ONDERZOEKSVAARDIGHEDEN
1. Basisbegrippen
1.1Wetenschappelijk verantwoord onderzoek
Onderzoeker:
1. Stellen vragen over verschijnselen id samenleving
- BV. : Is er een verschil in type agressief gedrag tss jongens & meisjes?
2. Zoeken nr antwoorden: adhv strikte regels & stappenplan deze verschijnselen te
beschrijven & te verklaren
- Belang onderzoeksopzet & adequate uitvoering -> betrouwbare & geldige antwdn
- Slecht opgezet onderzoek = onbetrouwbare & ongeldige resultaten -> onbruikbaar
- Kennis v onderzoeksvaardigheden
Cyclisch proces: elk antwoord kan nieuwe vragen oproepen
Meerwaarde
• Onderzoeksresultaten vaak basis voor beslissingen -> beleid/praktijk
• Onderzoek leidt tot kennisvermeerdering
Verklaren = wijst erop dat onderzoekers bestaande kennis, BV. kennis die het menselijk
gedrag kan verklaren, aanwenden om zo inzicht te krijgen in hun bevindingen, of om met
behulp van hun bevindingen nieuwe kennis te ontwikkelen VB. agressie p16
Geen eenduidige definitie
= onderzoek is e doelgericht proces waarbij men op systematische wijze op basis ve
onderzoeksontwerp data verzamelt & analyseert, om op e betrouwbare & geldige wijze
onderzoeksvragen te beantwoorden die deel uitmaken v e probleemstelling
1.2 Soorten onderzoek
1.2.1 Verschillende doelen: fundamenteel en praktijkgericht
onderzoek
1.2.1.1 FUNDAMENTEEL / THEORIEGERICHT ONDERZOEK
• Doel: nieuwe algemene kennis te verwerven = kennisvermeerdering
- BV. daderprofielen, criminaliteitsfenomenen, ziektebeelden, …
• Rechtstreeks gericht op beschrijven, begrijpen, verklaren & voorspellen v verschijnselen
• Belang v theoretische inzichten (basis v praktijkgericht onderzoek)
• Geen direct maatschappelijk nut (kan uiteindelijk wel h geval zijn)
1
,1.2.1.2 TOEGEPAST / PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK
Hoofdzakelijke bezighouding: vragen uit d praktijk beantwoorden
Doel: verkrijgen v kennis om verschijnselen id werkelijkheid te analyseren, beïnvloeden &
veranderen
Opdrachtgevers: organisaties, overheid, bedrijven, …
BV. behandelingsprogramma evalueren van hoe om gaan met pers met stressstoornis
Toepassing theoretische kennis (verkregen uit fundamenteel/theoriegericht onderzoek)
- Actieonderzoek = wnr d onderzoeker zelf mee wordt betrokken id uitvoering v zijn
aanbevelingen
Niet gericht op wetenschappelijke kennisvermeerdering, moet wel voldoen aan bepaalde
verantwoorde criteria
Beide types onderzoek dienen op e wetsch verantwoorde wijze te worden uitgevoerd
- Wetenschappelijke kennis ≠ alledaagse kennis (leken/journalisten-redacties)
Wetsch onderzoekers beschikken over voldoende theoretische inzichten om hun
vaststellingen te interpreteren
Opbouw onderzoek volgens logisch & transparant stappenplan (onderzoeksproces)
Wetenschappelijke onderzoekers houden zich aan strikte regels om kwaliteit
(betrouwbaarheid & geldigheid) v onderzoek te waarborgen
1.2.2 Verschillende grondvormen: kwantitatief en
kwalitatief onderzoek
KWANTITATIEF ONDERZOEK KWALITATIEF ONDERZOEK
Onderzoek id breedte Onderzoek in de diepte
( = heel wat info verzamelen maar er niet
diep op ingaan )
Onderzoeker wil nagaan hoe deze
samenhangen / hoe ze verband houden
met andere kenmerken
Interpretatie van cijfermateriaal: Interpretatie van taal
verwerking via statische analyses
