Samenvatting: Financieel beheer voor Gezondheidszorg
Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Doelstelling van de organisatie
De toepassing van financieel beleid hangt af van de identiteit en context van een organisatie
○ For-Profit-zorgorganisatie
Bedrijfseconomische logica
Maken dominant gebruik van bedrijfseconomische principes
○ Publieke-zorgorganisatie (Historisch gegroeid vanuit gemeentebesturen – OCMW)
Moederbedrijf die tekorten aanzuivert/ Financiële minder belangrijk
Organisatie is niet volledig verantwoordelijk voor de resultaten
○ Social -profit-organisatie (vzw)
Benaderen niet puur commercieel maar zijn verantwoordelijk voor hun eigen resultaten
De theorie stelt dat de directie en de raad van bestuur de waarde van de onderneming probeert te
vergroten of verhogen.
‐ Primair kunnen we stellen dat ‘de waarde’ financieel kan worden vertaald
‐ Niet alle investeringen vertalen zich rechtstreeks in financiële winst zoals kwaliteitsinvesteringen
Bijvoorbeeld: Een elektronisch patiëntendossier heeft een grote impact op de organisatie en kwaliteit van de zorg
en is uiteraard de investering waard, maar zal anderzijds beperkte verhoging in het financieel rendement.
‐ Evenwicht tussen investeringen met rendement en investeringen die ‘verlieslatend’ zijn
‐ Waardecreatie is in de zorg niet eenvoudig toe te wijzen aan stakeholders
→ In de zorg worden er geen aandeelhouders uitbetaald
→ Vaak waarde creatie toegewezen aan patiënt die de waarde verhoging absorbeert
▪ Financieel manager
Gaat na of een beslissing voldoende waarde zal creëren
Bekijkt ook of deze waarde op korte/lange termijn zal worden gerealiseerd
‐ Met de input gaan we een proces vormgeven dat uiteindelijk tot een output zal leiden
Bijvoorbeeld: Binnen een bakkerij worden er broodjes gebakken en verkocht. De doelstelling van de organisatie
is waarde creatie. Voor de bakkerij betekent dit dat de inputzijde (kosten) kleiner is dan de outputzijde om op die
manier een waarde verhoging te hebben en winst te creëren voor de aandeelhouder (eigenaar).
SAMENVATTING: FINANCIEEL BELEID VOOR GEZONDHEIDSZORG 1
, ○ De absolute winst
Finale eindcijfer dat een organisatie realiseert en waarbij de absolute waarde de drijfveer is
om beslissingen te gaan nemen.
Organisaties kunnen bepaalde investering doen waarvan de raming 4 is. Door die investering te doen
maken we een schatting van de winststijging van 0,5. Dus die investering zal mag uitvoeren omdat men
meer winst zou maken dus i.p.v. 2 naar 2,5.
○ Winst per aandeel
Men moet ook rekening houden met de inputzijde (investering), namelijk hoe verhoudt deze
zich ten opzichte van de financiële baten. We kunnen dit illustreren aan de hand van
aandelen.
Een investering kan enkel gedaan worden als men de middelen ergens kan halen zoals een
kapitaalverhoging, waarbij er extra aandelen worden gemaakt.
Relatief gezien uitgedrukt als winst per aandeel zullen we minder winst per aandeel gaan maken,
namelijk van 0,2 naar 0,18. Deze investering is dus geen goede investering want er is een stuk
verwatering van het rendement.
Men moet ook rekening houden met de timing en het risico bij waarde creatie
Timing
Gelijkaardig project maakt verschil als er op korte termijn als rendement zichtbaar is dan
wanneer dat er pas rendement is na 20 jaar.
Risico = De onzekerheid
Vooraf niet perfect in te schatten welke effecten bepaalde rendementen met zich meebrengen
Voorbeeld: Men start een dienst cardiologie, dan moet je het financieel plaatje ook uitklaren. Moeilijk
om te bepalen hoeveel patiënten men zal behandelen, welke kosten ermee gepaard gaat, hoeveel
ligdagen de patiënten hebben, .... Er zijn veel variabelen zowel aan omzetzijde (activiteit die men
ontwikkeld) als aan kostenzijde dat er ook aan gekoppeld is.
