VERBINTENISSENRECHT
Samenvatting boek + notities
Academiejaar 2020 - 2021
,Inhoudsopgave
Leven van een contract.................................................................................................................................. 3
Fase 1: verwekkingsfase/ precontractuele fase/ onderhandelingsfase ..............................................................3
Fase 2: totstandkoming contract .........................................................................................................................4
Fase 3: inhoud contract .......................................................................................................................................6
DEEL 1. Ontstaan en geldigheid van contracten.............................................................................................. 8
Hoofdstuk 1. Contractvrijheid (p. 43)...................................................................................................................8
1. Wat?.............................................................................................................................................................8
2. Aard?...........................................................................................................................................................8
3. Grondslag?...................................................................................................................................................8
4. Toepassing?.................................................................................................................................................8
5. Waarom?.....................................................................................................................................................9
6. Beperkingen?...............................................................................................................................................9
Hoofdstuk 2. Onderhandelingen (p. 55).............................................................................................................10
1. Onderhandelingsvrijheid...........................................................................................................................10
2. Precontractuele aansprakelijkheid............................................................................................................11
3. Afspraken tijdens de onderhandelingen...................................................................................................18
Hoofdstuk 3. Totstandkoming overeenkomst (p. 99).........................................................................................22
1. Consensualisme en formaliteiten..............................................................................................................22
2. Wilsovereenstemming ..............................................................................................................................26
3. Bedoeling om zich juridisch te verbinden of andere rechtsgevolgen te creëren......................................30
4. Wilsautonomie: een te relativeren en te corrigeren beginsel..................................................................31
5. Algemene voorwaarden (standaardbedingen) en toetredingscontracten...............................................34
Hoofdstuk 4. Geldigheid(sgebreken) (p. 147).....................................................................................................37
1. Gebrek in de wil v/e partij.........................................................................................................................37
2. Gebrek aan rechts- of handelingsbekwaamheid.......................................................................................42
3. Onmogelijk, ongeoorloofd of onbepaalbaar voorwerp............................................................................42
4. Onbestaande, valse of ongeoorloofde oorzaak........................................................................................46
5. Benadeling.................................................................................................................................................50
6. Strijdigheid met de openbare orde of een rechtsregel van louter dwingend recht.................................52
7. Fraus omnia corrumpit..............................................................................................................................59
8. Verbod van wetsontduiking.......................................................................................................................61
Hoofdstuk 5. Contracteren via vertegenwoordiging (p. 253).............................................................................62
1. Soorten: onmiddellijke versus middellijke vertegenwoordiging...............................................................63
2. Vertegenwoordigingsbevoegdheid...........................................................................................................64
3. Gevolgen van vertegenwoordiging............................................................................................................65
4. Schijnvertegenwoordiging.........................................................................................................................67
DEEL 2. Inhoud en werking van contracten................................................................................................... 67
Hoofdstuk 1. Ten aanzien van contractpartijen.................................................................................................67
1. Verbindende kracht...................................................................................................................................67
2. Verbintenissen en niet-verbintenisrechtelijke afspraken.........................................................................68
3. Interpretatie...............................................................................................................................................68
4. Kwalificatie.................................................................................................................................................73
5. Aanvulling..................................................................................................................................................75
6. Matigende of beperkende werking v/d goede trouw...............................................................................77
7. Obligatoire gevolgen..................................................................................................................................79
8. Goederenrechtelijke gevolgen..................................................................................................................87
Hoofdstuk 2. Ten aanzien van derden................................................................................................................88
1
, 1. Partij versus derde.....................................................................................................................................88
2. Relativiteit en uitzonderingen...................................................................................................................89
3. Tegenwerpelijkheid en uitzonderingen.....................................................................................................95