Groot aantal respondenten Klein aantal respondenten
Typische VB. schriftelijke enquête, Typisch VB. diepte-interview,
experiment, observatie focusgroepgesprek
2
,Beide grondvormen zijn gelijkwaardig en kunnen als complementair gezien worden, ze
vullen elkaar aan
1.2.3 Verschillende tijdsperspectieven
• Cross-sectioneel onderzoek vs longitudinaal onderzoek
• Trendonderzoek vs panelonderzoek
• Retrospectief onderzoek vs prospectief onderzoek
1.3 Eisen aan onderzoek
1.3.1 Wetenschappelijke eisen
EMPIRISCH = waarneembaarheid id werkelijkheid
Onderwerpen: moeten zintuigelijk waarneembaar zijn = controleerbaar & toetsbaar
(falsifieerbaar) BV. God niet
Bepaalde studies: beschrijven fenomenen uit werkelijkheid, anderen gaan na of
veronderstellingen id werkelijkheid kloppen
1. Hypotheses formuleren (= veronderstellingen)
2. Nagaan of deze hypothesen in werkelijkheid kloppen (= hypothese toetsen)
- moet faliseerbaar / weerlegbaar zijn
3. Onderzoek moet kunnen worden weerlegd / bevestigd
DE EMPIRISCHE CYCLUS
Samenspel van inductie & deductie
Onderzoek: verbindingen tss theorieën (ideeën) & de empirische werkelijkheid (data)
Deductief redeneren (theorie -> data)
= van algemene theorie nr specifieke gegevens -> hypothesen geformuleerd uit theorie
- Antw vinden op deze hypothesen: kijken nr gegevens uit de realiteit
Inductief (data -> theorie)
= van specifieke gegevens (waarneming) -> algemene theoretische uitspraken (verklaring
waarneming, hypothese)
De data vertrekt , gegevens worden in 1e instantie waargenomen (onderzoeker op zoek nr
wetmatigheden )
Daarna gaan ze op zoek naar verklaringen : ze zullen een theorie formuleren obv dit patroon
(wetmatigheid) gaan ze op zoek nr een verklaring
Cyclisch: inductie en deductie wisselen elkaar af
3
, BEDENKING 1
2 soorten wetmatigheden:
• Deterministische wetmatigheden = wetmatigheden waarop gn uitzonderingen mogelijk
zijn
• Problabilistische wetmatigheden = betekend dat kans groot is dat e fenomeen zich
voordoet, of dat er een verband is tss bepaalde factoren
(uitzonderingen mogelijk)
BEDENKING 2
De empirische cyclus kan zowel starten vanuit de theorie, als vanuit de data
- Het is mogelijk dat d cyclus binnen 1 onderzoek is voltooid
Deze wetmatigheden zijn in sociale wetenschappen probabilistisch = waarschijnlijk, de kans
is groot dat h fenomeen zich voordoet, geen absolute zekerheid
ONAFHANKELIJK (& OBJECTIEF)
• Opdrachtgever
• Onderzoeker
- Onderzoek niet in bepaalde richting sturen
- Opletten vr suggestieve vragen
- Resultaten niet in bepaalde richting sturen
- Afstand houden vh onderzoeksonderwerp
- Geen persoonlijke voordelen/belangenvermenging
BETROUWBAARHEID (EXACTHEID)
• Exactheid: dezelfde of gelijkaardige resultaten
• Herhalen onderzoek
- Jij of andere onderzoeker
- Bij = of ~ doelgroep
• Hoe meer toevalsfouten, hoe onbetrouwbaarder
• Hoe meer eenheden in onderzoek, hoe betrouwbaarder -> OMVANG
• In alle fasen v onderzoek kan betrouwbaarheid op d helling staan
• Vooral belangrijk in kwantitatief onderzoek
- Betrouwbaarheid als voorwaarde voor geldigheid maar geen garantie erop
4
1. Basisbegrippen
1.1Wetenschappelijk verantwoord onderzoek
Onderzoeker:
1. Stellen vragen over verschijnselen id samenleving
- BV. : Is er een verschil in type agressief gedrag tss jongens & meisjes?
