Schouderklachten
Schouderklachten zijn op de nek en rugklachten na, de meest voorkomende aandoeningen van het
houdings- en bewegingsapparaat.
Schouderklachten komen meer voor bij vrouwen dan bij mannen.
Aan de meeste schouderpijnklachten blijken aandoeningen van subacromiale weefsel ten grondslag
te liggen.
3 typen schouderklachten:
1. Schouderklachten met een passieve bewegingsbeperking.
2. Schouderklachten zonder passieve bewegingsbeperking, met een pijnlijk abductietraject
3. Schouderklachten zonder passieve bewegingsbeperking, zonder pijnlijk abductietraject.
Mobiliteit van de schoudergordel wordt als geheel onderzocht en er vindt dus geen onderscheid
plaats tussen glenohumerale en scapulothoracale mobiliteit.
A. Onderzoekstechnieken naar de beweeglijkheid van het glenohumeraal gewricht
1. Abductie ROM vanuit scapulaire vlak
2. Horizontale adductietest (Stenvers’ 5e )
3. Posterieure jerk-test
4. Exorotatie ROM vanuit anatomische stand
5. Endorotatie ROM vanuit 90 graden abductie
6. Horizontale retroflexietest
B. Onderzoekstechnieken naar de scapulothoracale beweeglijkheid over de thorax
1. Axillaire haarlijn projectie (Stenvers’ 1e )
2. Claviculatest (Stenvers’ 2e)
3. Caudaal verplaatsing scapula) (Stenvers’ 3e )
4. CTO-rotatietest (Stenvers’ 4e )
, A. Klinisch onderzoek naar de beweeglijkheid van het glenohumerale gewricht
Excessieve mobiliteit
Gagey e.a. vonden in een studie bij zowel kadavers als bij normale subjecten als subjecten met
instabiliteitklachten een associatief verband tussen glenohumerale abductie-uitslagen boven 105° en
hyperlaxiteit van het inferieur gelegen gewrichtskapsel (IGHL) en vonden tevens een associatief
verband tussen glenohumerale instabiliteitklachten en hypermobiliteit in abductierichting. Zij
noemden de bijbehorende manoeuvre de hyperabduction test (HAT) (Gagey e.a. 2001). De auteurs
merken bij hun onderzoek op dat in aanmerking dient te worden genomen dat het IGHL bij abductie
in het scapulaire vlak asymmetrisch op spanning staat. Voor symmetrische spanning op het IGHL
dient een exorotatie te worden toegevoegd en verdient hierom vanuit theoretisch oogpunt de
voorkeur. De in vivo onderzochte populatie betrof cliënten met instabiliteit van het glenohumerale
gewricht. Daar het ‘apprehension fenomeen’ in deze positie interfereerde, zijn er geen normaaldata
vastgelegd. Men heeft verzuimd om deze onder anesthesie vast te leggen.
Het bestaan van ligamenteuze structuren zoals het IGHL wordt in publicatie uit 2005 van een
kadaveronderzoek door Pouliart e.a. ter discussie gesteld. Het lijkt reëler om te spreken over een
inferieur kapselgedeelte, in plaats van een specifieke bandstructuur.
Restrictieve mobiliteit
Indien de abductie-uitslag aan de indexzijde (aangedane zijde) kleiner is dan aan de referentiezijde
(gezonde zijde) en gepaard gaat met pijn in de uiterste stand en overige bewegingsuitslagen normaal
zijn, moet worden gedacht aan een subacromiale obstructiestoornis. Aanvullend echo-onderzoek
kan hierover verder uitsluitsel geven.
Indien de glenohumerale bewegingsuitslagen naar alle richtingen licht beperkt zijn en gepaard gaan
met pijn, dient rekening te worden gehouden met een in ontwikkeling zijnde Frozen Shoulder. Het
vermoeden hierop wordt versterkt, indien de leeftijd van de cliënt zich tussen het 40ste en 70ste
levensjaar bevindt en de klachten bovendien geleidelijk en sluimerend zijn ontstaan.
Onderzoek uitslagen
• Bij gewrichtsuitslagen boven de 105° glenohumerale abductie kan worden aangenomen dat
er een bovenmatige laxiteit of verlies aan integriteit van het inferieure gewrichtskapsel
bestaat → HAT.
• Abductie-uitslagen die aan de indexzijde kleiner zijn dan aan de referentiezijde en eventueel
gepaard gaan met pijn en/of een kliksensatie, kunnen verdacht zijn op onderliggende
pathologie (obstructie of frozen shoulder!).
