Individuele Takenmap MW
Wegens een tekort aan studiepunten kan ik dit jaar nog niet op stage gaan. Ik heb als organisatie De
Sleutel gekozen.
1 Concepten van het werkveld
1.1 Sociaal werkpraktijk
Het sociaal probleem dat De Sleutel behandelt is drugsverslaving. Interventies die uitgevoerd worden
zijn preventie, crisisopvang, ambulante- en residentiële hulpverlening en werkgelegenheid in
Vlaanderen.
De ambulante hulpverlening richt zich vooral op individuele begeleiding en groepswerking.
Residentiële hulpverlening betreft hier korte en langdurige residentiële opvang voor verschillende
doelgroepen. In het Crisisinterventiecentrum te Wondelgem worden drugsverslaafden in acute crisis
opgevangen.
1.2 Sector
De Sleutel situeert zich in de gezondheidszorg. De organisatie richt zich naar mensen met
drugproblemen en risicogroepen.
1.3 Werkveld/werkterrein
1.3.1 Categoriale afbakening
De doelgroep van De Sleutel zijn mensen met een drugsverslaving. Alle leeftijden kunnen er terecht.
1.3.2 Verticale afbakening
De Sleutel behoort tot de eerstelijnsdienstverlening.
1.3.3 Horizontale afbakening
De sleutel situeert zich op het beleidsdomein Welzijn, Volksgezondheid & Gezin en Specifieke
thema’s en/of doelgroepen.
1.3.4 Politiek-administratieve afbakening
De recentste federale staatshervorming in België heeft grote gevolgen voor de verslavingszorg en de
plaats die ze inneemt in het kluwen van de geestelijke gezondheidszorg. Sinds juli 2014 is niet langer
1
, het RIZIV, maar Vlaanderen bevoegd voor de financiering. Ook wordt Vlaanderen exclusief bevoegd
voor de preventie en eerstelijnsgezondheidzorg. Daarnaast is de categoriale verslavingszorg en het
Fonds ter Bestrijding van Verslavingen overgenomen door Vlaanderen. Buiten het beleidsdomein
Zorg en Gezondheid worden ook de Justitiehuizen (die functionele verbindingen onderhouden met
de zorgsector) overgeheveld.
2 Kritieken op de structurering van het sociaal werk
2.1 Kritiek 1
“De verschillende indelingen van sociale interventies en sociale voorzieningen zijn
voorstructureringen. Door deze voorstructureringen zeggen we op voorhand wat sociaal werk is.
De focus ligt op het aanbod en niet op de vraag.”
Een mooi voorbeeld hiervan binnen De Sleutel is Shared Decision Making (SDM). Dit houdt in dat de
hulpverlener en de patiënt samen de opties bekijken en op basis daarvan de doelstellingen van de
behandeling afstellen. Er is dus een evenwicht tussen de verschillende behandelopties. Doordat de
patiënten zelf de behandeling (uit een aantal opties) mogen kiezen, voelen ze zich meer betrokken
bij de behandeling waardoor ze die beter kunnen verdragen. De behandeling zal bij deze manier van
werken ook beter aanslaan. Een cruciaal aspect bij SDM is de neutraliteit van de hulpverleners. Zo
mogen ze een bepaalde manier van werken niet aanprijzen als ‘de beste’ omdat dat het
beslissingsproces zou verstoren.
Maar er zijn ook tegenstanders van dit systeem. Professor Geert Dom (2014, online) staat kritisch
tegenover de manier van werken bij SDM: “Als je keuzes aanbiedt, moet je echter een keuze hebben.
Wat als die misschien niet beschikbaar zijn?”. Ook moet er rekening mee gehouden worden dat als je
keuzes aanbiedt je ook een bepaald antwoord kan uitlokken. De manier waarop aan de patiënt een
vraag gesteld wordt kan manipulerend zijn. Er wordt vanuit gegaan dat je ‘op gelijke basis’ een
gesprek voert met de patiënt, maar toch moet je voorzichtig zijn over hoe je sommige dingen zegt en
vraagt. Als je teveel focust op wat het aanbod is zal de patiënt minder snel een vraag naar iets anders
stellen en zich eerder aansluiten bij het bestaande aanbod. Uit een onderzoek van Carlos De las
Cuevas e.a. blijkt dat slechts 9% ervoor kiest om een actieve rol op te nemen in de behandeling.
Volgens dat onderzoek leggen de meeste mensen hun lot het liefst in de handen van hun arts.
Haustermans (2014, p.13) ontkent dit en zegt dat het slechts een kleine minderheid is.
Het is dus duidelijk dat er nog veel discussie is over de voor- en nadelen van het Shared Decision
Making systeem en de voorstructureringen nog niet helemaal verdwenen zijn.
2.2 Kritiek 2
“Het opmaken van een sociale kaart is geen neutraal gebeuren, het speelt zich af binnen een
sociaal historische context. Het structureren van werkvelden is een dynamisch gebeuren wat
historisch en maatschappelijke ontwikkelingen kent.”
Als je tot een degelijk drugsbeleid wil komen is het noodzakelijk om rekening te houden met de
diverse sociale en maatschappelijke ontwikkelingen. De parlementaire werkgroep die de
drugsproblematiek bestudeert kwam al in 1997 tot de conclusie dat er regelmatig een evaluatie van
de doorgevoerde maatregelen nodig is.