2. Zoeken nr antwoorden: adhv strikte regels & stappenplan deze verschijnselen te
beschrijven & te verklaren
- Belang onderzoeksopzet & adequate uitvoering -> betrouwbare & geldige antwdn
- Slecht opgezet onderzoek = onbetrouwbare & ongeldige resultaten -> onbruikbaar
- Kennis v onderzoeksvaardigheden
Cyclisch proces: elk antwoord kan nieuwe vragen oproepen
Meerwaarde
• Onderzoeksresultaten vaak basis voor beslissingen -> beleid/praktijk
• Onderzoek leidt tot kennisvermeerdering
Verklaren = wijst erop dat onderzoekers bestaande kennis, BV. kennis die het menselijk
gedrag kan verklaren, aanwenden om zo inzicht te krijgen in hun bevindingen, of om met
behulp van hun bevindingen nieuwe kennis te ontwikkelen VB. agressie p16
Geen eenduidige definitie
= onderzoek is e doelgericht proces waarbij men op systematische wijze op basis ve
onderzoeksontwerp data verzamelt & analyseert, om op e betrouwbare & geldige wijze
onderzoeksvragen te beantwoorden die deel uitmaken v e probleemstelling
1.2 Soorten onderzoek
1.2.1 Verschillende doelen: fundamenteel en praktijkgericht
onderzoek
1.2.1.1 FUNDAMENTEEL / THEORIEGERICHT ONDERZOEK
• Doel: nieuwe algemene kennis te verwerven = kennisvermeerdering
- BV. daderprofielen, criminaliteitsfenomenen, ziektebeelden, …
• Rechtstreeks gericht op beschrijven, begrijpen, verklaren & voorspellen v verschijnselen
• Belang v theoretische inzichten (basis v praktijkgericht onderzoek)
• Geen direct maatschappelijk nut (kan uiteindelijk wel h geval zijn)
1
,1.2.1.2 TOEGEPAST / PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK
Hoofdzakelijke bezighouding: vragen uit d praktijk beantwoorden
Doel: verkrijgen v kennis om verschijnselen id werkelijkheid te analyseren, beïnvloeden &
veranderen
Opdrachtgevers: organisaties, overheid, bedrijven, …
BV. behandelingsprogramma evalueren van hoe om gaan met pers met stressstoornis
Toepassing theoretische kennis (verkregen uit fundamenteel/theoriegericht onderzoek)
- Actieonderzoek = wnr d onderzoeker zelf mee wordt betrokken id uitvoering v zijn
aanbevelingen
Niet gericht op wetenschappelijke kennisvermeerdering, moet wel voldoen aan bepaalde
verantwoorde criteria
Beide types onderzoek dienen op e wetsch verantwoorde wijze te worden uitgevoerd
- Wetenschappelijke kennis ≠ alledaagse kennis (leken/journalisten-redacties)
Wetsch onderzoekers beschikken over voldoende theoretische inzichten om hun
vaststellingen te interpreteren
Opbouw onderzoek volgens logisch & transparant stappenplan (onderzoeksproces)
Wetenschappelijke onderzoekers houden zich aan strikte regels om kwaliteit
(betrouwbaarheid & geldigheid) v onderzoek te waarborgen
1.2.2 Verschillende grondvormen: kwantitatief en
kwalitatief onderzoek
KWANTITATIEF ONDERZOEK KWALITATIEF ONDERZOEK
Onderzoek id breedte Onderzoek in de diepte
( = heel wat info verzamelen maar er niet
diep op ingaan )
Onderzoeker wil nagaan hoe deze
samenhangen / hoe ze verband houden
met andere kenmerken
Interpretatie van cijfermateriaal: Interpretatie van taal
verwerking via statische analyses
