Aantekening taak 2.6 biologie
1. Hoe is het hart-vaat stelsel opgebouwd?
(college en bouwman)
Grote en kleine circulatie
● Grote vervoerd bloed naar alle delen van het
lichaam
○ Linkerhelft van het hart
● Kleine vervoerd bloed door de longen
○ Rechterhelft van het hart
Vaatstelsel
● Slagader / arteriën → zuurstofrijk (rood) (uitstroomvaten)
○ Longslagader → zuurstofarm
○ Elastisch, gespierd
○ Kleinste arteriën→ arteriolen
○ Bv. aorta
● Haarvat / capillaire
○ De wand bestaat uit enkele zeer dunne laag
endotheelcellen
○ Uitwisseling van stoffen tussen bloed en
weefselvloeistof
■ 99% passief dmv diffusie onder invloed
van een concentratieverschil tussen
bloed en weefselvloeistof
, ■ Filtratie: deeltjes transport door een drukverschil tussen bloed en
weefselvocht
○ 3 hoofdtypen van capillair endotheel
■ continu endotheel
■ gefestreerd endotheel
■ discontinu endotheel
● Ader / Venen → zuurstofarm (blauw)
(instroomvaten)
○ Longader → zuurstofrijk
○ Kleinste venen → venule
○ Heeft klepjes: voorkomen terugstroom van
het bloed
○ Spiercontractie helpt bloed omhoog stuwen
naar het hart (knijpt venen samen)
○ Bv. bovenste en onderste holle ader
● Organen hebben allemaal eigen arterie en vene
○ Lever → poortader: controleert alles wat er binnenkomt uit de darmen
Opbouw vaatwand
● Tunica interna
○ Laagje endotheel → glad oppervlak, uitwisseling
● Tunica media
○ Spieren, elastine → regulatie bloeddruk
● Tunica externa
○ Bindweefsel, vaatjes, zenuwen → stevigheid en
verankering omgeving
● Samenstelling van die drie lagen kan veranderen
, (bouwman)
Vasomotoriek
● Vasoconstrictie → vernauwen van vat
○ door bepaalde stoffen (bv. endotheline)
● Vasodilatatie → verwijden van vat
○ bij een verhoging van de stofwisseling
○ door bepaalde stoffen (bv. adenosine, ATP, stikstofmonoxide (NO),
acetylcholine (ACh), eicosanoïden, endotheliale hyperpolariserende factor)
Microcirculatie / weefselcirculatie: bestaat uit een uitgebreid netwerk van
microscopisch kleine vaatjes met een diameter minder dan 0,2 mm, dat elk
orgaan afzonderlijk van arterieel bloed voorziet.
Stroomrichting: kleinste arteriën, arteriolen,capillairen, postcapillaire
venulen, venulen en kleine venen
Non-nutritieve stroom / shuntstroom: de basale doorstroming die optreedt
indien het weefsel in rust en de stofwisseling laag is
Nutritieve stroom: De versterking van de bloedstroom
Invloeden op de transportsnelheid
● Concentratieverschil
● Permeabiliteit
● Dikte van de capillairwand
Mogelijke wegen voor transport van hydrofiele deeltjes door de wand van een capillair
● Via intercellulaire spleten
● Via blaasjestransport (transcytose)
● Via tijdelijke kanalen voor grote deeltjes
Uitwisselingsdiffusie: Er gaan gemiddeld steeds evenveel deeltjes naar de ene kant als naar
de andere kant
Diffusiestroom wordt in gang gezet door een concentratiegradiënt
● Bloed hoge concentratie O2 en weefselvloeistof lage concentratie
Filtratie: een beweging van deeltjes door een scheidend filter onder invloed van een
hydrostatisch drukverschil waaraan in dit geval de bloeddruk een belangrijke bijdrage levert,
