Hartfalen
Hart
Hartfalen is een complex van klachten en verschijnselen bij een
structurele of functionele afwijking van het hart die leiden tot een
tekortschietende pompfunctie van het hart. Dit kan leiden tot een
verminderde inspanningstolerantie, kortademigheid,
vermoeidheid. Bij ernstig hartfalen probeert het lichaam te
compenseren door een hogere hartslag en meer ademhalen. Met
als gevolg het activeren van het RAAS-systeem.
De druk die het linkerventrikel ervaart van het arteriële systeem
wordt de afterload genoemd. De druk van veneuze systeem op het
rechterventrikel wordt de preload genoemd.
Hartfalen kan zich manifesteren met systolisch en diastolisch
hartfalen. Diastole: vullen gaat mis. Systole: pompen gaat mis.
1
, Risicofactoren:
- Familiegeschiedenis
- Roken
- Overmatig alcoholgebruik
- Hyperlipidemie
- Hypertensie
- Diabetes
- Recente chemotherapie
Voorgeschiedenis:
- Coronaire hartziekte
- Congenitale hartaandoening
- Hartkleplijden
- Cerebrovasculair accident (CVA)
- Perifeer arterieel vaatlijden
Cardiale hypertrofie is de verstijving van het
hart.
2
,Comorbiditeit:
- Hypertensie (streefwaarde < 130/80 mmHg)
- Diabetes
- Nierinsufficiëntie
- COPD
- Anemie
- Depressie en angst
Houdt bij ouderen rekening met polyfarmacie, de kans op interacties en bijwerkingen en
veranderde farmacokinetiek en -dynamiek.
Het NT pro BNP kan gebruikt worden om hartfalen te diagnosticeren. Dit is een bloedwaarde
die in het laboratorium kan worden bepaald. BNP wordt gemaakt door myocyten bij
overrekking van de hartspier. Hoe hoger de BNP hoe slechter de prognose.
Bij hartfalen is de nierfunctie zeer van belang. De nierfunctie werd eerst altijd bepaald met
MDRD. Echter gaf dit geen betrouwbaar resultaat bij 70+’ers en bij een nierfunctie boven de
45. Dat is onhandig, daarom wordt tegenwoordig CDK-EPI gebruikt. Cockcroft Gault is de
enige formule die het gewicht van de patiënt meeneemt. Mensen met overgewicht hebben
een relatief hoger serum creatinine. Een
hoger creatinine geeft een slechtere
nierfunctie volgens CDK-EPI. Dus bij mensen
met overgewicht is de gevonden nierfunctie
meestal te laag! De werkelijke nierfunctie is
dus beter! Bij mensen met ondergewicht is
het tegenovergestelde aan de hand. Daar is
de gevonden nierfunctie hoger dan de
werkelijke nierfunctie.
Niet medicamenteus beleid
- NSAID’s zelfzorg vermijden (zorgen voor verergering hartfalen)
- Flexibel diuretica beleid (lis diuretica zorgen voor snel vochtverlies, dichtbij WC ;))
- Bewaking lichaamsgewicht (gewichtstoename 2 kg binnen 3 dagen à actie)
- Natriumbeperking (piekinnames vermijden)
- Vochtinname?
- Meervoudig onverzadigde vetzuren
- Alcohol beperken
- Conditietraining
- Stoppen met roken
- Slaapstoornissen behandelen (slaapapneu)
Medicamenteus beleid
De symptomatische medicamenteuze behandeling van hartfalen berust op de volgende drie
principes:
1. Hemodynamische belasting optimaliseren:
a. verlaging van preload (ACEi, nitraten, diuretica) en afterload (ACEi, diuretica).
b. verbeteren van de contractiliteit (digoxine).
2. Behandeling van de gevolgen van de overbelasting van de sympathicus (bètablokker).
3. Behandeling van de gevolgen van neuro-endocriene compensatiemechanismen
(ACEi, AII-antagonisten).
3
, De hoofddoelen van de behandeling van hartfalen zijn:
- Het reduceren van mortaliteit
- Het reduceren van het risico op ziekenhuisopname vanwege hartfalen
- Het verbeteren van klachten en de kwaliteit van leven
Er wordt gestart met een
diureticum en een ACE-remmer (of
AII-anta). Als de patiënt klinisch
stabiel is (geen overvulling) dan een
bètablokker in lage dosering
toevoegen. Bij NYAH II-III altijd
bètablokker! Vervolgens de ACE-
remmer en bètablokker optitreren
totdat de patiënt zo veel mogelijk
klachtenvrij is zonder bijwerkingen.
Bij diastolisch hartfalen is er sprake van verstijving van het hart waardoor onvoldoende
vulling kan plaatsvinden. De medicamenteuze behandeling is gelijkwaardig aan die van
systolisch hartfalen.
Bij hartfalen is de bloeddruk te laag, in reactie daarop wordt de sympaticus geactiveerd en
ook het RAAS-systeem. Er wordt renine geproduceerd door de nieren als een reactie op een
verlaagde nierperfusie. Renine zorgt voor activatie van AI en AII. AII zorgt voor verhoogd
aldosteron en activatie van sympathicus. Sympathicus zorgt voor vasoconstrictie en dus
verhoging van de afterload. Aldosteron zorgt voor natrium en water retentie en dus
verhoogde preload, ook kalium excretie.
Bradykinine zorgt voor vaatverwijding en is verlaagd aanwezig. Renale prostaglandinen
zorgen voor verwijding van afferente (aanvoerend) arteriolen, dit verbetert de nierperfusie.
Overige prostaglandinen gaan omlaag wat leidt tot vasoconstrictie.
