Verdere adviezen over de psychoanalytische techniek
Adviezen
= regels voor het inleiden van de kuur. Ze hebben geen absoluut verplichtend karakter.
Selectie van patiënten
Patiënten van wie je weinig weet, eerst alleen voorlopig (1 à 2 weken) aan nemen. Als men
tijdens deze tijd de kuur afbreekt, bespaart men de patiënt de pijnlijke indruk van mislukte
genezingspoging. De proeftijd is het begin van de psychoanalyse en moet aan de regels
daarvan gehoorzamen.
Uitvoerige besprekingen vooraf (voordat de analytische behandeling begint), een
andersoortige therapie in de tijd ervoor en een al bestaande relatie tussen arts en analysand
hebben ongunstige gevolgen, want de patiënt komt naar de arts toe met een kant-en-klare
overdrachtshouding.
We hechten waarde aan de verwachtingen die de patiënten stellen in de nieuwe
behandeling. De ene patiënt zal niet veel moeite hebben omdat hij een groot vertrouwen
heeft in de psychoanalyse (overtuigd van haar waarheid en degelijk), de andere patiënt
gedraagt zich sceptisch en wil niets geloven. Dit voorlopige wantrouwen/vertrouwen speelt
amper een rol: het wantrouwen is nu eenmaal een symptoom en zal geen storend element
blijken.
Bepalingen in zake tijd
Afspraak voor een vast uur, want een milder regime zet aan tot „incidentele‟ afzeggingen. Als
strikt aan deze bepaling wordt gehouden dan blijken hinderlijke toevalligheden en
tussentijdse ziekten niet of zelden voor te komen. Dagelijks (behalve zondagen en grote
feestdagen) werken met patiënten, soms patiënten die meer tijd nodig hebben dan de
gemiddelde lengte omdat ze meer dan de helft van de tijd nodig hebben om te ondooien en
mededeelzaam te worden Voor lichte gevallen of voorzetting van gevorderde behandelingen:
3 uren per week.
“Hoe lang zal de behandeling duren?” Eerst een proefbehandeling van enkele weken
voorstellen je onttrekt je aan de directe beantwoording van deze vraag door te beloven dat
men na afloop van de proeftijd een betrouwbaardere uitspraak kan doen.
De vraag naar de vermoedelijke duur van de behandeling is in werkelijkheid nauwelijks te
beantwoorden.
Het gebrek aan inzicht van patiënten en de onoprechtheid van artsen leiden tot het
gecombineerde effect dat men aan de analyse de buitensporige eisen stelt en daarbij de
krapste tijd toemeet.
Bij psychoanalyse gaat het altijd om lange perioden: halve of hele jaren de lengte strookt
niet met de verwachting van de patiënt. Men is verplicht om de patiënt van deze zaken op de
hoogte te brengen, voordat hij definitief besluit zich te behandelen. Je moet de patiënt van
tevoren op de moeilijkheden en offers van de analytische therapie wijzen ontneemt hem
elke grond om later ooit te beweren dat men tot een behandeling heeft verleid waarvan hij de
omvang en betekenis niet kende.
,Weigeren om patiënten de behandeling gedurende bepaalde tijd vol te houden, ze kunnen
de kuur afbreken wanneer ze dat willen.
Het bekorten van de analytische kuur is een legitieme wens die de patiënt op tal van
manieren wil realiseren. De traagheid waarmee die ingrijpende psychische veranderingen
zich voltrekken is in laatste instantie vermoedelijk de „tijdeloosheid‟ van onze bewuste
processen. Patiënten zien bepaalde uitweg bv een onderscheid maken tussen hun
verschillende klachten (“ik zal blij zijn als je mij van X afhelpt, ik los Y zelf wel op”), maar
hierbij overschatten ze de selectieve macht van de analyse. Het brengt een proces op gang
namelijk de opheffing van bestaande verdringingen, waarbij de analyticus het proces kan
bewaken, bevorderen en obstakels uit de weg kan ruimen, maar hij niet precies weet wat hij
tot stand zal brengen. Het ooit op gang gebrachte proces gaat zijn eigen weg en laat zijn
richting, nog de volgorde van de punten die het aanpakt, voorschrijven.