1
,Excessieve mobiliteit
Cuellar e.a. rapporteerden in 2005 in een explorerend onderzoek naar glenohumerale instabiliteit
onder anesthesie dat een jerk-manoeuvre een positieve correlatie heeft met pathologische laxiteit
van het achterste gewrichtskapsel (Cuellar, et al., 2005).
Restrictieve mobiliteit
Stenvers en Overbeek toonden in 1982 middels Röntgen cinematografische beeldvorming aan dat
een horizontale adductie end-ROM van minder dan 90° leidt tot het vervroegd naar dorsaal bewegen
van de clavicula en brachten dit fenomeen in verband met cliënten die paresthesieën provoceerden
bij het liggen op de indexzijde. Zij brachten deze beperking in verband met een dorsale
gewrichtskapselverkorting van het Gleno Humerale gewricht en hypertonie van de m. teres minor en
m. infraspinatus.
Onderzoek uitslagen
• Indien de horizontale adductie de 90° overschrijdt, wordt geadviseerd een posterieure “jerk-
manoeuvre” toe te passen om het vermoeden op laxiteit van het posterieure
gewrichtskapsel te bevestigen.
• Indien de horizontale adductie kleiner is dan 90°, kan worden geconcludeerd dat er een
beperkte bewegingsmogelijkheid is in de betreffende bewegingsrichting.
Bij de HAT
In het scapulothoracale vlak!
Arm goed ondersteunen zodat arm niet naar endorotatie valt!
2
, Excessieve mobiliteit
Bij het overschrijden van de 90 graden norm, kan sprake zijn van een hyperlaks of defect anterieur
kapselgedeelte (MGHL). Bij een vergrote ROM op basis van een trauma, gepaard met een
verminderde endorotatie-kracht moet ernstig worden gedacht aan een scheur van
de m. subscapularis.
Restrictieve mobiliteit
Bij het ruim niet behalen van de 90 graden norm, kan sprake zijn van een verkort anterieur
kapselgedeelte, zoals na een operatie of bij een Frozen Shoulder kan voorkomen, of een
obstructiestoornis aan de dorsale zijde van het glenohumerale gewricht.
3
Schouderklachten zijn op de nek en rugklachten na, de meest voorkomende aandoeningen van het
houdings- en bewegingsapparaat.
Schouderklachten komen meer voor bij vrouwen dan bij mannen.
Aan de meeste schouderpijnklachten blijken aandoeningen van subacromiale weefsel ten grondslag
te liggen.
3 typen schouderklachten:
1. Schouderklachten met een passieve bewegingsbeperking.
2. Schouderklachten zonder passieve bewegingsbeperking, met een pijnlijk abductietraject
3. Schouderklachten zonder passieve bewegingsbeperking, zonder pijnlijk abductietraject.
Mobiliteit van de schoudergordel wordt als geheel onderzocht en er vindt dus geen onderscheid
plaats tussen glenohumerale en scapulothoracale mobiliteit.
A. Onderzoekstechnieken naar de beweeglijkheid van het glenohumeraal gewricht
1. Abductie ROM vanuit scapulaire vlak
2. Horizontale adductietest (Stenvers’ 5e )
3. Posterieure jerk-test
4. Exorotatie ROM vanuit anatomische stand
5. Endorotatie ROM vanuit 90 graden abductie
6. Horizontale retroflexietest
B. Onderzoekstechnieken naar de scapulothoracale beweeglijkheid over de thorax
1. Axillaire haarlijn projectie (Stenvers’ 1e )
2. Claviculatest (Stenvers’ 2e)
3. Caudaal verplaatsing scapula) (Stenvers’ 3e )
4. CTO-rotatietest (Stenvers’ 4e )
, A. Klinisch onderzoek naar de beweeglijkheid van het glenohumerale gewricht
Excessieve mobiliteit
Gagey e.a. vonden in een studie bij zowel kadavers als bij normale subjecten als subjecten met
instabiliteitklachten een associatief verband tussen glenohumerale abductie-uitslagen boven 105° en
hyperlaxiteit van het inferieur gelegen gewrichtskapsel (IGHL) en vonden tevens een associatief
verband tussen glenohumerale instabiliteitklachten en hypermobiliteit in abductierichting. Zij
noemden de bijbehorende manoeuvre de hyperabduction test (HAT) (Gagey e.a. 2001). De auteurs
merken bij hun onderzoek op dat in aanmerking dient te worden genomen dat het IGHL bij abductie
in het scapulaire vlak asymmetrisch op spanning staat. Voor symmetrische spanning op het IGHL
dient een exorotatie te worden toegevoegd en verdient hierom vanuit theoretisch oogpunt de
voorkeur. De in vivo onderzochte populatie betrof cliënten met instabiliteit van het glenohumerale
gewricht. Daar het ‘apprehension fenomeen’ in deze positie interfereerde, zijn er geen normaaldata
vastgelegd. Men heeft verzuimd om deze onder anesthesie vast te leggen.
