Finishing algemeen
Alle processen (na het verven/drukken) die nodig zijn om het textiel de gewenste
eigenschappen te geven.
Mechanische finishtechnieken. Verschillende methoden en stappen. Sommige horen wel bij
elkaar, maar sommige horen niet bij elkaar.
- Kalanderen (daarna niet schuren)
- Persen
- Schuren
- Ruwen
- Krassen
- Scheren
- Tumbler
- Dimensie stabiliteit (decatiseren, sanforiseren, thermo-fixeren)
Kalanderen:
Een hoge mechanische druk.
Kalanderen is: je goedje tussen twee walsen doorhalen. Door middel van hoge mechanische
druk (40.000 tm 80.000 kg) bepaalde effecten aan het doek geven.
Effecten:
- Oppervlaktegladheid met glans (veel hitte)
- Greepverandering
- Minder Luchtdoorlatendheid
- Reliëf (dmv walsen met structuur)
Een wals is heel iets anders dan een foulard. Tussen de walsen haal je je textiel doorheen en
deze walsen kunnen hele hoge druk aan. Je ziet altijd een combinatie van een stalen wals
(hard) met een elastische wals (zachte). Nooit twee stalen walsen, dit kan niet want dan gaat
je weefsel kapot. Elastisch en elastisch kan wel samen. Het effect wordt bepaald door het
gebruik van de verschillende walsen. Meestal kan er maar een wals worden verhit.
De volgende invloeden hebben resultaat van de effecten en het doek;
- Druk
- Temperatuur
- Snelheid
- Walsen volgorde; er kunnen meerdere walsen zijn, meer dan 2!
- Type wals; harde, zachte of reliëf wals.
NB: Daarnaast is je grondstof van groot belang!
Grondstoffen weefsels die kunnen worden gekalanderd:
- Katoen wordt het meest gekalanderd.
- Wol: persen
- Linnen: mangel of chasing kalander
- Viscose, acetaat, PA, PES: gaufreren
Je hebt verschillende soorten kalanders:
- Rolkalander
- Frictiekalander
- Relief- of pragakalander
Rolkalander: De omtreksnelheid van beide walsen is gelijk. Je
krijgt een verdichting van je weefsel. Je plat het weefsel helemaal
plat. Omdat hij zo mooi plat is, krijg je meer weerkaatsing van het
licht (het glanseffect).
Je luchtdoorlatendheid is daarom ook veel minder omdat je
weefsel plat is gedrukt.
, - Algemeen: verdichting van het weefsel
- Elastisch tegen elastisch; mattering en volle zachte greep.
- Hard (verwarmd) tegen elastisch; glanseffect.
- Het kalandereffect is niet wasecht (dit kun je wel wasecht maken)
DUS: Hard op zacht en temperatuur omhoog geven meer glans. Zacht op zacht krijg je
vollere greep en mattering.
Je hebt verschillende walsen, deze hebben allemaal een ding gemeen: de snelheid aan de
omtrek is het zelfde. De walsen zijn:
- 2 walsen
- 5 walsen universeel
- nipcowals
Echte moire: Deze ontstaat door middel van twee weefsels tegelijk door de kalander heen te
halen, een van de twee weefsels rem je een beetje af (zet je meer spanning op). De truc is:
de kalander wil die druk, de kettingdraden willen van beide weefsels langs elkaar heen gaan,
omdat jij er spanning opzet gaat hij de ene kant de ene kant op, de andere kant de andere
kant op. Dit effect is heel willekeurig en zit geen sturing in. Als het doek eruit komt, kan het
een boomschorseffect krijgen (echte moire). Snel: de kettingdraden vallen willekeurig links of
rechts.
NB: hiervoor moet je wel een goeie binding voor hebben, zoals een
kettingribs (veel kettingdraden aan het oppervlak, duurder dan platbinding).
Onechte moire is een matdruk.
Daarnaast is er nog de frictiekalander, de snelheid is ongelijk en deze heeft minimaal drie
walsen, namelijk de:
Frictiekalander: Heeft altijd drie walsen. De middelste is van staal (hard) en de bovenste en
onderste zijn zacht. Het verschil maakt het hem in de snelheid. Er is namelijk verschil in
snelheid van de middelste wals en de buitenste walsen. De metalen wals gaat als het ware
over het doek heen strijken. De frictiekalander wordt ook wel Glans- of chintzkalander
genoemd, omdat hij veel glans geeft. Je kan het weefsel eerst impregneren met chemicaliën
en daarna door de frictiekalander, dan krijg je een chintzeffect (wetlook) en dus hoogglans.
