3V: Geneeskunde/Heelkunde: Pathologie – Gastro-enterologie (Dirk Franckaert)
1. Ziekten van de mond
1.1. Stomatitis
Wat? Ontsteking van het mondslijmvlies.
Oorzaken - Infectie: viraal (HSV = herpes simplex virus), bacterieel of schimmels (candida albicans)
- Bijwerking geneesmiddelen
- Na bestraling van hoofd-halsgebied
Symptomen Afhankelijk van de oorzaak:
- Pijn
- Roodheid en zwelling mondslijmvlies
- Blaasjes en zweren (HSV-infectie)
- Witgele plekken (Candida-infectie)
Diagnose Mondinspectie.
Behandeling Afhankelijk van de oorzaak:
- Antibiotica bij bacteriële stomatitis
- Antimycotica bij spruw
- Ontsmettende mondspoelingen
- Pijnstilling
2. Ziekte van de slokdarm
2.1. GOR – ziekte (gastro-oesophagale refluxziekte) of pathologische GOR
Wat? Het terugvloeien van maaginhoud in de slokdarm. Het wordt pathologisch bij het overschrijden van een bepaalde hoeveelheid of van
een bepaalde duur en wanneer het gepaard gaat met symptomen en/of slijmvliesletsels.
Voorkomen Zeer veel voorkomende aandoening die meestal chronisch evolueert of recidiveert.
Oorzaak - Onvoldoende tot slechte werking van onderste slokdarmkringspier: in normale omstandigheden fungeert die spier als anti-
1
,3V: Geneeskunde/Heelkunde: Pathologie – Gastro-enterologie (Dirk Franckaert)
refluxbarrière tussen slokdarm en maag. Spier ontspant zich op foute moment spier opent maaginhoud in slokdarm
- Ontoereikende slokdarmperistaltiek
- Te trage lediging van de maag
- Glijbreuk (zie afbeelding)
- Diafragma = extern mechanisme van anti-refluxbarrière
- Overproductie maagzuur door bv. roken
Bevorderende - Roken: tabak stimuleert productie maagzuur + vermindert spierspanning van onderste slokdarmkringspier
factoren - Voeding dat slokdarmslijmvlies prikkelt: citrusvruchten, koffie
- Voeding dat spierspanning vermindert en lediging vertraagt: chocolade, alcohol, koffie.
- Voeding dat druk in maag verhoogt: gashoudende dranken, overvloedige maaltijden
- Zwangerschap: drukverlaging van onderste slokdarmkringspier wordt veroorzaakt door progesteron
Symptomen Typische symptomen:
- Branderigheid achter het borstbeen = pyrosis of retrosternaal borstbranden (CAVE hartfalen)
Atypische symptomen:
- Pijn op de borst, soms uitstralend naar de rug, hals of armen
- Gevoel van krop in keel
- Nachtelijke hoest
- Aantasting stembanden schorre, hese stem, voortdurend neiging om keel te schrapen
Er is geen verband tussen de ernst van de reflux en ernst van de klachten.
Verwikkelinge - Bloedingen uit slokdarmulceraties bloedbraken (hematemese)
n - Stenose (vernauwing) ten gevolge va, bindweefselvorming als reactie op ontsteking slikstoornissen
- Barrettslokdarm: precancereuze toestand: meerlagig plaveiselcelepitheel éénlagig cylindrisch epitheel
- Verergering astma of terugkerende luchtweginfectie
Diagnose Endoscopie met eventuele afname van een biopt.
Behandeling Niet-medicamenteus:
2
, 3V: Geneeskunde/Heelkunde: Pathologie – Gastro-enterologie (Dirk Franckaert)
- Hoofeinde van bed met 15 tot 20 cm verhogen
- Voorovergebogen houding vermijden
- Vermijden van het dragen van strakke, knellende kledij
- Niet onmiddellijk na maaltijd gaan liggen
- Gebruik van alcohol beperken
- Vermijden van te roken
- Consumptie van chocolade, koffie, koolzuurhoudende of bruisende dranken, luchthoudende spijzen vermijden
- Overvloedige en vetrijke maaltijden vermijden
- Beperken van overgewicht
- Stress beperken
Medicamenteus:
- Gaviscon: vormt schuimlaag die op maaginhoud drijft = mechanisme barrière tussen maagsap en slokdarm
- Maagzuursecretieremmers gedurende 1 jaar
- Heelkundige ingreep bij recidief of glijbreuk
3. Ziekte van de maag
3.1. Inleiding
Verdedigings- Mucus gesecreteerd door oppervlakkige epitheelcellen.
factoren van
de maag
Agressie- - Overproductie maagzuur door roken, stress, te trage maaglediging…
factoren van - Voedingsfactoren: sterk gekruid, bruisend
de maag - Medicamenteus: NSAI (maagslijmlaag dunner minder bescherming meer infectie), cortisone
Helicobacter = kleine, spiraalvormige Gramnegatieve bacterie met flagellen aan 1 uiteinde.
pylori
= bacterie die maagslijmvlies aantast en maagzuurproductie doet toenemen.
Zeer beweeglijk in het maagslijmvlies en kan zich goed aanpassen in dit weinig zuurstofrijke en zure milieu.
