Samenvatting Nederlands 2

Nederlands 2

Hoofdstuk 2: Taalverwerving

1. Inleiding
 Waarom leren we op schooltaal?
a) Om allerlei situatie in de wereld beter te kunnen aanpakken (= communiceren)
= cultuurgebonden ontwikkeling (de ander)
b) Om eigen gedachten, gevoelens en ervaringen te kunnen verwoorden
(=conceptualiseren)
= persoonsgebonden ontwikkeling (ik)




2. Een chronologische kijk op taalverwerving
 Het is noodzakelijk dar een leraar weet hoe een ‘normale’ taalontwikkeling verloopt:
- Om de taalontwikkeling van kleuters te kunnen opvolgen
- Om problemen te herkennen
- Om de taalontwikkeling te kunnen stimuleren
 Het is gebaseerd op gemiddelden: tempoverschillen
- Aanleg
- Taalaanbod
- Karakter
 Babybrein (gehaktbroodje):
- Een gehaktbroodje stelt de grootte van de hersens van een baby voor.
- Hersencelletjes van een baby wegen +- 350 gram.
- De hersencellen moeten verbinden met elkaar dus er ontstaan takjes en pootjes die
ze verbinden.
- De takjes beginnen zich te vormendoor interactie hierdoor worden de cellen
geprikkeld.
 Praten tegen de baby
 Strelen
 Kijken
- Prikkels die heel vaak terug komen zorgen voor dikkere takjes.
- Sommigen hebben een groot gehaktbrood omdat ze veel interactie hebben gekregen
- Baby’s zijn afhankelijk van hun ouders
 Taal
 Emotie
 Lichamelijk
 Hebben ze allemaal nodig om te overleven

,  Kleuterjuffen zijn ook heel erg belangrijk voor kleuters. Als kleuterjuf moet je
als zoveel prikkels geven zodat hun hersentjes groeien
- Kinderen die geen taal hebben gekregen tussen hun 0-6 jaar = wolfskinderen
(Ze kunnen enkel nog klanken nabootsen)
 De taalgevoelige fase (van 0-6 jaar)
2.1.De prelinguale fase (van 0 jaar tot ongeveer 1 jaar)
 Dit zijn betekenisloze klanken
 Spreken: klanken produceren
 Luisteren: klanken onderscheiden
 Taalontwikkeling = hersenproces
 Bestaat uit de verzorgstaal
 Begint al van voor de geboorte
 Het kind kan klanken en geluiden van elkaar onderscheiden & experimenteren met
klanken
 Het vermogen luisteren is ook al van voor de geboorte aanwezig
 Baby’s spreken met lichaamstaal (kijken, bewegen, voelen, luisteren)
 Één eigen tweelingen imiteren niet enkel elkaar maar ook volwassenen. Hierdoor hebben
sommige een geheime taak
 Child directed speech (CDS)
- Taal van volwassene in een 1-1 interactie met het kind
- Anders dan gewone taal
- Taal van volwassen speech in een 1-1 interactie met het kind
- Verandert mee met (en loopt voor op) de taalontwikkeling van het kind
 Betekenis geven aan klanken
 Dingen benoemen
 Vagen stellen
 Vocaal spel:
- Niet gebonden aan 1 taal
- Experimenteren met klanken en geluiden die niet of nauwelijks in onze taal komen
 Repetitief brabbelen:
- Steeds herhalen van dezelfde combinaties
 Gevarieerd brabbelen:
- Afwisselen van verschillende klankcombinaties
2.2.De vroeglinguale fase (van 1 jaar tot 2 jaar en 6 maanden)
 De fonologische ontwikkeling gaat verder
 2 andere pijlers:
- Semantiek: stap van brabbelen naar betekenisvol taalgebruik
- Syntaxis: peuter evolueert van losse woorden tot combinaties van woorden of
meerwoordzinnen
 Labelen:
- Ze koppelen woorden dus aan concrete dingen uit de omgeving. Kinderen in deze
fase vinden het heel leuk om prentjes te bekijken en voorwerpen of dieren te
benoemen.
- Aanwijsboekjes zijn hiervoor geschikt
 Categoriseren:
- Ze leren spontaan dat een woord niet alleen verwijst naar één specifiek object, maar
naar een ruimer object.
- Het kind kan woorden ook in andere contexten gaan gebruiken

,  Overextensie:
- Het gebeurd soms dat kleuters eend zeggen tegen alle vogels of bal tegen alles wat
rond is. Ze gebruiken het woord dus verkeerd.
 Child directed speech (CDS)
- Verandert mee met de taalontwikkeling van het kind
 Benoemen wat het kind doet
 Vragen stellen
 Eenvoudige, korte zinnen gebruiken en losse woorden aanvullen tot zinnen
 Herhalen , corrigeren en uitbreiden
 Eigennamen gebruiken i.p.v. verwijswoorden
 Syntactische ontwikkeling
- Peuter evolueert van losse woorden tot combinaties van woorden of
meerwoordzinnen
- Éénwoordfase (+- van 1j – 18 maanden)
 Losse zelfstandig naamwoorden en verwerkwoorden
 Context en intonatie nog nodig om te begrijpen
 Veel vervorming: reduplicatie, klanknabootsing, klanken vervangen/weglaten
- Tweewoordfase (+- tussen 18 & 24 maanden)
 Combinatie van 2 woorden
 Minder vervorming
 Veel vragen
- Meerwoordfase
 Zinnen tot 5 woorden
 Werkwoorden niet vervoegde
 Bijvoorbeeld:
Mama: Wat wil Anna eten?
Anna: Ja
Mama: Een banaan of een appel
Anna: Naan
Mama: Een banaan. Mama zal de banaan in stukjes doen
2.3.De differentiatiefase (van 2 jaar en 6 maanden tot 5 jaar)
 Morfologische ontwikkeling
- Werkwoorden regelmatig vervoegen
- Naamwoorden verbuigen
- Meer woordsoorten, zoals verwijswoorden
 Bv: gezwemd, koeitjes, zakdoeks
 Betekenisrelaties:
- Tussen woorden en woorden los van concrete ervaring om de betekenis van nieuwe
ervaringen te omschrijven
- Een kind die in deze fase vraagt “Wat is dit?” vraagt niet meer naar één woord, maar
na de betekenis die erachter steekt
 Syntactische ontwikkeling
- Langere zinnen met onderwerp en vervoegd
 Vraagzinnen met vragende voornaamwoorden
 Samengestelde zinnen met ‘en’
 Samengestelde zinnen met andere voegwoorden, zoals ‘want’ of ‘omdat’

 Semantische en lexicale ontwikkeling