- Goede glans Harde wals (verwarmd) en frictie tegen elastische wals
- Imprengeren met chemicalien: hoogglans die permanent is (chintzen; wetlook)
- Niet wasecht. Om hem wel wasecht te maken noemt men het chintz
Relief- of pragekalander:
Vlak of glad effect:
een harde gegraveerde wals en een elastische wals;
- Schreiner effect; een schreiner wals is een wals met een reliëf; er zitten fijne
diagonale lijntjes gegraveerd in de wals(0,1 mm diep, 20/mm) zo krijg je een zachte
mooie en zijdeachtige glans. Zo krijg je het idee van gemerceriseerde katoen.
▪ Is goedkoper dan merceriseren
▪ Alleen bij katoen
- Onechte moire, crêpe: boomschors effect in een wals graveren. Dan kan je daarmee
een platbinding kalanderen. Dit kun je herkennen aan: er zit een patroon/rapport in
(dit herhaalt zich)(hoogte wals is hoogte dessin), het is een regelmatig effect en je
kunt het zien aan de binding (goedkoop weefsel er voor nemen).
Hoe onderscheid hij zich aan de matdruk?
Het is het zelfde idee, alleen een matdruk zit aan 1 kant. De onechte moire zie je
aan beide kanten.
Relief of rapport:
, Een harde gegraveerde wals loopt als negatief in elastische wals:
- Embossings); een relief van 1 a 2 cm en de onderste wals is meestal zacht, hier zit
het patroon niet in. Men drukt het dan op elkaar en laat het eerst lopen zonder
weefsel. Zo komt het relief ook op de onderste wals. De bovenste wals is van staal,
deze wordt verhit en zo wordt de onderste wals gethermofixeerd. Dit kan met de
volgende figuurtjes: ronde (rondjes), ligné (lijn), carré (vierkantjes).
Wasecht effect (chintzen is wasecht).
Veel weefsels zijn niet wasecht. Je moet ze namelijk eerst
impregneren met hars (voor)drogen à kalanderen à bakken (curen).
Curen: de hars reageert met de cellulose, dit vormt een niet
uitwasbaar effect. Dit kan bij viscose en katoen. Synthetische
weefsels doe je d.m.v. themofixeren.
Je hebt ook een 5-wals universeelkalander.
Je ziet deze vaak. Onderaan twee zachte, een kleine die kan worden
verhit, een zachte daarboven en de bovenste is hard.
Ook heb je een kalander met een nipcowals. Deze wals kan zich corrigeren. De cilinders
binnen de wals, de nipcowals (mechaniek) kunnen beetje krom
gaan staan zodat je over de hele breedte wel het kalandereffect
kan krijgen.
Linkerplaatje (glanseffect, eerst nipco dan hard), rechterplaatje
(glanseffect en daarna zachtere greep, eerst nipco dan zacht)
NB: Hoe hoger de druk, hoe beter kalandereffect.
Chasing kalander en mangel kalander: (alleen linnen)
Deze twee kalanders zijn verschillende kalanders, echter hebben ze dezelfde effecten enz.
Wordt beide toegepast bij linnen. Het is een harde vezel namelijk. Zo krijgt men een zachte
greep.
Mangel: Als je het linnendoek gaat overrollen op
een andere rol, daarna weer terug rollen. Deze twee
rollen worden tegen elkaar aangedrukt met druk
erop, dan krijg je een ovale rol. De lagen over de rol
worden over elkaar heen geschuurd, deze bewegen
over elkaar heen en daarom krijgen ze een zachte
greep.
Daarnaast is er nog een mangel soort: De rol, met
daarboven en daaronder een kalander. De bovenste
en onderste draaien in tegengestelde richting, de rol
in het midden draaien ze het een kant op, daarna de
andere kant op. Deze lagen rollen over elkaar heen.
Chasing: De kalander heeft vijf walsen. Textiel gaat
door de walsen heen en komt aan de andere kant
eruit. Daarna komt het textiel er nog maal door heen,
zo krijg je steeds meer lagen tussen de walsen (6 of 8
lagen). Dit gebeurd ook onder druk.
NB: Als je veel in linnen doet, zal je kiezen
voor een Chasing kalander kiezen.
Wol wil je ook eigenlijk wel kalanderen. Waarom? Om
dezelfde effecten te geven. Dit kan alleen niet door een kalander (plet je het kapot). Je moet
hem kalanderen, met minder druk en langere tijd. Daarop hebben ze het volgende bedacht:
Alle processen (na het verven/drukken) die nodig zijn om het textiel de gewenste
eigenschappen te geven.