DEEL 3. Wanprestatie en gewijzigde omstandigheden................................................................................101
Hoofdstuk 1. Toerekenbare niet-nakoming of wanprestatie...........................................................................101
1. Toerekeningsvatbaarheid v/d schuldenaar.............................................................................................101
2. Contractuele tekortkoming van de schuldenaar.....................................................................................102
3. Fouten van hulppersonen........................................................................................................................105
4. Wanprestatie ingevolge het gebruik van goederen................................................................................107
Hoofdstuk 2. Gewijzigde omstandigheden: overmacht en imprevisie.............................................................107
1. Overmacht (force majeure).....................................................................................................................107
2. Imprevisieleer..........................................................................................................................................110
Hoofdstuk 3. Uitzonderlijk ook buitencontractuele aansprakelijkheid: samenloop.........................................111
1. Samenloop tussen contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid............................................111
2. Samenloopverbod veronderstelt het bestaan van een contractuele wanprestatie...............................112
3. Samenloopverbod geldt ook bij objectieve aansprakelijkheid...............................................................113
4. Samenloopverbod geldt ook bij opeenvolgende koopovereenkomsten waarbij een koper krachtens de
accessorium-theorie over een contractuele vordering beschikt.................................................................113
5. Geen samenloopverbod bij een misdrijf.................................................................................................113
DEEL 4. Sancties en beëindiging van contracten en overeenkomsten..........................................................114
Hoofdstuk 1. Nietigverklaring en restitutie......................................................................................................114
1. Toepassingsvereisten van een vernietiging.............................................................................................115
2. Reikwijdte v/d nietigverklaring: volledige of gedeeltelijke vernietiging?...............................................120
3. Gevolgen v/d nietigverklaring.................................................................................................................120
4. Contractualisering van de vernietigingssanctie.......................................................................................122
Hoofdstuk 2. Verval (‘caducité’).......................................................................................................................122
1. Verval wegens het verdwijnen van het voorwerp...................................................................................122
2. Verval wegens het verdwijnen van de (subjectieve) oorzaak.................................................................124
Hoofdstuk 3. Sancties wegens wanprestatie....................................................................................................124
1. Vooraf: ingebrekestelling, keuze en cumul van sancties en afdwingbaarheid.......................................125
2. Uitvoering in natura.................................................................................................................................130
3. Schadeherstel: herstel in natura of schadevergoeding...........................................................................134
4. Prijsvermindering.....................................................................................................................................146
5. Exceptie van niet-nakoming of enac........................................................................................................147
6. Retentierecht...........................................................................................................................................150
7. Ontbinding wegens wanprestatie en restitutie.......................................................................................152
8. Zijdelingse vordering................................................................................................................................159
Hoofdstuk 4. Gevolgen van overmacht en imprevise.......................................................................................161
1. Gevolgen van overmacht.........................................................................................................................161
2. Gevolgen van de imprevisieleer..............................................................................................................164
Hoofdstuk 5. Andere gronden die een einde maken aan de overeenkomst of verbintenis..............................165
1. Wederzijdse of minnelijke beëindiging...................................................................................................165
2. Eenzijdige opzegging................................................................................................................................165
3. Ontbindende voorwaarde.......................................................................................................................169
4. Uitdovende termijn..................................................................................................................................170
2
, Leven van een contract
Fase 1: verwekkingsfase/ precontractuele fase/ onderhandelingsfase
Kort: (bv brood kopen bij bakker) >< lang (huis te koop stellen)
Er kunnen fouten gebeuren (art 1382 -1384 oud BW)
Misloopt?
o Geen wanprestatie/ contractbreuk
o Wel buitencontractuele aansprakelijkheid
Vb. grond vroeger vuilnisbelt, daarna opgehoogd
Moet koper dat onderzoeken?
o Redelijke/ voorzienbare persoon --> algemene zorgvuldigheidsnorm
1. Informatieplicht: bijzondere wet (boek X WER)
Mc Donalds openen in Gent (informatie vrijgeven: art. X. 28 WER)
2. Afbreken van onderhandeling: contractsvrijheid
! Uitz. foutief afbreken onderhandeling – redelijk persoon
3. Foutief naleven contract
4. Ongeldige overeenkomst/ clausule
5. Misbruik maken v/d kwetsbare positie van de partij
Gekwalificeerde benadeling = misbruik van omstandigheden
3 toepassingsvoorwaarden
o Kennelijk onevenwicht tussen prestaties van partijen
o Misbruik v/d kwetsbare positie v/d andere partij
o Causaliteit
Wetsvoorstel: wilsgebrek
o Grondslag koppelen aan de ongeoorloofde oorzaak/ art. 1382 – 1383 oud BW
Ongeoorloofde oorzaak
Beweegreden is ongeoorloofd (strijdig met de openbare orde) -->
theorie niet belangrijk
Art. 1382 – 1383 oud BW
Redelijk persoon maakt geen misbruik v/d zwakkere positie v/d
ander partij
Beperkter aantal situaties
Wilsgebrek
Sancties:
o Schadevergoeding
o Nietigverklaring
Rechtsgevolg 1382 – 1383 oud BW --> schadeherstel
In natura: nietigverklaring
Bij bedrog en dwaling en gekwalificeerde benadeling
Komt zeer weinig voor
