Historische context: Duitsland
1871-1918
Intro
Duitsland werd pas een nationale eenheidsstaat in 1871.
800: Karel de Grote12 was keizer. Daarna: Duitse Rijk. Keizer had zwakke positie, mede door conflict
met de paus (=investuurstrijd 15). In Frankrijk juist absolutisme23. Napoleon won bijna heel Europa en
in Duitsland groeide het nationalisme36.
Deelcontext 1: Duitse keizerrijk (1871-1918)
Duitse keizerrijk ontstond in 1871 door overwinning Frans-Duitse oorlog en nationalisme. >
voorliefde voor gedeelde cultuur en streven één nationale staat. 36 Eenwordingsproces o.l.v. Pruisen.
Koning van Pruisen werd keizer: Wilhelm I. Pr. politicus werd rijkskanselier: Otto von Bismarck.
Kroning Wilhelm I in paleis Versailles > symboliek: voortaan Duitsland sterkste staat Europa.
Economisch: snelle industrialisatie31 > arbeid (stoommachines) & verkeer (treinen).
Politiek/militair: grootmacht, maar omringd door mogendheden. Bismarck wilde machtsevenwicht
handhaven: alliantiepolitiek: met verschillende staten vriendschapsverdragen.
1888: Wilhelm II besteeg de troon; Bismarck ontslagen (1890). Duitsland wilde belangrijkere plaats
op wereldtoneel: Weltpolitik. Eerst vooral overzees: konloniën.33 > Conferentie van Berlijn (1884) om
oorlog te voorkomen. > Duitsland delen van Afrika > Groot Brittannië tegenover Duitsland.
Toch werd Weltpolitik geen succes > meer richten op (Oost-)Europa.
Militarisme groeit. Mede door (eerste) Vlootwet (1898): groei aantal oorlogsschepen mogelijk.
Vanwege spanningen nieuwe bondgenootschappen > tot uitbarsting in 1914: Eerste Wereldoorlog.
WO1: totale oorlog; zowel burgers als soldaten betrokken.43 Al bij de Slag bij Marne (sept. 1914)
bleek hoe massaal de verliezen waren; uitzichtloze loopgravenoorlog.
Duitse bevolking in opstand/revolutie (herfst 1918) > 9 nov. 1918: Weimarrepubliek. 11. nov. 1918
wapenstilstand getekend door nieuwe regering.
1871: einde Frans-Duitse oorlog; stichting van het Duitse keizerrijk
1884 – 1885: Conferentie van Berlijn
1888: Wilhelm II wordt keizer
1889: (eerste) Vlootwet
1914 – 11 november 1918: Eerste Wereldoorlog
1914: Slag bij de Marne
Herfst 1918: groeiende onvrede in Duitsland
9 november 1918: Begin van de Duitse Republiek van Weimar
31
De industriële Revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een industriële samenleving
33
De moderne vorm van imperialisme die verband hield met de industrialisatie
36
De opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme, socialisme,
confessionalisme, feminisme
40
Het voeren van twee wereldoorlogen
43
Verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en de betrokkenheid van de
burgerbevolking bij de oorlogvoering
1871-1918
Intro
Duitsland werd pas een nationale eenheidsstaat in 1871.
800: Karel de Grote12 was keizer. Daarna: Duitse Rijk. Keizer had zwakke positie, mede door conflict
met de paus (=investuurstrijd 15). In Frankrijk juist absolutisme23. Napoleon won bijna heel Europa en
in Duitsland groeide het nationalisme36.
Deelcontext 1: Duitse keizerrijk (1871-1918)
Duitse keizerrijk ontstond in 1871 door overwinning Frans-Duitse oorlog en nationalisme. >
voorliefde voor gedeelde cultuur en streven één nationale staat. 36 Eenwordingsproces o.l.v. Pruisen.
Koning van Pruisen werd keizer: Wilhelm I. Pr. politicus werd rijkskanselier: Otto von Bismarck.
Kroning Wilhelm I in paleis Versailles > symboliek: voortaan Duitsland sterkste staat Europa.
Economisch: snelle industrialisatie31 > arbeid (stoommachines) & verkeer (treinen).
Politiek/militair: grootmacht, maar omringd door mogendheden. Bismarck wilde machtsevenwicht
handhaven: alliantiepolitiek: met verschillende staten vriendschapsverdragen.
1888: Wilhelm II besteeg de troon; Bismarck ontslagen (1890). Duitsland wilde belangrijkere plaats
op wereldtoneel: Weltpolitik. Eerst vooral overzees: konloniën.33 > Conferentie van Berlijn (1884) om
oorlog te voorkomen. > Duitsland delen van Afrika > Groot Brittannië tegenover Duitsland.
Toch werd Weltpolitik geen succes > meer richten op (Oost-)Europa.
Militarisme groeit. Mede door (eerste) Vlootwet (1898): groei aantal oorlogsschepen mogelijk.
Vanwege spanningen nieuwe bondgenootschappen > tot uitbarsting in 1914: Eerste Wereldoorlog.
WO1: totale oorlog; zowel burgers als soldaten betrokken.43 Al bij de Slag bij Marne (sept. 1914)
bleek hoe massaal de verliezen waren; uitzichtloze loopgravenoorlog.
Duitse bevolking in opstand/revolutie (herfst 1918) > 9 nov. 1918: Weimarrepubliek. 11. nov. 1918
wapenstilstand getekend door nieuwe regering.
1871: einde Frans-Duitse oorlog; stichting van het Duitse keizerrijk
1884 – 1885: Conferentie van Berlijn
1888: Wilhelm II wordt keizer
1889: (eerste) Vlootwet
1914 – 11 november 1918: Eerste Wereldoorlog
1914: Slag bij de Marne
Herfst 1918: groeiende onvrede in Duitsland
9 november 1918: Begin van de Duitse Republiek van Weimar
31
De industriële Revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een industriële samenleving
33
De moderne vorm van imperialisme die verband hield met de industrialisatie
36
De opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme, socialisme,
confessionalisme, feminisme
40
Het voeren van twee wereldoorlogen
43
Verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en de betrokkenheid van de
burgerbevolking bij de oorlogvoering
