HOOFDSTUK 1: PERSPECTIEVEN IN MOTORISCHE CONTROLE
EN LEREN
MOTORISCH LEREN EN MOTORISCHE CONTROLE
DEFINITIE VAN MOTORISCH LEREN
Motorisch leren is een reeks processen die verband houden met oefenen of ervaring die leiden tot
relatief permanente veranderingen in het reactievermogen.
- Leren is niet direct observeerbaar maar wordt afgeleid uit de vastgestelde prestaties
» Cave: leren is niet de enige variabele die een invloed op de prestatie kan uitoefenen
- Leren is het resultaat van welbepaalde ervaringen
- Leren betreft een relatief stabiele mogelijkheid tot het genereren van antwoorden
» Leren is relatief permanent, de resultaten blijven minstens dagen, weken of jaren
» Geheugen houdt zich bezig met de stockage en het heroproepen of terugvinden van
de relatief permanente gedragsveranderingen
Volgens Adams zijn er 6 stappen om leeronderzoek te verrichten:
1. Er moet een (motorisch) antwoord gedefinieerd worden dat op een betrouwbare manier kan
geobserveerd worden
2. Er wordt een manipulatie doorgevoerd van onafhankelijke variabelen
3. Er wordt een leeromgeving opgesteld waarbinnen de gewenste motorische antwoorden
kunnen uitgevoerd worden
4. Veranderingen in het motorische antwoord worden geobserveerd
5. Leereffecten die geen permanent karakter hebben (VB: motivatie, vermoeidheid, …) worden
gescheiden van relatief permanente veranderingen
6. Indien er een verbetering plaatsgrijpt als gevolg van oefening, en de consistentie van het
antwoord verhoogt, dan heeft er leren plaatsgegrepen
DEFINITIE VAN MOTORISCHE CONTROLE
Motorische controle beschrijft en verklaart op welke wijze bewegingen tot stand komen met speciale
interesse voor de vereiste posturale adaptaties die hiermee gepaard gaan (op gedrags- en neuraal
niveau).
De aandacht is hoofdzakelijk gericht op de organisatie en controle van het motorisch apparaat en op
welke wijze sensorische processen samenhangen met motorische handelingen.
Centraal thema: Bepalen van de locus waar de organisatie en controle van de motoriek plaatsgrijpt
- Het perifere uitgangspunt: bewegingen worden gecontroleerd door een combinatie van
feedback van spieren en gewrichten, de vestibulaire, auditieve en visuele systemen
- Het centrale uitgangspunt: bewegingen worden vooraf gestructureerd, hierbij is feedback niet
noodzakelijk
1
, Organisatie/controle van motorisch apparaat:
- Lichaamshouding en beweging
- Sensorische processen: proprioceptie-audio-visueel
- Geslote-/open-lus systeem
» Kunnen aangepast worden aan de omgeving
» Evolueren
▪ Tijdens leren: gesloten → open
▪ Parkinson: open → gesloten
GESLOTEN-LUS SYSTEMEN
Bevat 3 onderdelen:
- Referentiemechanisme: vertegenwoordigt het doel van het systeem of datgene wat moet
bereikt worden
- Omgeving: informatie wordt vergaard om de waarde te bepalen of te determineren die het
systeem wenst te reguleren
- Referentie/feedback: terugkoppeling van de informatie vanuit de omgeving; sluit de lus van
controle
Vergelijking tussen een gewenste en actuele toestand geven aanleiding tot foutendetectie. Het
uitvoerende niveau, dat wordt geïnformeerd over de gemaakte fouten, zal tot actie overgaan om de
fouten te reduceren.
Vooral bij trage bewegingen: door de terugkoppeling naar een controlecentrum kunnen de trage
bewegingen bijgestuurd worden.
OPEN-LUS SYSTEMEN
De systemen beschikken niet over een feedback lus en zijn niet gericht op het reduceren of opheffen
van fouten.
Bewegingscommando’s worden vooraf gestructureerd en uitgevoerd zonder de effecten die zij op de
omgeving veroorzaken in acht te nemen.
Vooral bij snelle en ballistische bewegingen.
VERENIGING VAN OPEN-LUS EN GESLOTEN-LUS CONTROLE
Combinatie: er kan een voorgestructureerd commando bestaan terwijl de bewegingsuitvoering toch
kan aangepast worden aan de wijzigende bewegingsomstandigheden.
Tijdens het leren van een beweging zal er een evolutie plaatsvinden van gesloten- naar open-lus
controle.