Bepalingen in zake geld
Geld is in eerste plaats een middel tot zelfbehoud en verwerving van macht. Het heeft een
krachtige seksuele factor nl de dubbelheid, preutsheid en huichelarij.
Patiënt laten betalen in betrekkelijk korte en vaste termijnen. Een analyse is oprecht en duur
wegens de zware arbeid.
Je moet weigeren om zonder honorarium te behandelen (ook voor familie/vrienden geen
uitzondering maken). Gratis behandeling leidt voor de arts namelijk tot de onttrekking van
een aanzienlijk deel van de ter beschikking staande arbeidstijd voor de duur van vele
maanden.
Het wegvallen van de regulering die met het betalen van de arts gegeven is, doet zich zeer
pijnlijk gevoelen: de hele relatie verlies het contact met de reële wereld, de patiënt wordt een
goed motief ontnomen om de beëindiging van de kuur na te streven.
Analytische therapie is om externe en interne redenen vrijwel ontoegankelijk voor arme
mensen.
Ceremonie
De patiënt gaat op de sofa liggen en de arts zit achter hem, buiten zijn gezichtsveld. Dit is
een restant van de hypnotische behandeling. Gegrond vanuit persoonlijk motief:
onverdraaglijke gedachte om dagelijks 8 uur lang (of meer) te worden aangestaard door
anderen. Onder het luisteren geeft de arts zichzelf over aan de loop van zijn onbewuste
gedachten en dus wil hij niet dat de patiënt zijn gelaatsuitdrukkingen gebruikt als stof tot
duiding of dat ze de arts beïnvloeden in zijn mededelingen. Je moet dit doen om de
vermenging van de overdracht met de invallen van de patiënt tegen te gaan.
Op welk punt en met welk materiaal moet men behandelen?
Over het algemeen doet het er niet toe met welke stof men de behandeling begint: het
levensverhaal, de ziektegeschiedenis of de vroege jeugdherinneringen van de patiënt. Je
moet de keuze aan de patiënt zelf laten. Enige grondregel: alles zeggen wat u te binnen
shiet ook als je denkt dat ze volstrekt onbelangrijk of onzinnig zijn, er mag geen censuur zijn.
“Pour faire une omelette il faut casser des oeufs”
het meedelen van deze regel in de eerste stadia van de behandeling is noodzakelijk en
, ook profijtelijk. Later, onder invloed van de weerstanden, laet de gehoorzaamheid aan de
regel afweten en voor iedereen komt ooit het moment dat hij er zich niets meer van aantrekt.
Patiënten die hun ziek-zijn op een bepaald tijdstip laten beginnen richten zich gewoonlijk op
de aanleiding van de ziekte, anderen die de samenhang met hun kinderjaren niet
miskennen, beginnen vaak met de beschrijving van hun hele levensverhaal. Elk stukje
geschiedenis zal later opnieuw moeten worden verteld en pas bij deze herhalingen zullen de
toevoegingen verschijnen die de belangrijke, aan de patiënt onbekende samenhangen tot
stand brengen.
Er zijn patiënten die zich vanaf de eerste sessie zorgvuldig op hun relaas voorbereiden om
er zeker van te zijn dat de behandeltijd beter wordt benut duidelijke vorm van weerstand,
zo‟n voorbereiding is alleen als bescherming tegen het opduiken van ongewenste invallen.
De patiënt bedenkt vaak nog andere methoden om het verlangde aan de behandelingen te
onttrekken bijvoorbeeld dagelijks met een vriend gedachten over de kuur wisselen lek in
de kuur, het beste vloeit weg.