We kunnen technieken gebruiken zoals een sensitiviteitsanalyse of werken met scenario’s
○ Marktprijs per aandeel
SAMENVATTING: FINANCIEEL BELEID VOOR GEZONDHEIDSZORG 2
,a) Voorbeeld: Overname van een bedrijf
‐ Er wordt een bepaalde overname voorbereid
‐ Er wordt een prijs bepaald om een ander bedrijf over te nemen om hopelijk achteraf een beter
rendement gaan te realiseren
‐ Veel overnames leiden niet tot een waarde verhoging
= Hoewel economisch denken eenvoudig lijkt is dit in de praktijk vaak uitdagender
b) Maatschappelijke opdracht
‐ Doelstelling van onderneming is om waarde van de onderneming te verhogen
‐ Organisaties hebben ook een maatschappelijke opdracht zoals bijvoorbeeld ecologisch zijn
= Beide belangenconflicten kunnen met elkaar in conflict gaan
‐ Oplossen van dergelijke conflicten is niet de taak van de beheerder
Basis-economisch denken zegt dat het aan de samenleving is om een context te creëren waarbij
de organisatie bereid zijn om de afweging te maken om de beslissing te doen.
Dus als de omgeving iets van ons verlangt dan zal de organisatie wel de keuzes maken om bijvoorbeeld
ecologische te zijn omdat men die klanten dan zou kunnen verliezen aan de concurrent.
C) Vergelijking maken van output
‐ Het wordt moeilijker om een vergelijking te maken tussen de output = Niet altijd financiële waarde
‐ Op langere termijn is het belangrijk om als organisatie gezond te blijven om maatschappelijke
opdracht te vervullen.
Als organisatie kom je in een vacuüm terecht waarbij je weet dat er betere technieken zijn die duurder zijn en
waarvan de organisatie deze nog niet kan bekostigen of de organisatie gaat dit wel dragen en compenseert dit
door andere kosten, bijvoorbeeld naar patient te schuiven of kosten ergens anders drukken om verlieslatende te
compenseren.
SAMENVATTING: FINANCIEEL BELEID VOOR GEZONDHEIDSZORG 3
, 1.2 De rol van de financieel manager
‐ Klassiek iemand die vooraf met boekhouden bezig was
‐ Laatste 20 jaar verschuiving naar beleidsfunctie: Financiële inzichten in beslissen nemen
‐ Vertrouwenspersoon in raad van bestuur op vlak van cijfers
‐ Technische expertise gecombineerd met interpersoonlijke vaardigheden
= Administratie, aankopen, strategie en missie vormgeven, …
a) Taken van de financieel manager
‐ Tijdige en correcte rapportering financiële situatie
‐ Investeringsbeslissing in activa: Financieel, niet-financieel en risico (onzekerheid)
‐ Financieringsbeslissing: Eigen vermogen en vreemd vermogen gekoppeld aan risico
‐ Risicobeheer = Budgetopvolging: In welke mate de risico’s beheersbaar zijn
b) De vijf A’s van een financieel manager
‐ Administratie
‐ Aantrekken: Zorgen voor voldoende middelen om investering te doen
‐ Aanwenden: Het juist toewijzen van middelen
‐ Analyse
‐ Anticipatie op onvoorziene zaken
Daarnaast moet je ook aan enkele soft skills voordoen omdat je beslissingen moet nemen met
andere leidingsleden.
