
Definitie en doel:


De psychodiagnostiek probeert Zo ook vertrekt de Deze beoordeling van
iemands eigenheid te situeren psychodiagnostiek van eigenschappen en
binnen de interpersoonlijke concrete waarneembare vaardigheden gebeurt na
verscheidenheid. De gedragingen (taken, vergelijking (al of niet
doelstelling van de opdrachten, statistisch uitgewerkt) met
psychodiagnostiek is de observatiegegevens) om een representatieve anderen (als
diagnose van het gedrag. (1) uitspraak te doen over norm). (3)
kenmerken (eigenschappen,
vaardigheden) van een
bepaald persoon. (2)


1.
 “Dia” betekent doorheen, uiteen (vgl. termen diapositief, diascoop).
 “Gnosis” betekent het ‘kennen’ (zoals in agnosie) terwijl het woord
 “Psyche” in het woord ‘psychodiagnostiek’ verwijst naar ‘ziel’ of
‘leven’.
Diagnose betekent dus oorspronkelijk de act van het kennen doorheen
de uiterlijke verschijningsvormen of kenmerken, van een meer inwendig
verschijnsel; in medische zin de eigenlijke ziekte of kwaal; terwijl
psychodiagnostiek of de diagnose in psychologische zin een aspect of
component van de persoonlijkheid inhoudt.
2.
(bijvoorbeeld het oplossen van een aantal puzzels als onderdeel van een
intelligentietest)  de scores worden dan vergeleken in een bepaald
gebied van de curve, waarbij sommigen hetzelfde behaalden
3.
 Methodologisch probleem
Kunnen we op basis van antwoorden op een test (de puzzel) bijvoorbeeld
uitspraken doen over iemands algemene intellectuele vaardigheden?
Puzzel = visueel-motorisch en ruimtelijk inzicht
Kunnen we dit wel doen?
Ja =# wetenschappelijke diagnostiek om gedrag te beoordelen, houdt in
dat we passende methoden uitzoeken en dat we wetenschappelijke kennis

,van gedrag want alleen zo gaan we de goeie methoden gebruiken en
kunnen we aan een diagnose, een passend vervolg geven
 Een ander woord voor uitspraken doen of beoordelen is een veel
gebruikte Engelse term ‘assessment’ of gedragsbeoordeling
 Doen we frequent
 Op bepaalde momenten, maar ook systematisch (bv.
sollicitanten)
 Formeel (wetenschappelijke diagnostiek)
 Informeel
 Verantwoorde PD wilt:
 Adequate methoden
 Voldoende wetenschappelijke kennis  keuze gebruik van
welke methode

Wat? Bepaling en doel

Hoe? Criteria wetenschappelijke methode

Psychometrische en niet-psychometrische
Soorten methoden?
methoden

Psychometrische methoden De test en zijn onderdelen


Voorwaarden aan de psychodiagnostische methode van
wetenschappelijke gedragsbeoordeling:
 Criteria wetenschappelijke methode = HOE?
 Standaardisatie
o Strikte instructies gegeven
o Systematisch toegepast
 Objectief
o inter- en intrabeoordelaars-verschillen tot een minimum
herleid
o onafhankelijkheid van storende (subjectieve) invloeden
vanuit de persoon van een beoordelaar
o Het testresultaat mag dus niet beïnvloed zijn door de
persoon die de methode toepast.
 Ijking/normering
o vooral bij psychometrische methode
o Minder bij niet-psychometrische methode

,  Betrouwbaar
o Voorbeeld intelligentie: Stel dat Chaima de WISC-V-NL
vijf keer afnemen van Clara. In principe  testresultaten
5 keer dezelfde moeten zijn (= hypothetische ware
score) maar kan niet  meetfouten optreden.
 Daarom spreken we bij intelligentiemetingen altijd
van een ‘schatting’.
 Validiteit
o Voorbeeld intelligentie: Inschatten gesteld Clara’s
verbale intelligentie zinloos om dit via een puzzel te
doen.
 Betrouwbaarheid is voorwaarde voor validiteit!
o Al die voorwaarden = psychometrische kwaliteiten
van een instrument.
o Ze zijn ook van belang bij de constructie en het gebruik
van een psychologische test.
o Mensen die de test gebruiken of de testresultaten
interpreteren  voldoende kennis

Soorten diagnostische methoden:
Psychometrische en niet-psychometrische
Soorten methoden?
methoden

 Niet-psychometrische methoden (onderste 3 zijn methoden van
NPM):
 Ze vullen elkaar aan PM en NPM
 Gebrek aan adequate testen  gebruiken ze de NPM
 Resultaat tot deze benadering: soort theorie of
persoonsbeschrijving
 Observatie:
 Doelgericht
 Passende situatie
 Adequate registratie
 Training
 Interview:
 Directieve methode: interviewer neemt nadrukkelijk de leiding
van het gesprek
o Vragen stellen

,  Niet-directieve methode: de interviewer geeft de leiding aan
de cliënt
o Luisteren
o Samenvatten wat er wordt gezegd
 Goede interviewer:
o Aanvaarden van de cliënt zoals hij is
o Actieve ontvankelijkheid (bv. actief luisteren
o Interviewdoelstellingen
o Goede observatie
 Commerciële psychologie
 Sociale psychologie
 Studie- en beroepsoriëntering
 Psychotherapie
 De gevalsstudie (of ‘case-study’):
 Interdisciplinair (samenwerking diverse disciplines)
 Ontwikkeling van iemands persoonlijkheid door
gebeurtenissen zoals bv. deze hieronder en nog meer kunnen
invloed hebben op de persoonlijkheid:
o Schoolverloop
o Zwangerschap
o Familierelaties
o Anamnese is onderdeel van gevalsgeschiedenis

Observatie, interview en de gevalsstudie zijn belangrijke niet
psychometrische methoden van de psychodiagnostiek, vaak in
aanvulling van tests. In wat volgt, behandelen we de
psychometrische methode, niet omdat dit de belangrijkste is maar
de methode met veel mogelijkheden en ook beperkingen.

Psychometrische methoden: Een test en zijn onderdelen:
 Streven naar exactheid
 Statistische onderbouw
 ‘Tests’
 Meting van een eigenschap
 Gebasseert  representatieve steekproef
 Onderzochte - Onderzoeker:
 Onderzochte = Persoon die PD onderzocht wordt
 Onderzoeker = Persoon die PD onderzoek verricht (of
testafnamer of testbegeleider)