2
Wegens een tekort aan studiepunten kan ik dit jaar nog niet op stage gaan. Ik heb als organisatie De
Sleutel gekozen.
1 Concepten van het werkveld
1.1 Sociaal werkpraktijk
Het sociaal probleem dat De Sleutel behandelt is drugsverslaving. Interventies die uitgevoerd worden
zijn preventie, crisisopvang, ambulante- en residentiële hulpverlening en werkgelegenheid in
Vlaanderen.
De ambulante hulpverlening richt zich vooral op individuele begeleiding en groepswerking.
Residentiële hulpverlening betreft hier korte en langdurige residentiële opvang voor verschillende
doelgroepen. In het Crisisinterventiecentrum te Wondelgem worden drugsverslaafden in acute crisis
opgevangen.
1.2 Sector
De Sleutel situeert zich in de gezondheidszorg. De organisatie richt zich naar mensen met
drugproblemen en risicogroepen.
1.3 Werkveld/werkterrein
1.3.1 Categoriale afbakening
De doelgroep van De Sleutel zijn mensen met een drugsverslaving. Alle leeftijden kunnen er terecht.
1.3.2 Verticale afbakening
De Sleutel behoort tot de eerstelijnsdienstverlening.
1.3.3 Horizontale afbakening
De sleutel situeert zich op het beleidsdomein Welzijn, Volksgezondheid & Gezin en Specifieke
thema’s en/of doelgroepen.
1.3.4 Politiek-administratieve afbakening
De recentste federale staatshervorming in België heeft grote gevolgen voor de verslavingszorg en de
plaats die ze inneemt in het kluwen van de geestelijke gezondheidszorg. Sinds juli 2014 is niet langer
1
, het RIZIV, maar Vlaanderen bevoegd voor de financiering. Ook wordt Vlaanderen exclusief bevoegd
voor de preventie en eerstelijnsgezondheidzorg. Daarnaast is de categoriale verslavingszorg en het
Fonds ter Bestrijding van Verslavingen overgenomen door Vlaanderen. Buiten het beleidsdomein
Zorg en Gezondheid worden ook de Justitiehuizen (die functionele verbindingen onderhouden met
de zorgsector) overgeheveld.
2 Kritieken op de structurering van het sociaal werk
2.1 Kritiek 1
“De verschillende indelingen van sociale interventies en sociale voorzieningen zijn
voorstructureringen. Door deze voorstructureringen zeggen we op voorhand wat sociaal werk is.
De focus ligt op het aanbod en niet op de vraag.”
Een mooi voorbeeld hiervan binnen De Sleutel is Shared Decision Making (SDM). Dit houdt in dat de
hulpverlener en de patiënt samen de opties bekijken en op basis daarvan de doelstellingen van de
behandeling afstellen. Er is dus een evenwicht tussen de verschillende behandelopties. Doordat de
patiënten zelf de behandeling (uit een aantal opties) mogen kiezen, voelen ze zich meer betrokken
bij de behandeling waardoor ze die beter kunnen verdragen. De behandeling zal bij deze manier van
werken ook beter aanslaan. Een cruciaal aspect bij SDM is de neutraliteit van de hulpverleners. Zo
mogen ze een bepaalde manier van werken niet aanprijzen als ‘de beste’ omdat dat het
beslissingsproces zou verstoren.
Maar er zijn ook tegenstanders van dit systeem. Professor Geert Dom (2014, online) staat kritisch
tegenover de manier van werken bij SDM: “Als je keuzes aanbiedt, moet je echter een keuze hebben.
Wat als die misschien niet beschikbaar zijn?”. Ook moet er rekening mee gehouden worden dat als je
keuzes aanbiedt je ook een bepaald antwoord kan uitlokken. De manier waarop aan de patiënt een
vraag gesteld wordt kan manipulerend zijn. Er wordt vanuit gegaan dat je ‘op gelijke basis’ een
gesprek voert met de patiënt, maar toch moet je voorzichtig zijn over hoe je sommige dingen zegt en
vraagt. Als je teveel focust op wat het aanbod is zal de patiënt minder snel een vraag naar iets anders
stellen en zich eerder aansluiten bij het bestaande aanbod. Uit een onderzoek van Carlos De las
Cuevas e.a. blijkt dat slechts 9% ervoor kiest om een actieve rol op te nemen in de behandeling.
Volgens dat onderzoek leggen de meeste mensen hun lot het liefst in de handen van hun arts.
Haustermans (2014, p.13) ontkent dit en zegt dat het slechts een kleine minderheid is.
Het is dus duidelijk dat er nog veel discussie is over de voor- en nadelen van het Shared Decision
Making systeem en de voorstructureringen nog niet helemaal verdwenen zijn.
2.2 Kritiek 2
“Het opmaken van een sociale kaart is geen neutraal gebeuren, het speelt zich af binnen een
sociaal historische context. Het structureren van werkvelden is een dynamisch gebeuren wat
historisch en maatschappelijke ontwikkelingen kent.”
Als je tot een degelijk drugsbeleid wil komen is het noodzakelijk om rekening te houden met de
diverse sociale en maatschappelijke ontwikkelingen. De parlementaire werkgroep die de
drugsproblematiek bestudeert kwam al in 1997 tot de conclusie dat er regelmatig een evaluatie van
de doorgevoerde maatregelen nodig is.
2