‐ Geldstormen gaat via financiële managers
‐ Er moet voldoende kapitaal zijn om de middelen te realiseren
‐ De juiste keuzes moeten gemaakt worden in termen van investeringen
‐ De geldmiddelen die gerealiseerd worden moeten worden bewaakt
= Opvolgen van budgetten
‐ Gerealiseerde geldmiddelen moeten opnieuw worden geïnvesteerd
‐ Activiteiten van onderneming heeft vaak bedrijf-economische vraagstukken
SAMENVATTING: FINANCIEEL BELEID VOOR GEZONDHEIDSZORG 4
Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Doelstelling van de organisatie
De toepassing van financieel beleid hangt af van de identiteit en context van een organisatie
○ For-Profit-zorgorganisatie
Bedrijfseconomische logica
Maken dominant gebruik van bedrijfseconomische principes
○ Publieke-zorgorganisatie (Historisch gegroeid vanuit gemeentebesturen – OCMW)
Moederbedrijf die tekorten aanzuivert/ Financiële minder belangrijk
Organisatie is niet volledig verantwoordelijk voor de resultaten
○ Social -profit-organisatie (vzw)
Benaderen niet puur commercieel maar zijn verantwoordelijk voor hun eigen resultaten
De theorie stelt dat de directie en de raad van bestuur de waarde van de onderneming probeert te
vergroten of verhogen.
‐ Primair kunnen we stellen dat ‘de waarde’ financieel kan worden vertaald
‐ Niet alle investeringen vertalen zich rechtstreeks in financiële winst zoals kwaliteitsinvesteringen
Bijvoorbeeld: Een elektronisch patiëntendossier heeft een grote impact op de organisatie en kwaliteit van de zorg
en is uiteraard de investering waard, maar zal anderzijds beperkte verhoging in het financieel rendement.
‐ Evenwicht tussen investeringen met rendement en investeringen die ‘verlieslatend’ zijn
‐ Waardecreatie is in de zorg niet eenvoudig toe te wijzen aan stakeholders
→ In de zorg worden er geen aandeelhouders uitbetaald
→ Vaak waarde creatie toegewezen aan patiënt die de waarde verhoging absorbeert
▪ Financieel manager
Gaat na of een beslissing voldoende waarde zal creëren
Bekijkt ook of deze waarde op korte/lange termijn zal worden gerealiseerd
‐ Met de input gaan we een proces vormgeven dat uiteindelijk tot een output zal leiden
Bijvoorbeeld: Binnen een bakkerij worden er broodjes gebakken en verkocht. De doelstelling van de organisatie
is waarde creatie. Voor de bakkerij betekent dit dat de inputzijde (kosten) kleiner is dan de outputzijde om op die
manier een waarde verhoging te hebben en winst te creëren voor de aandeelhouder (eigenaar).
SAMENVATTING: FINANCIEEL BELEID VOOR GEZONDHEIDSZORG 1
, ○ De absolute winst
Finale eindcijfer dat een organisatie realiseert en waarbij de absolute waarde de drijfveer is
om beslissingen te gaan nemen.
Organisaties kunnen bepaalde investering doen waarvan de raming 4 is. Door die investering te doen
maken we een schatting van de winststijging van 0,5. Dus die investering zal mag uitvoeren omdat men
meer winst zou maken dus i.p.v. 2 naar 2,5.
○ Winst per aandeel
Men moet ook rekening houden met de inputzijde (investering), namelijk hoe verhoudt deze
zich ten opzichte van de financiële baten. We kunnen dit illustreren aan de hand van
aandelen.
Een investering kan enkel gedaan worden als men de middelen ergens kan halen zoals een
kapitaalverhoging, waarbij er extra aandelen worden gemaakt.
Relatief gezien uitgedrukt als winst per aandeel zullen we minder winst per aandeel gaan maken,
namelijk van 0,2 naar 0,18. Deze investering is dus geen goede investering want er is een stuk
verwatering van het rendement.
Men moet ook rekening houden met de timing en het risico bij waarde creatie
Timing
Gelijkaardig project maakt verschil als er op korte termijn als rendement zichtbaar is dan
wanneer dat er pas rendement is na 20 jaar.
Risico = De onzekerheid
Vooraf niet perfect in te schatten welke effecten bepaalde rendementen met zich meebrengen
Voorbeeld: Men start een dienst cardiologie, dan moet je het financieel plaatje ook uitklaren. Moeilijk
om te bepalen hoeveel patiënten men zal behandelen, welke kosten ermee gepaard gaat, hoeveel
ligdagen de patiënten hebben, .... Er zijn veel variabelen zowel aan omzetzijde (activiteit die men
ontwikkeld) als aan kostenzijde dat er ook aan gekoppeld is.