Mechanische finishtechnieken. Verschillende methoden en stappen. Sommige horen wel bij
elkaar, maar sommige horen niet bij elkaar.
- Kalanderen (daarna niet schuren)
- Persen
- Schuren
- Ruwen
- Krassen
- Scheren
- Tumbler
- Dimensie stabiliteit (decatiseren, sanforiseren, thermo-fixeren)
Kalanderen:
Een hoge mechanische druk.
Kalanderen is: je goedje tussen twee walsen doorhalen. Door middel van hoge mechanische
druk (40.000 tm 80.000 kg) bepaalde effecten aan het doek geven.
Effecten:
- Oppervlaktegladheid met glans (veel hitte)
- Greepverandering
- Minder Luchtdoorlatendheid
- Reliëf (dmv walsen met structuur)
Een wals is heel iets anders dan een foulard. Tussen de walsen haal je je textiel doorheen en
deze walsen kunnen hele hoge druk aan. Je ziet altijd een combinatie van een stalen wals
(hard) met een elastische wals (zachte). Nooit twee stalen walsen, dit kan niet want dan gaat
je weefsel kapot. Elastisch en elastisch kan wel samen. Het effect wordt bepaald door het
gebruik van de verschillende walsen. Meestal kan er maar een wals worden verhit.
De volgende invloeden hebben resultaat van de effecten en het doek;
- Druk
- Temperatuur
- Snelheid
- Walsen volgorde; er kunnen meerdere walsen zijn, meer dan 2!
- Type wals; harde, zachte of reliëf wals.
NB: Daarnaast is je grondstof van groot belang!
Grondstoffen weefsels die kunnen worden gekalanderd:
- Katoen wordt het meest gekalanderd.
- Wol: persen
- Linnen: mangel of chasing kalander
- Viscose, acetaat, PA, PES: gaufreren
Je hebt verschillende soorten kalanders:
- Rolkalander
- Frictiekalander
- Relief- of pragakalander
Rolkalander: De omtreksnelheid van beide walsen is gelijk. Je
krijgt een verdichting van je weefsel. Je plat het weefsel helemaal
plat. Omdat hij zo mooi plat is, krijg je meer weerkaatsing van het
licht (het glanseffect).
Je luchtdoorlatendheid is daarom ook veel minder omdat je
weefsel plat is gedrukt.
, - Algemeen: verdichting van het weefsel
- Elastisch tegen elastisch; mattering en volle zachte greep.
- Hard (verwarmd) tegen elastisch; glanseffect.
- Het kalandereffect is niet wasecht (dit kun je wel wasecht maken)
DUS: Hard op zacht en temperatuur omhoog geven meer glans. Zacht op zacht krijg je
vollere greep en mattering.
Je hebt verschillende walsen, deze hebben allemaal een ding gemeen: de snelheid aan de
omtrek is het zelfde. De walsen zijn:
- 2 walsen
- 5 walsen universeel
- nipcowals
Echte moire: Deze ontstaat door middel van twee weefsels tegelijk door de kalander heen te
halen, een van de twee weefsels rem je een beetje af (zet je meer spanning op). De truc is:
de kalander wil die druk, de kettingdraden willen van beide weefsels langs elkaar heen gaan,
omdat jij er spanning opzet gaat hij de ene kant de ene kant op, de andere kant de andere
kant op. Dit effect is heel willekeurig en zit geen sturing in. Als het doek eruit komt, kan het
een boomschorseffect krijgen (echte moire). Snel: de kettingdraden vallen willekeurig links of
rechts.
NB: hiervoor moet je wel een goeie binding voor hebben, zoals een
kettingribs (veel kettingdraden aan het oppervlak, duurder dan platbinding).
Onechte moire is een matdruk.
Daarnaast is er nog de frictiekalander, de snelheid is ongelijk en deze heeft minimaal drie
walsen, namelijk de:
Frictiekalander: Heeft altijd drie walsen. De middelste is van staal (hard) en de bovenste en
onderste zijn zacht. Het verschil maakt het hem in de snelheid. Er is namelijk verschil in
snelheid van de middelste wals en de buitenste walsen. De metalen wals gaat als het ware
over het doek heen strijken. De frictiekalander wordt ook wel Glans- of chintzkalander
genoemd, omdat hij veel glans geeft. Je kan het weefsel eerst impregneren met chemicaliën
en daarna door de frictiekalander, dan krijg je een chintzeffect (wetlook) en dus hoogglans.