Inleiden van een behandeling
Sommige patiënten beginnen de kuur met de afwerende verzekering dat hun niets te binnen
schiet wat ze zouden kunnen vertellen sterke weerstand die je meteen moet uitdagen
door te stellen dat dit uitblijven van alle invallen aan het begin niet bestaat. Alles wat bij de
actuele situatie aanknoopt, is een overdracht op de arts en blijkt geschikt als weerstand. Men
is genoodzaakt om te beginnen met het blootleggen van deze overdracht: van hieruit vindt
men snel de weg die toegang geeft tot het pathogene materiaal.
Heel veel patiënten verzetten zich tegen de voorgestelde wijze van liggen terwijl de arts
ongezien achter hen zit, meestal omdat ze de aanblik van de arts niet willen missen.
Zolang de mededelingen en invallen van de patiënt zonder hapering gebeurt, moet men het
thema van de overdracht onaangeroerd laten! Men moet dus wachten tot dat de overdracht
een weerstand geworden is.
Wanneer moeten we beginnen met mededelingen aan de analysand?
Pas nadat er een krachtige overdracht, een stevig rapport is ontstaan bij de patiënt. Het
eerste doel van de behandeling blijft dat men hem aan de kuur en aan de persoon van de
arts hecht. Daartoe moet je niet anders doen dan hem tijd gunnen. Als men serieuze
belangstelling voor hem toont, de weerstanden zorgvuldig elimineert en bepaalde misslagen
vermijdt, brengt de patiënt zo‟n hechting vanzelf tot stand. Dit kun je meteen al verspelen als
je een ander standpunt dan empathie inneemt.
Je zal de patiënt dus de vertaling van zijn symptoom meedelen zodra men deze zelf heeft
geraden. Als je het te direct doet zal je alle krediet verspelen en hevige protesten oproepen.
Het therapeutisch effect zal hier nihil zijn en de afschrikking van de analyse is definitief. Je
moet de oplossing van een symptoom en de vertaling van een wens pas meedelen wanneer
de patiënt er vlak voor staat, zodat hij nog maar 1 stapje moet zetten om zelf de oplossing te
bemachtigen.
Discussie: lijdt de patiënt niet omdat hij niet weet en niet begrijpt? Is het niet een plicht
hem zo spoedig mogelijke wetende te maken?
Adviezen
= regels voor het inleiden van de kuur. Ze hebben geen absoluut verplichtend karakter.
Selectie van patiënten
Patiënten van wie je weinig weet, eerst alleen voorlopig (1 à 2 weken) aan nemen. Als men
tijdens deze tijd de kuur afbreekt, bespaart men de patiënt de pijnlijke indruk van mislukte
genezingspoging. De proeftijd is het begin van de psychoanalyse en moet aan de regels
daarvan gehoorzamen.
Uitvoerige besprekingen vooraf (voordat de analytische behandeling begint), een
andersoortige therapie in de tijd ervoor en een al bestaande relatie tussen arts en analysand
hebben ongunstige gevolgen, want de patiënt komt naar de arts toe met een kant-en-klare
overdrachtshouding.
We hechten waarde aan de verwachtingen die de patiënten stellen in de nieuwe
behandeling. De ene patiënt zal niet veel moeite hebben omdat hij een groot vertrouwen
heeft in de psychoanalyse (overtuigd van haar waarheid en degelijk), de andere patiënt
gedraagt zich sceptisch en wil niets geloven. Dit voorlopige wantrouwen/vertrouwen speelt
amper een rol: het wantrouwen is nu eenmaal een symptoom en zal geen storend element
blijken.
Bepalingen in zake tijd
Afspraak voor een vast uur, want een milder regime zet aan tot „incidentele‟ afzeggingen. Als
strikt aan deze bepaling wordt gehouden dan blijken hinderlijke toevalligheden en
tussentijdse ziekten niet of zelden voor te komen. Dagelijks (behalve zondagen en grote
feestdagen) werken met patiënten, soms patiënten die meer tijd nodig hebben dan de
gemiddelde lengte omdat ze meer dan de helft van de tijd nodig hebben om te ondooien en
mededeelzaam te worden Voor lichte gevallen of voorzetting van gevorderde behandelingen:
3 uren per week.