Krachtige urease-activiteit = ureum splitsen in ammoniak en koolzuur verhoging pH neutralisatie omgeving
3
1. Ziekten van de mond
1.1. Stomatitis
Wat? Ontsteking van het mondslijmvlies.
Oorzaken - Infectie: viraal (HSV = herpes simplex virus), bacterieel of schimmels (candida albicans)
- Bijwerking geneesmiddelen
- Na bestraling van hoofd-halsgebied
Symptomen Afhankelijk van de oorzaak:
- Pijn
- Roodheid en zwelling mondslijmvlies
- Blaasjes en zweren (HSV-infectie)
- Witgele plekken (Candida-infectie)
Diagnose Mondinspectie.
Behandeling Afhankelijk van de oorzaak:
- Antibiotica bij bacteriële stomatitis
- Antimycotica bij spruw
- Ontsmettende mondspoelingen
- Pijnstilling
2. Ziekte van de slokdarm
2.1. GOR – ziekte (gastro-oesophagale refluxziekte) of pathologische GOR
Wat? Het terugvloeien van maaginhoud in de slokdarm. Het wordt pathologisch bij het overschrijden van een bepaalde hoeveelheid of van
een bepaalde duur en wanneer het gepaard gaat met symptomen en/of slijmvliesletsels.
Voorkomen Zeer veel voorkomende aandoening die meestal chronisch evolueert of recidiveert.
Oorzaak - Onvoldoende tot slechte werking van onderste slokdarmkringspier: in normale omstandigheden fungeert die spier als anti-
1
,3V: Geneeskunde/Heelkunde: Pathologie – Gastro-enterologie (Dirk Franckaert)
refluxbarrière tussen slokdarm en maag. Spier ontspant zich op foute moment spier opent maaginhoud in slokdarm
- Ontoereikende slokdarmperistaltiek
- Te trage lediging van de maag
- Glijbreuk (zie afbeelding)
- Diafragma = extern mechanisme van anti-refluxbarrière
- Overproductie maagzuur door bv. roken
Bevorderende - Roken: tabak stimuleert productie maagzuur + vermindert spierspanning van onderste slokdarmkringspier
factoren - Voeding dat slokdarmslijmvlies prikkelt: citrusvruchten, koffie
- Voeding dat spierspanning vermindert en lediging vertraagt: chocolade, alcohol, koffie.
- Voeding dat druk in maag verhoogt: gashoudende dranken, overvloedige maaltijden
- Zwangerschap: drukverlaging van onderste slokdarmkringspier wordt veroorzaakt door progesteron
Symptomen Typische symptomen:
- Branderigheid achter het borstbeen = pyrosis of retrosternaal borstbranden (CAVE hartfalen)
Atypische symptomen:
- Pijn op de borst, soms uitstralend naar de rug, hals of armen
- Gevoel van krop in keel
- Nachtelijke hoest
- Aantasting stembanden schorre, hese stem, voortdurend neiging om keel te schrapen
Er is geen verband tussen de ernst van de reflux en ernst van de klachten.
Verwikkelinge - Bloedingen uit slokdarmulceraties bloedbraken (hematemese)
n - Stenose (vernauwing) ten gevolge va, bindweefselvorming als reactie op ontsteking slikstoornissen
- Barrettslokdarm: precancereuze toestand: meerlagig plaveiselcelepitheel éénlagig cylindrisch epitheel
- Verergering astma of terugkerende luchtweginfectie
Diagnose Endoscopie met eventuele afname van een biopt.
Behandeling Niet-medicamenteus:
2
, 3V: Geneeskunde/Heelkunde: Pathologie – Gastro-enterologie (Dirk Franckaert)
- Hoofeinde van bed met 15 tot 20 cm verhogen
- Voorovergebogen houding vermijden
- Vermijden van het dragen van strakke, knellende kledij
- Niet onmiddellijk na maaltijd gaan liggen
- Gebruik van alcohol beperken
- Vermijden van te roken
- Consumptie van chocolade, koffie, koolzuurhoudende of bruisende dranken, luchthoudende spijzen vermijden
- Overvloedige en vetrijke maaltijden vermijden
- Beperken van overgewicht
- Stress beperken
Medicamenteus:
- Gaviscon: vormt schuimlaag die op maaginhoud drijft = mechanisme barrière tussen maagsap en slokdarm
- Maagzuursecretieremmers gedurende 1 jaar
- Heelkundige ingreep bij recidief of glijbreuk
3. Ziekte van de maag
3.1. Inleiding
Verdedigings- Mucus gesecreteerd door oppervlakkige epitheelcellen.
factoren van
de maag
Agressie- - Overproductie maagzuur door roken, stress, te trage maaglediging…
factoren van - Voedingsfactoren: sterk gekruid, bruisend
de maag - Medicamenteus: NSAI (maagslijmlaag dunner minder bescherming meer infectie), cortisone
Helicobacter = kleine, spiraalvormige Gramnegatieve bacterie met flagellen aan 1 uiteinde.
pylori
= bacterie die maagslijmvlies aantast en maagzuurproductie doet toenemen.
Zeer beweeglijk in het maagslijmvlies en kan zich goed aanpassen in dit weinig zuurstofrijke en zure milieu.
Krachtige urease-activiteit = ureum splitsen in ammoniak en koolzuur verhoging pH neutralisatie omgeving
3