We kunnen technieken gebruiken zoals een sensitiviteitsanalyse of werken met scenario’s
○ Marktprijs per aandeel
SAMENVATTING: FINANCIEEL BELEID VOOR GEZONDHEIDSZORG 2
,a) Voorbeeld: Overname van een bedrijf
‐ Er wordt een bepaalde overname voorbereid
‐ Er wordt een prijs bepaald om een ander bedrijf over te nemen om hopelijk achteraf een beter
rendement gaan te realiseren
‐ Veel overnames leiden niet tot een waarde verhoging
= Hoewel economisch denken eenvoudig lijkt is dit in de praktijk vaak uitdagender
b) Maatschappelijke opdracht
‐ Doelstelling van onderneming is om waarde van de onderneming te verhogen
‐ Organisaties hebben ook een maatschappelijke opdracht zoals bijvoorbeeld ecologisch zijn
= Beide belangenconflicten kunnen met elkaar in conflict gaan
‐ Oplossen van dergelijke conflicten is niet de taak van de beheerder
Basis-economisch denken zegt dat het aan de samenleving is om een context te creëren waarbij
de organisatie bereid zijn om de afweging te maken om de beslissing te doen.
Dus als de omgeving iets van ons verlangt dan zal de organisatie wel de keuzes maken om bijvoorbeeld
ecologische te zijn omdat men die klanten dan zou kunnen verliezen aan de concurrent.
C) Vergelijking maken van output
‐ Het wordt moeilijker om een vergelijking te maken tussen de output = Niet altijd financiële waarde
‐ Op langere termijn is het belangrijk om als organisatie gezond te blijven om maatschappelijke
opdracht te vervullen.
Als organisatie kom je in een vacuüm terecht waarbij je weet dat er betere technieken zijn die duurder zijn en
waarvan de organisatie deze nog niet kan bekostigen of de organisatie gaat dit wel dragen en compenseert dit
door andere kosten, bijvoorbeeld naar patient te schuiven of kosten ergens anders drukken om verlieslatende te
compenseren.
SAMENVATTING: FINANCIEEL BELEID VOOR GEZONDHEIDSZORG 3
, 1.2 De rol van de financieel manager
‐ Klassiek iemand die vooraf met boekhouden bezig was
‐ Laatste 20 jaar verschuiving naar beleidsfunctie: Financiële inzichten in beslissen nemen
‐ Vertrouwenspersoon in raad van bestuur op vlak van cijfers
‐ Technische expertise gecombineerd met interpersoonlijke vaardigheden
= Administratie, aankopen, strategie en missie vormgeven, …
a) Taken van de financieel manager
‐ Tijdige en correcte rapportering financiële situatie
‐ Investeringsbeslissing in activa: Financieel, niet-financieel en risico (onzekerheid)
‐ Financieringsbeslissing: Eigen vermogen en vreemd vermogen gekoppeld aan risico
‐ Risicobeheer = Budgetopvolging: In welke mate de risico’s beheersbaar zijn
b) De vijf A’s van een financieel manager
‐ Administratie
‐ Aantrekken: Zorgen voor voldoende middelen om investering te doen
‐ Aanwenden: Het juist toewijzen van middelen
‐ Analyse
‐ Anticipatie op onvoorziene zaken
Daarnaast moet je ook aan enkele soft skills voordoen omdat je beslissingen moet nemen met
andere leidingsleden.
‐ Geldstormen gaat via financiële managers
‐ Er moet voldoende kapitaal zijn om de middelen te realiseren
‐ De juiste keuzes moeten gemaakt worden in termen van investeringen
‐ De geldmiddelen die gerealiseerd worden moeten worden bewaakt
= Opvolgen van budgetten
‐ Gerealiseerde geldmiddelen moeten opnieuw worden geïnvesteerd
‐ Activiteiten van onderneming heeft vaak bedrijf-economische vraagstukken
SAMENVATTING: FINANCIEEL BELEID VOOR GEZONDHEIDSZORG 4