Groot aantal respondenten Klein aantal respondenten
Typische VB. schriftelijke enquête, Typisch VB. diepte-interview,
experiment, observatie focusgroepgesprek
2
,Beide grondvormen zijn gelijkwaardig en kunnen als complementair gezien worden, ze
vullen elkaar aan
1.2.3 Verschillende tijdsperspectieven
• Cross-sectioneel onderzoek vs longitudinaal onderzoek
• Trendonderzoek vs panelonderzoek
• Retrospectief onderzoek vs prospectief onderzoek
1.3 Eisen aan onderzoek
1.3.1 Wetenschappelijke eisen
EMPIRISCH = waarneembaarheid id werkelijkheid
Onderwerpen: moeten zintuigelijk waarneembaar zijn = controleerbaar & toetsbaar
(falsifieerbaar) BV. God niet
Bepaalde studies: beschrijven fenomenen uit werkelijkheid, anderen gaan na of
veronderstellingen id werkelijkheid kloppen
1. Hypotheses formuleren (= veronderstellingen)
2. Nagaan of deze hypothesen in werkelijkheid kloppen (= hypothese toetsen)
- moet faliseerbaar / weerlegbaar zijn
3. Onderzoek moet kunnen worden weerlegd / bevestigd
DE EMPIRISCHE CYCLUS
Samenspel van inductie & deductie
Onderzoek: verbindingen tss theorieën (ideeën) & de empirische werkelijkheid (data)
Deductief redeneren (theorie -> data)
= van algemene theorie nr specifieke gegevens -> hypothesen geformuleerd uit theorie
- Antw vinden op deze hypothesen: kijken nr gegevens uit de realiteit
Inductief (data -> theorie)
= van specifieke gegevens (waarneming) -> algemene theoretische uitspraken (verklaring
waarneming, hypothese)
De data vertrekt , gegevens worden in 1e instantie waargenomen (onderzoeker op zoek nr
wetmatigheden )
Daarna gaan ze op zoek naar verklaringen : ze zullen een theorie formuleren obv dit patroon
(wetmatigheid) gaan ze op zoek nr een verklaring
Cyclisch: inductie en deductie wisselen elkaar af
3
, BEDENKING 1
2 soorten wetmatigheden:
• Deterministische wetmatigheden = wetmatigheden waarop gn uitzonderingen mogelijk
zijn
• Problabilistische wetmatigheden = betekend dat kans groot is dat e fenomeen zich
voordoet, of dat er een verband is tss bepaalde factoren
(uitzonderingen mogelijk)
BEDENKING 2
De empirische cyclus kan zowel starten vanuit de theorie, als vanuit de data
- Het is mogelijk dat d cyclus binnen 1 onderzoek is voltooid
Deze wetmatigheden zijn in sociale wetenschappen probabilistisch = waarschijnlijk, de kans
is groot dat h fenomeen zich voordoet, geen absolute zekerheid
ONAFHANKELIJK (& OBJECTIEF)
• Opdrachtgever
• Onderzoeker
- Onderzoek niet in bepaalde richting sturen
- Opletten vr suggestieve vragen
- Resultaten niet in bepaalde richting sturen
- Afstand houden vh onderzoeksonderwerp
- Geen persoonlijke voordelen/belangenvermenging
BETROUWBAARHEID (EXACTHEID)
• Exactheid: dezelfde of gelijkaardige resultaten
• Herhalen onderzoek
- Jij of andere onderzoeker
- Bij = of ~ doelgroep
• Hoe meer toevalsfouten, hoe onbetrouwbaarder
• Hoe meer eenheden in onderzoek, hoe betrouwbaarder -> OMVANG
• In alle fasen v onderzoek kan betrouwbaarheid op d helling staan
• Vooral belangrijk in kwantitatief onderzoek
- Betrouwbaarheid als voorwaarde voor geldigheid maar geen garantie erop
4