“Hoe lang zal de behandeling duren?” Eerst een proefbehandeling van enkele weken
voorstellen je onttrekt je aan de directe beantwoording van deze vraag door te beloven dat
men na afloop van de proeftijd een betrouwbaardere uitspraak kan doen.
De vraag naar de vermoedelijke duur van de behandeling is in werkelijkheid nauwelijks te
beantwoorden.
Het gebrek aan inzicht van patiënten en de onoprechtheid van artsen leiden tot het
gecombineerde effect dat men aan de analyse de buitensporige eisen stelt en daarbij de
krapste tijd toemeet.
Bij psychoanalyse gaat het altijd om lange perioden: halve of hele jaren de lengte strookt
niet met de verwachting van de patiënt. Men is verplicht om de patiënt van deze zaken op de
hoogte te brengen, voordat hij definitief besluit zich te behandelen. Je moet de patiënt van
tevoren op de moeilijkheden en offers van de analytische therapie wijzen ontneemt hem
elke grond om later ooit te beweren dat men tot een behandeling heeft verleid waarvan hij de
omvang en betekenis niet kende.
,Weigeren om patiënten de behandeling gedurende bepaalde tijd vol te houden, ze kunnen
de kuur afbreken wanneer ze dat willen.
Het bekorten van de analytische kuur is een legitieme wens die de patiënt op tal van
manieren wil realiseren. De traagheid waarmee die ingrijpende psychische veranderingen
zich voltrekken is in laatste instantie vermoedelijk de „tijdeloosheid‟ van onze bewuste
processen. Patiënten zien bepaalde uitweg bv een onderscheid maken tussen hun
verschillende klachten (“ik zal blij zijn als je mij van X afhelpt, ik los Y zelf wel op”), maar
hierbij overschatten ze de selectieve macht van de analyse. Het brengt een proces op gang
namelijk de opheffing van bestaande verdringingen, waarbij de analyticus het proces kan
bewaken, bevorderen en obstakels uit de weg kan ruimen, maar hij niet precies weet wat hij
tot stand zal brengen. Het ooit op gang gebrachte proces gaat zijn eigen weg en laat zijn
richting, nog de volgorde van de punten die het aanpakt, voorschrijven.
Bepalingen in zake geld
Geld is in eerste plaats een middel tot zelfbehoud en verwerving van macht. Het heeft een
krachtige seksuele factor nl de dubbelheid, preutsheid en huichelarij.
Patiënt laten betalen in betrekkelijk korte en vaste termijnen. Een analyse is oprecht en duur
wegens de zware arbeid.
Je moet weigeren om zonder honorarium te behandelen (ook voor familie/vrienden geen
uitzondering maken). Gratis behandeling leidt voor de arts namelijk tot de onttrekking van
een aanzienlijk deel van de ter beschikking staande arbeidstijd voor de duur van vele
maanden.
Het wegvallen van de regulering die met het betalen van de arts gegeven is, doet zich zeer
pijnlijk gevoelen: de hele relatie verlies het contact met de reële wereld, de patiënt wordt een
goed motief ontnomen om de beëindiging van de kuur na te streven.
Analytische therapie is om externe en interne redenen vrijwel ontoegankelijk voor arme
mensen.
Ceremonie
De patiënt gaat op de sofa liggen en de arts zit achter hem, buiten zijn gezichtsveld. Dit is
een restant van de hypnotische behandeling. Gegrond vanuit persoonlijk motief:
onverdraaglijke gedachte om dagelijks 8 uur lang (of meer) te worden aangestaard door
anderen. Onder het luisteren geeft de arts zichzelf over aan de loop van zijn onbewuste
gedachten en dus wil hij niet dat de patiënt zijn gelaatsuitdrukkingen gebruikt als stof tot
duiding of dat ze de arts beïnvloeden in zijn mededelingen. Je moet dit doen om de
vermenging van de overdracht met de invallen van de patiënt tegen te gaan.
Op welk punt en met welk materiaal moet men behandelen?