4
Hart
Hartfalen is een complex van klachten en verschijnselen bij een
structurele of functionele afwijking van het hart die leiden tot een
tekortschietende pompfunctie van het hart. Dit kan leiden tot een
verminderde inspanningstolerantie, kortademigheid,
vermoeidheid. Bij ernstig hartfalen probeert het lichaam te
compenseren door een hogere hartslag en meer ademhalen. Met
als gevolg het activeren van het RAAS-systeem.
De druk die het linkerventrikel ervaart van het arteriële systeem
wordt de afterload genoemd. De druk van veneuze systeem op het
rechterventrikel wordt de preload genoemd.
Hartfalen kan zich manifesteren met systolisch en diastolisch
hartfalen. Diastole: vullen gaat mis. Systole: pompen gaat mis.
1
, Risicofactoren:
- Familiegeschiedenis
- Roken
- Overmatig alcoholgebruik
- Hyperlipidemie
- Hypertensie
- Diabetes
- Recente chemotherapie
Voorgeschiedenis:
- Coronaire hartziekte
- Congenitale hartaandoening
- Hartkleplijden
- Cerebrovasculair accident (CVA)
- Perifeer arterieel vaatlijden
Cardiale hypertrofie is de verstijving van het
hart.
2
,Comorbiditeit:
- Hypertensie (streefwaarde < 130/80 mmHg)
- Diabetes
- Nierinsufficiëntie
- COPD
- Anemie
- Depressie en angst
Houdt bij ouderen rekening met polyfarmacie, de kans op interacties en bijwerkingen en
veranderde farmacokinetiek en -dynamiek.
Het NT pro BNP kan gebruikt worden om hartfalen te diagnosticeren. Dit is een bloedwaarde
die in het laboratorium kan worden bepaald. BNP wordt gemaakt door myocyten bij
overrekking van de hartspier. Hoe hoger de BNP hoe slechter de prognose.
Bij hartfalen is de nierfunctie zeer van belang. De nierfunctie werd eerst altijd bepaald met
MDRD. Echter gaf dit geen betrouwbaar resultaat bij 70+’ers en bij een nierfunctie boven de
45. Dat is onhandig, daarom wordt tegenwoordig CDK-EPI gebruikt. Cockcroft Gault is de
enige formule die het gewicht van de patiënt meeneemt. Mensen met overgewicht hebben
een relatief hoger serum creatinine. Een
hoger creatinine geeft een slechtere
nierfunctie volgens CDK-EPI. Dus bij mensen
met overgewicht is de gevonden nierfunctie
meestal te laag! De werkelijke nierfunctie is
dus beter! Bij mensen met ondergewicht is
het tegenovergestelde aan de hand. Daar is
de gevonden nierfunctie hoger dan de
werkelijke nierfunctie.
Niet medicamenteus beleid
- NSAID’s zelfzorg vermijden (zorgen voor verergering hartfalen)
- Flexibel diuretica beleid (lis diuretica zorgen voor snel vochtverlies, dichtbij WC ;))
- Bewaking lichaamsgewicht (gewichtstoename 2 kg binnen 3 dagen à actie)
- Natriumbeperking (piekinnames vermijden)
- Vochtinname?
- Meervoudig onverzadigde vetzuren
- Alcohol beperken
- Conditietraining
- Stoppen met roken
- Slaapstoornissen behandelen (slaapapneu)
Medicamenteus beleid
De symptomatische medicamenteuze behandeling van hartfalen berust op de volgende drie
principes:
1. Hemodynamische belasting optimaliseren:
a. verlaging van preload (ACEi, nitraten, diuretica) en afterload (ACEi, diuretica).
b. verbeteren van de contractiliteit (digoxine).
2. Behandeling van de gevolgen van de overbelasting van de sympathicus (bètablokker).
3. Behandeling van de gevolgen van neuro-endocriene compensatiemechanismen
(ACEi, AII-antagonisten).
3
, De hoofddoelen van de behandeling van hartfalen zijn:
- Het reduceren van mortaliteit
- Het reduceren van het risico op ziekenhuisopname vanwege hartfalen
- Het verbeteren van klachten en de kwaliteit van leven
Er wordt gestart met een
diureticum en een ACE-remmer (of
AII-anta). Als de patiënt klinisch
stabiel is (geen overvulling) dan een
bètablokker in lage dosering
toevoegen. Bij NYAH II-III altijd
bètablokker! Vervolgens de ACE-
remmer en bètablokker optitreren
totdat de patiënt zo veel mogelijk
klachtenvrij is zonder bijwerkingen.
Bij diastolisch hartfalen is er sprake van verstijving van het hart waardoor onvoldoende
vulling kan plaatsvinden. De medicamenteuze behandeling is gelijkwaardig aan die van
systolisch hartfalen.
Bij hartfalen is de bloeddruk te laag, in reactie daarop wordt de sympaticus geactiveerd en
ook het RAAS-systeem. Er wordt renine geproduceerd door de nieren als een reactie op een
verlaagde nierperfusie. Renine zorgt voor activatie van AI en AII. AII zorgt voor verhoogd
aldosteron en activatie van sympathicus. Sympathicus zorgt voor vasoconstrictie en dus
verhoging van de afterload. Aldosteron zorgt voor natrium en water retentie en dus
verhoogde preload, ook kalium excretie.
Bradykinine zorgt voor vaatverwijding en is verlaagd aanwezig. Renale prostaglandinen
zorgen voor verwijding van afferente (aanvoerend) arteriolen, dit verbetert de nierperfusie.
Overige prostaglandinen gaan omlaag wat leidt tot vasoconstrictie.
4