zodat een verschil van druk is tussen binnen en buiten het capillair
● Model van Starling
1. Bloeddruk in het capillair
2. Weefseldruk in het interstitium
3. Colloïd-osmotische druk van de plasma-eiwitten
1. Hoe is het hart-vaat stelsel opgebouwd?
(college en bouwman)
Grote en kleine circulatie
● Grote vervoerd bloed naar alle delen van het
lichaam
○ Linkerhelft van het hart
● Kleine vervoerd bloed door de longen
○ Rechterhelft van het hart
Vaatstelsel
● Slagader / arteriën → zuurstofrijk (rood) (uitstroomvaten)
○ Longslagader → zuurstofarm
○ Elastisch, gespierd
○ Kleinste arteriën→ arteriolen
○ Bv. aorta
● Haarvat / capillaire
○ De wand bestaat uit enkele zeer dunne laag
endotheelcellen
○ Uitwisseling van stoffen tussen bloed en
weefselvloeistof
■ 99% passief dmv diffusie onder invloed
van een concentratieverschil tussen
bloed en weefselvloeistof
, ■ Filtratie: deeltjes transport door een drukverschil tussen bloed en
weefselvocht
○ 3 hoofdtypen van capillair endotheel
■ continu endotheel
■ gefestreerd endotheel
■ discontinu endotheel
● Ader / Venen → zuurstofarm (blauw)
(instroomvaten)
○ Longader → zuurstofrijk
○ Kleinste venen → venule
○ Heeft klepjes: voorkomen terugstroom van
het bloed
○ Spiercontractie helpt bloed omhoog stuwen
naar het hart (knijpt venen samen)
○ Bv. bovenste en onderste holle ader
● Organen hebben allemaal eigen arterie en vene
○ Lever → poortader: controleert alles wat er binnenkomt uit de darmen
Opbouw vaatwand
● Tunica interna
○ Laagje endotheel → glad oppervlak, uitwisseling
● Tunica media
○ Spieren, elastine → regulatie bloeddruk
● Tunica externa
○ Bindweefsel, vaatjes, zenuwen → stevigheid en
verankering omgeving
● Samenstelling van die drie lagen kan veranderen
, (bouwman)
Vasomotoriek
● Vasoconstrictie → vernauwen van vat
○ door bepaalde stoffen (bv. endotheline)
● Vasodilatatie → verwijden van vat
○ bij een verhoging van de stofwisseling
○ door bepaalde stoffen (bv. adenosine, ATP, stikstofmonoxide (NO),
acetylcholine (ACh), eicosanoïden, endotheliale hyperpolariserende factor)
Microcirculatie / weefselcirculatie: bestaat uit een uitgebreid netwerk van
microscopisch kleine vaatjes met een diameter minder dan 0,2 mm, dat elk
orgaan afzonderlijk van arterieel bloed voorziet.
Stroomrichting: kleinste arteriën, arteriolen,capillairen, postcapillaire
venulen, venulen en kleine venen
Non-nutritieve stroom / shuntstroom: de basale doorstroming die optreedt
indien het weefsel in rust en de stofwisseling laag is
Nutritieve stroom: De versterking van de bloedstroom
Invloeden op de transportsnelheid
● Concentratieverschil
● Permeabiliteit
● Dikte van de capillairwand
Mogelijke wegen voor transport van hydrofiele deeltjes door de wand van een capillair
● Via intercellulaire spleten
● Via blaasjestransport (transcytose)
● Via tijdelijke kanalen voor grote deeltjes
Uitwisselingsdiffusie: Er gaan gemiddeld steeds evenveel deeltjes naar de ene kant als naar
de andere kant
Diffusiestroom wordt in gang gezet door een concentratiegradiënt
● Bloed hoge concentratie O2 en weefselvloeistof lage concentratie
Filtratie: een beweging van deeltjes door een scheidend filter onder invloed van een
hydrostatisch drukverschil waaraan in dit geval de bloeddruk een belangrijke bijdrage levert,
zodat een verschil van druk is tussen binnen en buiten het capillair
● Model van Starling
1. Bloeddruk in het capillair
2. Weefseldruk in het interstitium
3. Colloïd-osmotische druk van de plasma-eiwitten