Over het algemeen doet het er niet toe met welke stof men de behandeling begint: het
levensverhaal, de ziektegeschiedenis of de vroege jeugdherinneringen van de patiënt. Je
moet de keuze aan de patiënt zelf laten. Enige grondregel: alles zeggen wat u te binnen
shiet ook als je denkt dat ze volstrekt onbelangrijk of onzinnig zijn, er mag geen censuur zijn.
“Pour faire une omelette il faut casser des oeufs”
het meedelen van deze regel in de eerste stadia van de behandeling is noodzakelijk en
, ook profijtelijk. Later, onder invloed van de weerstanden, laet de gehoorzaamheid aan de
regel afweten en voor iedereen komt ooit het moment dat hij er zich niets meer van aantrekt.
Patiënten die hun ziek-zijn op een bepaald tijdstip laten beginnen richten zich gewoonlijk op
de aanleiding van de ziekte, anderen die de samenhang met hun kinderjaren niet
miskennen, beginnen vaak met de beschrijving van hun hele levensverhaal. Elk stukje
geschiedenis zal later opnieuw moeten worden verteld en pas bij deze herhalingen zullen de
toevoegingen verschijnen die de belangrijke, aan de patiënt onbekende samenhangen tot
stand brengen.
Er zijn patiënten die zich vanaf de eerste sessie zorgvuldig op hun relaas voorbereiden om
er zeker van te zijn dat de behandeltijd beter wordt benut duidelijke vorm van weerstand,
zo‟n voorbereiding is alleen als bescherming tegen het opduiken van ongewenste invallen.
De patiënt bedenkt vaak nog andere methoden om het verlangde aan de behandelingen te
onttrekken bijvoorbeeld dagelijks met een vriend gedachten over de kuur wisselen lek in
de kuur, het beste vloeit weg.
Inleiden van een behandeling
Sommige patiënten beginnen de kuur met de afwerende verzekering dat hun niets te binnen
schiet wat ze zouden kunnen vertellen sterke weerstand die je meteen moet uitdagen
door te stellen dat dit uitblijven van alle invallen aan het begin niet bestaat. Alles wat bij de
actuele situatie aanknoopt, is een overdracht op de arts en blijkt geschikt als weerstand. Men
is genoodzaakt om te beginnen met het blootleggen van deze overdracht: van hieruit vindt
men snel de weg die toegang geeft tot het pathogene materiaal.
Heel veel patiënten verzetten zich tegen de voorgestelde wijze van liggen terwijl de arts
ongezien achter hen zit, meestal omdat ze de aanblik van de arts niet willen missen.
Zolang de mededelingen en invallen van de patiënt zonder hapering gebeurt, moet men het
thema van de overdracht onaangeroerd laten! Men moet dus wachten tot dat de overdracht
een weerstand geworden is.
Wanneer moeten we beginnen met mededelingen aan de analysand?
Pas nadat er een krachtige overdracht, een stevig rapport is ontstaan bij de patiënt. Het
eerste doel van de behandeling blijft dat men hem aan de kuur en aan de persoon van de
arts hecht. Daartoe moet je niet anders doen dan hem tijd gunnen. Als men serieuze
belangstelling voor hem toont, de weerstanden zorgvuldig elimineert en bepaalde misslagen
vermijdt, brengt de patiënt zo‟n hechting vanzelf tot stand. Dit kun je meteen al verspelen als
je een ander standpunt dan empathie inneemt.
Je zal de patiënt dus de vertaling van zijn symptoom meedelen zodra men deze zelf heeft
geraden. Als je het te direct doet zal je alle krediet verspelen en hevige protesten oproepen.
Het therapeutisch effect zal hier nihil zijn en de afschrikking van de analyse is definitief. Je
moet de oplossing van een symptoom en de vertaling van een wens pas meedelen wanneer
de patiënt er vlak voor staat, zodat hij nog maar 1 stapje moet zetten om zelf de oplossing te
bemachtigen.
Discussie: lijdt de patiënt niet omdat hij niet weet en niet begrijpt? Is het niet een plicht
hem zo spoedig mogelijke wetende te maken?