Het bestaan van ligamenteuze structuren zoals het IGHL wordt in publicatie uit 2005 van een
kadaveronderzoek door Pouliart e.a. ter discussie gesteld. Het lijkt reëler om te spreken over een
inferieur kapselgedeelte, in plaats van een specifieke bandstructuur.
Restrictieve mobiliteit
Indien de abductie-uitslag aan de indexzijde (aangedane zijde) kleiner is dan aan de referentiezijde
(gezonde zijde) en gepaard gaat met pijn in de uiterste stand en overige bewegingsuitslagen normaal
zijn, moet worden gedacht aan een subacromiale obstructiestoornis. Aanvullend echo-onderzoek
kan hierover verder uitsluitsel geven.
Indien de glenohumerale bewegingsuitslagen naar alle richtingen licht beperkt zijn en gepaard gaan
met pijn, dient rekening te worden gehouden met een in ontwikkeling zijnde Frozen Shoulder. Het
vermoeden hierop wordt versterkt, indien de leeftijd van de cliënt zich tussen het 40ste en 70ste
levensjaar bevindt en de klachten bovendien geleidelijk en sluimerend zijn ontstaan.
Onderzoek uitslagen
• Bij gewrichtsuitslagen boven de 105° glenohumerale abductie kan worden aangenomen dat
er een bovenmatige laxiteit of verlies aan integriteit van het inferieure gewrichtskapsel
bestaat → HAT.
• Abductie-uitslagen die aan de indexzijde kleiner zijn dan aan de referentiezijde en eventueel
gepaard gaan met pijn en/of een kliksensatie, kunnen verdacht zijn op onderliggende
pathologie (obstructie of frozen shoulder!).
1
,Excessieve mobiliteit
Cuellar e.a. rapporteerden in 2005 in een explorerend onderzoek naar glenohumerale instabiliteit
onder anesthesie dat een jerk-manoeuvre een positieve correlatie heeft met pathologische laxiteit
van het achterste gewrichtskapsel (Cuellar, et al., 2005).
Restrictieve mobiliteit
Stenvers en Overbeek toonden in 1982 middels Röntgen cinematografische beeldvorming aan dat
een horizontale adductie end-ROM van minder dan 90° leidt tot het vervroegd naar dorsaal bewegen
van de clavicula en brachten dit fenomeen in verband met cliënten die paresthesieën provoceerden
bij het liggen op de indexzijde. Zij brachten deze beperking in verband met een dorsale
gewrichtskapselverkorting van het Gleno Humerale gewricht en hypertonie van de m. teres minor en
m. infraspinatus.
Onderzoek uitslagen
• Indien de horizontale adductie de 90° overschrijdt, wordt geadviseerd een posterieure “jerk-
manoeuvre” toe te passen om het vermoeden op laxiteit van het posterieure
gewrichtskapsel te bevestigen.
• Indien de horizontale adductie kleiner is dan 90°, kan worden geconcludeerd dat er een
beperkte bewegingsmogelijkheid is in de betreffende bewegingsrichting.
Bij de HAT
In het scapulothoracale vlak!
Arm goed ondersteunen zodat arm niet naar endorotatie valt!
2
, Excessieve mobiliteit
Bij het overschrijden van de 90 graden norm, kan sprake zijn van een hyperlaks of defect anterieur
kapselgedeelte (MGHL). Bij een vergrote ROM op basis van een trauma, gepaard met een
verminderde endorotatie-kracht moet ernstig worden gedacht aan een scheur van
de m. subscapularis.
Restrictieve mobiliteit
Bij het ruim niet behalen van de 90 graden norm, kan sprake zijn van een verkort anterieur
kapselgedeelte, zoals na een operatie of bij een Frozen Shoulder kan voorkomen, of een
obstructiestoornis aan de dorsale zijde van het glenohumerale gewricht.
3