3
Samenvatting boek + notities
Academiejaar 2020 - 2021
,Inhoudsopgave
Leven van een contract.................................................................................................................................. 3
Fase 1: verwekkingsfase/ precontractuele fase/ onderhandelingsfase ..............................................................3
Fase 2: totstandkoming contract .........................................................................................................................4
Fase 3: inhoud contract .......................................................................................................................................6
DEEL 1. Ontstaan en geldigheid van contracten.............................................................................................. 8
Hoofdstuk 1. Contractvrijheid (p. 43)...................................................................................................................8
1. Wat?.............................................................................................................................................................8
2. Aard?...........................................................................................................................................................8
3. Grondslag?...................................................................................................................................................8
4. Toepassing?.................................................................................................................................................8
5. Waarom?.....................................................................................................................................................9
6. Beperkingen?...............................................................................................................................................9
Hoofdstuk 2. Onderhandelingen (p. 55).............................................................................................................10
1. Onderhandelingsvrijheid...........................................................................................................................10
2. Precontractuele aansprakelijkheid............................................................................................................11
3. Afspraken tijdens de onderhandelingen...................................................................................................18
Hoofdstuk 3. Totstandkoming overeenkomst (p. 99).........................................................................................22
1. Consensualisme en formaliteiten..............................................................................................................22
2. Wilsovereenstemming ..............................................................................................................................26
3. Bedoeling om zich juridisch te verbinden of andere rechtsgevolgen te creëren......................................30
4. Wilsautonomie: een te relativeren en te corrigeren beginsel..................................................................31
5. Algemene voorwaarden (standaardbedingen) en toetredingscontracten...............................................34
Hoofdstuk 4. Geldigheid(sgebreken) (p. 147).....................................................................................................37
1. Gebrek in de wil v/e partij.........................................................................................................................37
2. Gebrek aan rechts- of handelingsbekwaamheid.......................................................................................42
3. Onmogelijk, ongeoorloofd of onbepaalbaar voorwerp............................................................................42
4. Onbestaande, valse of ongeoorloofde oorzaak........................................................................................46
5. Benadeling.................................................................................................................................................50
6. Strijdigheid met de openbare orde of een rechtsregel van louter dwingend recht.................................52
7. Fraus omnia corrumpit..............................................................................................................................59
8. Verbod van wetsontduiking.......................................................................................................................61
Hoofdstuk 5. Contracteren via vertegenwoordiging (p. 253).............................................................................62
1. Soorten: onmiddellijke versus middellijke vertegenwoordiging...............................................................63
2. Vertegenwoordigingsbevoegdheid...........................................................................................................64
3. Gevolgen van vertegenwoordiging............................................................................................................65
4. Schijnvertegenwoordiging.........................................................................................................................67
DEEL 2. Inhoud en werking van contracten................................................................................................... 67
Hoofdstuk 1. Ten aanzien van contractpartijen.................................................................................................67
1. Verbindende kracht...................................................................................................................................67
2. Verbintenissen en niet-verbintenisrechtelijke afspraken.........................................................................68
3. Interpretatie...............................................................................................................................................68
4. Kwalificatie.................................................................................................................................................73
5. Aanvulling..................................................................................................................................................75
6. Matigende of beperkende werking v/d goede trouw...............................................................................77
7. Obligatoire gevolgen..................................................................................................................................79
8. Goederenrechtelijke gevolgen..................................................................................................................87
Hoofdstuk 2. Ten aanzien van derden................................................................................................................88
1
, 1. Partij versus derde.....................................................................................................................................88
2. Relativiteit en uitzonderingen...................................................................................................................89
3. Tegenwerpelijkheid en uitzonderingen.....................................................................................................95
DEEL 3. Wanprestatie en gewijzigde omstandigheden................................................................................101
Hoofdstuk 1. Toerekenbare niet-nakoming of wanprestatie...........................................................................101
1. Toerekeningsvatbaarheid v/d schuldenaar.............................................................................................101
2. Contractuele tekortkoming van de schuldenaar.....................................................................................102
3. Fouten van hulppersonen........................................................................................................................105
4. Wanprestatie ingevolge het gebruik van goederen................................................................................107
Hoofdstuk 2. Gewijzigde omstandigheden: overmacht en imprevisie.............................................................107
1. Overmacht (force majeure).....................................................................................................................107
2. Imprevisieleer..........................................................................................................................................110
Hoofdstuk 3. Uitzonderlijk ook buitencontractuele aansprakelijkheid: samenloop.........................................111
1. Samenloop tussen contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid............................................111
2. Samenloopverbod veronderstelt het bestaan van een contractuele wanprestatie...............................112
3. Samenloopverbod geldt ook bij objectieve aansprakelijkheid...............................................................113
4. Samenloopverbod geldt ook bij opeenvolgende koopovereenkomsten waarbij een koper krachtens de
accessorium-theorie over een contractuele vordering beschikt.................................................................113
5. Geen samenloopverbod bij een misdrijf.................................................................................................113
DEEL 4. Sancties en beëindiging van contracten en overeenkomsten..........................................................114
Hoofdstuk 1. Nietigverklaring en restitutie......................................................................................................114
1. Toepassingsvereisten van een vernietiging.............................................................................................115
2. Reikwijdte v/d nietigverklaring: volledige of gedeeltelijke vernietiging?...............................................120
3. Gevolgen v/d nietigverklaring.................................................................................................................120
4. Contractualisering van de vernietigingssanctie.......................................................................................122
Hoofdstuk 2. Verval (‘caducité’).......................................................................................................................122
1. Verval wegens het verdwijnen van het voorwerp...................................................................................122
2. Verval wegens het verdwijnen van de (subjectieve) oorzaak.................................................................124
Hoofdstuk 3. Sancties wegens wanprestatie....................................................................................................124
1. Vooraf: ingebrekestelling, keuze en cumul van sancties en afdwingbaarheid.......................................125
2. Uitvoering in natura.................................................................................................................................130
3. Schadeherstel: herstel in natura of schadevergoeding...........................................................................134
4. Prijsvermindering.....................................................................................................................................146
5. Exceptie van niet-nakoming of enac........................................................................................................147
6. Retentierecht...........................................................................................................................................150
7. Ontbinding wegens wanprestatie en restitutie.......................................................................................152
8. Zijdelingse vordering................................................................................................................................159
Hoofdstuk 4. Gevolgen van overmacht en imprevise.......................................................................................161
1. Gevolgen van overmacht.........................................................................................................................161
2. Gevolgen van de imprevisieleer..............................................................................................................164
Hoofdstuk 5. Andere gronden die een einde maken aan de overeenkomst of verbintenis..............................165
1. Wederzijdse of minnelijke beëindiging...................................................................................................165
2. Eenzijdige opzegging................................................................................................................................165
3. Ontbindende voorwaarde.......................................................................................................................169
4. Uitdovende termijn..................................................................................................................................170
2
, Leven van een contract
Fase 1: verwekkingsfase/ precontractuele fase/ onderhandelingsfase
Kort: (bv brood kopen bij bakker) >< lang (huis te koop stellen)
Er kunnen fouten gebeuren (art 1382 -1384 oud BW)
Misloopt?
o Geen wanprestatie/ contractbreuk
o Wel buitencontractuele aansprakelijkheid
Vb. grond vroeger vuilnisbelt, daarna opgehoogd
Moet koper dat onderzoeken?
o Redelijke/ voorzienbare persoon --> algemene zorgvuldigheidsnorm
1. Informatieplicht: bijzondere wet (boek X WER)
Mc Donalds openen in Gent (informatie vrijgeven: art. X. 28 WER)
2. Afbreken van onderhandeling: contractsvrijheid
! Uitz. foutief afbreken onderhandeling – redelijk persoon
3. Foutief naleven contract
4. Ongeldige overeenkomst/ clausule
5. Misbruik maken v/d kwetsbare positie van de partij
Gekwalificeerde benadeling = misbruik van omstandigheden
3 toepassingsvoorwaarden
o Kennelijk onevenwicht tussen prestaties van partijen
o Misbruik v/d kwetsbare positie v/d andere partij
o Causaliteit
Wetsvoorstel: wilsgebrek
o Grondslag koppelen aan de ongeoorloofde oorzaak/ art. 1382 – 1383 oud BW
Ongeoorloofde oorzaak
Beweegreden is ongeoorloofd (strijdig met de openbare orde) -->
theorie niet belangrijk
Art. 1382 – 1383 oud BW
Redelijk persoon maakt geen misbruik v/d zwakkere positie v/d
ander partij
Beperkter aantal situaties
Wilsgebrek
Sancties:
o Schadevergoeding
o Nietigverklaring
Rechtsgevolg 1382 – 1383 oud BW --> schadeherstel
In natura: nietigverklaring
Bij bedrog en dwaling en gekwalificeerde benadeling
Komt zeer weinig voor
3
