Samenvatting Geestelijke Gezondheidszorg

Stemmingsstoornissen
1. Inleiding
 Emotie versus stemming?
o Een stemming is een bepaalde gemoedstoestand van een
zekere duur, die geen betrekking heeft op een specifieke
ervaring
o Een emotie is een intens, overheersend gevoel van korte duur
dat te maken heeft met een specifieke ervaring
 Somberheid versus depressie?
o We kunnen een sombere stemming pas pathologisch
noemen als de intensiteit en de duur van de somberheid niet
in ‘verhouding’ staan tot de aanleiding ervan.
o In dat geval is de verdrietige of sombere stemming een
depressief symptoom dat in combinatie met een aantal
andere symptomen tot een syndroom, een depressieve
episode wordt gerekend.
o Pas een depressie wanneer symptomen meer als 2 maand
aanwezig zijn
 Een stemmingsstoornis is een gemoedstoestand die niet past bij de
situatie en waarbij gedrag wordt vertoond dat niet past bij de
betreffende persoon


Stemmingsstoornissen




Unipolaire stoornissen Cyclothyme stoornis




Manisch-depresief of
Dysthyme stoornis Hypomanie
bipolaire stoonis




Depressie




1

, 2. Depressieve stoornis
2.1 Klinisch beeld
2.1.1 Uitgangspunten:
 Zeer grote variatie en differentiatie
 Gekleurd door persoonlijke geschiedenis, cultuur, actualiteit, …
 Valkuil !!!! Te sterke focus op symptomen en onvoldoende op de
krachten
 Vaak grote lijdensdruk bij de zorgontvanger
 Kennis van symptomen als taal, om te begrijpen
 Kennis om te kunnen differentiëren van andere problemen

2.1.2 Volgens DSM:
 Depressieve of sombere stemming of prikkelbaarheid bij kinderen
 Interesseverlies
 Gewichtsverlies of gewichtstoename
 Insomnia of hypersomnia
 Psychomotore agitatie of retardatie
 Energieverlies
 Gevoelens van waardeloosheid of schuld, bijna elke dag
 Concentratieverlies of besluiteloosheid
 Suïcidale gedachten
 5 van de 9 symptomen moeten bijna elke dag aanwezig zijn.
 1 van die 5 symptomen moet minsten 1 van de eerste 2 zijn

2.1.3 Toelichting:
Ziekelijke neerslachtigheid
 Subjectief: somber, lusteloos, neerslachtig, hopeloos, ..
 Objectief:
o Motoriek: Ingezakte houding atoon
o Mimiek: somber, mondhoeken omlaag, verticale frons, mimiek
nagenoeg afwezig depressief masker
o Spraak: monotoom, langzaam, weinig en korte woorden,
articuleert weinig en moeilijk verstaanbaar
o Verminderde zelfzorg
o Sociaal isolement
o Futloosheid
 Melancholia of beleefde levensloosheid: ik heb geen gevoelens
meer, ik ben dood binnenin. Dit wordt ervaren als pijnlijk.

Anhedonie
 Niet meer kunnen genieten
 Verlies van interesse, betrokkenheid, plezier, feitelijk verdwijnen
van mogelijkheid tot genieten




2

, Vitaal syndroom:
 Eetlust vermindering of juist vluchten in eten
 Ontlasting – obstipatie
 Seksualiteit – verminderd of geen libido
 Slaap – doorslaapproblemen
 Dagritme – dagschommeling

Angst t.g.v. machteloosheid

Formele denkstoornissen:
 Vertraagd,
 Concentratie en geheugenproblemen
 Soms dwanggedachten

Inhoudelijke denkstoornissen:
 Denkfouten (automatische gedachten)
Type cognitieve Automatische gedachten
vervorming
Overgeneralisatie Niets lukt me

Alles of niets denken Ik ben helemaal alleen in de wereld

Uitvergroting Ik zie er niet uit. Ik ben aan het instorten.
Ik kan dit niet aan
Labeling en mislabeling Ik denk dat ik gewoon een echte kneus ben

Toekomstvoorspeller Ik weet dat ik voor dit examen zal zakken

Uitvergroting Het zou verschrikkelijk zijn als Sue me
afwijst
Personalisering Ik weet dat Johns problemen feitelijk mijn
schuld zijn. Het is allemaal mijn schuld

 Psychotische kenmerken: hypochondrische, ziektewanen,
armoedewanen, nihilistische wanen, …

Veralgemeende remming

Lichamelijke klachten

Afkeer van het leven = suïcidaliteit




3

, 2.2 Soorten depressieve stoornissen
 Exogene depressie
o Psychosociale factoren
 Reactieve depressie
o Ingrijpende gebeurtenis (bv overlijden of relatiebreuk)
 Endogeen of vitale depressie
o Erfelijkheid en biologische factoren
 Geagiteerde depressie
o Druk, rusteloos en opgewonden (geagiteerd), prikkelbaar,
humeurig
 Gemaskeerde depressie
o Depressieve symptomen worden gemaskeerd door
lichamelijke klachten
 Psychotische depressie
o Gepaard met wanen, hallucinaties en angst
o Biologische factoren
 Melanchole depressie
o Wanen in de vorm van schuldwanen en ondergangsgedachten
o Verminderde zelfzorg, catatonie (verstijven van de spieren, of
overmatige bewegingen) en extreme angst
 Dysthyme stoornis
o Stemming neerslachtig en gedrukt
o Symptomen en klachten verschillen in ernst en beloop
o Stemmingsklachten minder uitgesproken maar chronisch van
aard
o Aanhoudende gedrukte stemming gedurende meerdere jaren
 Postpartum depressie of postnatale depressie
o 1e week na bevalling baby blues
 Wisseld gemoed, huilbuien, neerschalichtigheid,
slapeloosheid en angst
o 4 tot 6 weken na bevalling
 Klachten zoals andere depressies
 Lijken gewoon, maar nemen zodanige vorm aan dat de
jonge mama haar taken niet meer kan uitvoeren
 Winterdepressie
o Seizoensgebonden patroon
 Depressieve stoornis NAO
o Depressieve stemmingklachten die niet voldoen aan critaria
van andere categorieën
o Premenstruele dysfore stoornis: tussen de ovulatie en de
menstruatie depressieve stemmingsklachten hebben die
duidelijke consequenties hebben voor het algemeen
functioneren




4