- Aanvankelijk is er feedback nodig
- Door automatiseren van een vaardigheid gaat feedback belang verliezen
2
EN LEREN
MOTORISCH LEREN EN MOTORISCHE CONTROLE
DEFINITIE VAN MOTORISCH LEREN
Motorisch leren is een reeks processen die verband houden met oefenen of ervaring die leiden tot
relatief permanente veranderingen in het reactievermogen.
- Leren is niet direct observeerbaar maar wordt afgeleid uit de vastgestelde prestaties
» Cave: leren is niet de enige variabele die een invloed op de prestatie kan uitoefenen
- Leren is het resultaat van welbepaalde ervaringen
- Leren betreft een relatief stabiele mogelijkheid tot het genereren van antwoorden
» Leren is relatief permanent, de resultaten blijven minstens dagen, weken of jaren
» Geheugen houdt zich bezig met de stockage en het heroproepen of terugvinden van
de relatief permanente gedragsveranderingen
Volgens Adams zijn er 6 stappen om leeronderzoek te verrichten:
1. Er moet een (motorisch) antwoord gedefinieerd worden dat op een betrouwbare manier kan
geobserveerd worden
2. Er wordt een manipulatie doorgevoerd van onafhankelijke variabelen
3. Er wordt een leeromgeving opgesteld waarbinnen de gewenste motorische antwoorden
kunnen uitgevoerd worden
4. Veranderingen in het motorische antwoord worden geobserveerd
5. Leereffecten die geen permanent karakter hebben (VB: motivatie, vermoeidheid, …) worden
gescheiden van relatief permanente veranderingen
6. Indien er een verbetering plaatsgrijpt als gevolg van oefening, en de consistentie van het
antwoord verhoogt, dan heeft er leren plaatsgegrepen
DEFINITIE VAN MOTORISCHE CONTROLE
Motorische controle beschrijft en verklaart op welke wijze bewegingen tot stand komen met speciale
interesse voor de vereiste posturale adaptaties die hiermee gepaard gaan (op gedrags- en neuraal
niveau).
De aandacht is hoofdzakelijk gericht op de organisatie en controle van het motorisch apparaat en op
welke wijze sensorische processen samenhangen met motorische handelingen.
Centraal thema: Bepalen van de locus waar de organisatie en controle van de motoriek plaatsgrijpt
- Het perifere uitgangspunt: bewegingen worden gecontroleerd door een combinatie van
feedback van spieren en gewrichten, de vestibulaire, auditieve en visuele systemen
- Het centrale uitgangspunt: bewegingen worden vooraf gestructureerd, hierbij is feedback niet
noodzakelijk
1
, Organisatie/controle van motorisch apparaat:
- Lichaamshouding en beweging
- Sensorische processen: proprioceptie-audio-visueel
- Geslote-/open-lus systeem
» Kunnen aangepast worden aan de omgeving
» Evolueren
▪ Tijdens leren: gesloten → open
▪ Parkinson: open → gesloten
GESLOTEN-LUS SYSTEMEN
Bevat 3 onderdelen:
- Referentiemechanisme: vertegenwoordigt het doel van het systeem of datgene wat moet
bereikt worden
- Omgeving: informatie wordt vergaard om de waarde te bepalen of te determineren die het
systeem wenst te reguleren
- Referentie/feedback: terugkoppeling van de informatie vanuit de omgeving; sluit de lus van
controle
Vergelijking tussen een gewenste en actuele toestand geven aanleiding tot foutendetectie. Het
uitvoerende niveau, dat wordt geïnformeerd over de gemaakte fouten, zal tot actie overgaan om de
fouten te reduceren.
Vooral bij trage bewegingen: door de terugkoppeling naar een controlecentrum kunnen de trage
bewegingen bijgestuurd worden.
OPEN-LUS SYSTEMEN
De systemen beschikken niet over een feedback lus en zijn niet gericht op het reduceren of opheffen
van fouten.
Bewegingscommando’s worden vooraf gestructureerd en uitgevoerd zonder de effecten die zij op de
omgeving veroorzaken in acht te nemen.
Vooral bij snelle en ballistische bewegingen.
VERENIGING VAN OPEN-LUS EN GESLOTEN-LUS CONTROLE
Combinatie: er kan een voorgestructureerd commando bestaan terwijl de bewegingsuitvoering toch
kan aangepast worden aan de wijzigende bewegingsomstandigheden.
Tijdens het leren van een beweging zal er een evolutie plaatsvinden van gesloten- naar open-lus
controle.
- Aanvankelijk is er feedback nodig
- Door automatiseren van een vaardigheid gaat feedback belang verliezen
2