- Goede glans Harde wals (verwarmd) en frictie tegen elastische wals
- Imprengeren met chemicalien: hoogglans die permanent is (chintzen; wetlook)
- Niet wasecht. Om hem wel wasecht te maken noemt men het chintz
Relief- of pragekalander:
Vlak of glad effect:
een harde gegraveerde wals en een elastische wals;
- Schreiner effect; een schreiner wals is een wals met een reliëf; er zitten fijne
diagonale lijntjes gegraveerd in de wals(0,1 mm diep, 20/mm) zo krijg je een zachte
mooie en zijdeachtige glans. Zo krijg je het idee van gemerceriseerde katoen.
▪ Is goedkoper dan merceriseren
▪ Alleen bij katoen
- Onechte moire, crêpe: boomschors effect in een wals graveren. Dan kan je daarmee
een platbinding kalanderen. Dit kun je herkennen aan: er zit een patroon/rapport in
(dit herhaalt zich)(hoogte wals is hoogte dessin), het is een regelmatig effect en je
kunt het zien aan de binding (goedkoop weefsel er voor nemen).
Hoe onderscheid hij zich aan de matdruk?
Het is het zelfde idee, alleen een matdruk zit aan 1 kant. De onechte moire zie je
aan beide kanten.
Relief of rapport:
, Een harde gegraveerde wals loopt als negatief in elastische wals:
- Embossings); een relief van 1 a 2 cm en de onderste wals is meestal zacht, hier zit
het patroon niet in. Men drukt het dan op elkaar en laat het eerst lopen zonder
weefsel. Zo komt het relief ook op de onderste wals. De bovenste wals is van staal,
deze wordt verhit en zo wordt de onderste wals gethermofixeerd. Dit kan met de
volgende figuurtjes: ronde (rondjes), ligné (lijn), carré (vierkantjes).
Wasecht effect (chintzen is wasecht).
Veel weefsels zijn niet wasecht. Je moet ze namelijk eerst
impregneren met hars (voor)drogen à kalanderen à bakken (curen).
Curen: de hars reageert met de cellulose, dit vormt een niet
uitwasbaar effect. Dit kan bij viscose en katoen. Synthetische
weefsels doe je d.m.v. themofixeren.
Je hebt ook een 5-wals universeelkalander.
Je ziet deze vaak. Onderaan twee zachte, een kleine die kan worden
verhit, een zachte daarboven en de bovenste is hard.
Ook heb je een kalander met een nipcowals. Deze wals kan zich corrigeren. De cilinders
binnen de wals, de nipcowals (mechaniek) kunnen beetje krom
gaan staan zodat je over de hele breedte wel het kalandereffect
kan krijgen.
Linkerplaatje (glanseffect, eerst nipco dan hard), rechterplaatje
(glanseffect en daarna zachtere greep, eerst nipco dan zacht)
NB: Hoe hoger de druk, hoe beter kalandereffect.
Chasing kalander en mangel kalander: (alleen linnen)
Deze twee kalanders zijn verschillende kalanders, echter hebben ze dezelfde effecten enz.
Wordt beide toegepast bij linnen. Het is een harde vezel namelijk. Zo krijgt men een zachte
greep.
Mangel: Als je het linnendoek gaat overrollen op
een andere rol, daarna weer terug rollen. Deze twee
rollen worden tegen elkaar aangedrukt met druk
erop, dan krijg je een ovale rol. De lagen over de rol
worden over elkaar heen geschuurd, deze bewegen
over elkaar heen en daarom krijgen ze een zachte
greep.
Daarnaast is er nog een mangel soort: De rol, met
daarboven en daaronder een kalander. De bovenste
en onderste draaien in tegengestelde richting, de rol
in het midden draaien ze het een kant op, daarna de
andere kant op. Deze lagen rollen over elkaar heen.
Chasing: De kalander heeft vijf walsen. Textiel gaat
door de walsen heen en komt aan de andere kant
eruit. Daarna komt het textiel er nog maal door heen,
zo krijg je steeds meer lagen tussen de walsen (6 of 8
lagen). Dit gebeurd ook onder druk.
NB: Als je veel in linnen doet, zal je kiezen
voor een Chasing kalander kiezen.
Wol wil je ook eigenlijk wel kalanderen. Waarom? Om
dezelfde effecten te geven. Dit kan alleen niet door een kalander (plet je het kapot). Je moet
hem kalanderen, met minder druk en langere tijd. Daarop hebben ze het volgende bedacht:
