Samenvatting Inleiding in de persoonlijkheidspsychologie

Hoofdstuk 1
Begrippenlijst
Genotype: De specifieke
combinaties van
sequenties in een
bepaalde persoon
Fenotype: De
waargenomen of gemeten
eigenschappen van een
mens (die het resultaat
zijn van
zowel omgevingsinvloeden
als van de genen)
Gen-omgevingsinteractie:
De effecten van
omgevingsfactoren op
gedragsverschillen worden
1

,gematigd door genetische
verschillen
Hoofdstuk 1
Begrippenlijst
Genotype: De specifieke
combinaties van
sequenties in een
bepaalde persoon
Fenotype: De
waargenomen of gemeten
eigenschappen van een
mens (die het resultaat
zijn van
zowel omgevingsinvloeden
als van de genen)
Gen-omgevingsinteractie:
De effecten van
2

,omgevingsfactoren op
gedragsverschillen worden
gematigd door genetische
verschillen
Begrippenlijst en samenvatting Hoofdstuk 1
Eigenschappen: spontaan, hulpvaardig, nieuwsgierig, impulsief etc

Persoonlijkheid: heeft betrekking op de kenmerkende individuele verschillen tussen mensen in de
manier waarop ze denken, zich voelen en zich gedragen. Deze individuele verschillen zijn vrij stabiel
en deels genetisch bepaald en openbaren zich in verschillende situaties.

Karakter: heeft vooral betrekking op het kenmerkende of typerende van een persoon
(karakterbeschrijving b.v. goedzak, gierigaard of een nerd).

Temperament: heeft van oorsprong betrekking op de ‘mengverhouding’ van de vloeistoffen, de
humores, in ons lichaam; bloed, slijm, gal en zwarte gal.




Temperamenten onder baby’s:
- Het moeilijke kind: heeft inregelmatig eet- en slaappatroon, trekt zich terug bij nieuwe
prikkels, veel tijd nodig bij nieuwe situaties. Huilt vaak, kan driftbuien hebben. 10%
- Het makkelijke kind: regelmatig levensritme. Past zich makkelijk aan, geïnteresseerd in
nieuwe prikkels, meestal mild en opgewekt. 40%
- Langzame starter: mengvorm van beide. Past zich niet snel aan en reageert vaak negatief op
nieuwe prikkels Levensritme veel regelmatiger als het moeilijke kind. 15%
- Overige 35% niet duidelijk één van deze maar kenmerken van verschillende.

Rangordestabiliteit: verwijst naar de relatieve positie die iemand in een groep inneemt in de loop
van de tijd.

Mean level stability: dit heeft betrekking op de mate waarin scores van groepen personen naarmate
ze ouder worden hetzelfde blijven.

Gedeelde omgeving: de omgeving waar beide tweelingen mee te maken hebben, zoals het gezin, de
manier van opvoeden van ouders etc.



3

, Niet-gedeelde omgeving: de omgeving die uniek is voor het individu, zoals eigen ervaringen, eigen
vrienden etc.

Zelfconcept: het beeld dat je van jezelf hebt.
Zelfwaardering: de mate waarin je tevreden bent over je zelfconcept.
Sociale identiteit: hoe presenteer je jezelf naar anderen.

Identiteitstekort: als iemand nog geen duidelijke (nieuwe) identiteit heeft gevormd (mensen hebben
moeite om belangrijke beslissingen te nemen, omdat er geen sterke identiteit is om deze beslissingen
te ondersteunen). Ontstaat veelal wanneer mensen oude meningen en waarden overboord gooien
en openstaan voor nieuwe.

Identiteitsconflict: wanneer er sprake is van enkele aspecten van de identiteit die moeilijk of niet
verenigbaar zijn (vaak willen mensen beide aspecten van hun identiteit wel behouden). Kan
bijvoorbeeld ontstaan wanneer men denkt te moeten kiezen tussen carrière en kinderen.

Persoonlijkheidspsychologie: bestudeert de manieren waarop personen psychologisch gezien van
elkaar verschillen en wat dit voor gevolgen heeft voor hoe personen zich voelen, ze denken en hoe ze
zich gedragen.

Persoonlijkheidspsychologie neemt een belangrijke plek in binnen de psychologie. In andere
gebieden zoals hieronder worden vaak persoonlijkheidskenmerken in kaart gebracht.
- Sociale psychologie: partnerrelaties
- Klinische psychologie: (psychische klachten hebben/houden)
- Arbeidsorganisatie en- personeelspsychologie (AOP): welke personen het meeste geschikt
zijn voor een bepaalde functie.

Kennis en inzichten uit persoonlijkheidspsychologie helpt bijvoorbeeld bij:
- Beschrijven hoe iemand in elkaar zit, waardoor je kan weten wat zijn sterke en zwakke
punten zijn of welke functie/opleiding bij iemand past.
- Jezelf en andere mensen beter begrijpen, dus hen beter bijstaan.
- Inzicht krijgen waarom iemand zich op een bepaalde manier gedraagt, in een behandeling
kan er dan rekening gehouden worden met de persoonlijkheid van deze persoon.


Artikel: onderzoek naar erfelijkheid met hulp van tweelingen

Doel gedragsgenetica: een verklaring te bieden voor de individuele verschillen in psychologische
kenmerken door deze toe te schrijven aan genetische en omgevingsinvloeden.

 Het verwerken van jeugdtrauma’s kan belangrijk zijn maar zegt niet dat je persoonlijkheid
hierdoor veranderd.
 Wanneer er sprake is van een actieve gen-omgevingscorrelatie is bijvoorbeeld wanneer een
adolescent aansluiting zoekt bij criminele jongeren waardoor hij/zij ook crimineler wordt.
Gemiddeld genomen kan een persoonlijkheidseigenschap voor:
- 45% verklaard worden door erfelijkheid;
- 5% door gemeenschappelijke omgeving van broers/zusters in hetzelfde gezin;
- 50% door niet-gedeelde (persoonlijke omgeving) (waarvan 20% meetfouten betreft).

Genotype: de verzameling eigenschappen van het individu die geërfd is van de ouders.


4