Samenvatting Geschiedenis les 8 6ASO

Les 8: Het modern imperialisme


Wat is imperialisme?
 de opbouw van een machtig en groot rijk (The British Empire, Imperium Romanum)
 streven van een volk of staat naar overheersing van andere volkeren en staten



1. Oorzaken van het modern imperialisme



Economische oorzaken
 Industriële Revolutie  nood aan:
o afzetmarkten
o goedkopen grondstoffen
o steunpunten (VK = vrachtvaarders)
de
 19 eeuw: vooral VK streeft naar uitbreiding koloniale bezittingen door snelle
industrialisatie
 Industriële Revolutie maakt uitbouw imperium mogelijk: superieure bewapening,
snel transport, vlotte communicatie, geneesmiddelen,...


Culturele oorzaken
 industrialisatie  technologische kloof met de
rest van de wereld  superioriteitsgevoel
o beschouwen rest van de wereld als
“onderontwikkeld” en “barbaars”
o beschavingsmissie is morele plicht
(White Man’s Burden)
 Eurocentrisme  standplaatsgebondenheid (=
mensen vertrekken vanuit hun eigen beleving en leefwereld bij de bestudering van
geschiedenis)
 Christelijke bekeringsijver: missionarissen
 eind 19de eeuw: racistische theorieën als rechtvaardiging


Politieke oorzaken
 nationalisme: meer aanzien verwerven als land, of persoonlijke macht vorst
vergroten (vb. Leopold II in Congo)
 aandacht van de publieke opinie afleiden van binnenlandse problemen (vb. Italië)
 compenseren van vernederingen (vb. nederlaag Frankrijk in Frans-Duitse oorlog)

, 2. Leopold II en de Congo Vrijstaat



Doel
 Genuanceerd historisch verhaal  demoniseren/verheerlijken
Centrale vragen
 Waarom bouwde Leopold een kolonie uit in Congo?
 Hoe werkte het koloniale systeem in praktijk? (economisch & politiek)
 Hoe moeten we het koloniale geweld en zijn impact interpreteren?
 Welke rol speelden de Congolezen in hun eigen geschiedenis?


Op zoek naar een kolonie (1865-1875)
Leopold & deel Belgische elite
 Economisch expansionisme
 Grandeur België
 Rijkdom en carrière
 België heeft EEN SOORT kolonie nodig


Scramble for Africa (1875-1885)
Kolonisatie Afrikaanse binnenland = wenselijk
 Onontgonnen gebied vol economisch potentieel
 Geostrategische belangen
Kolonisatie = mogelijk
 Moderne wapens & medicijnen
 Telegraaf & stoomboot/trein


Congo in zicht (1875-1885)
 Stanley krijgt de opdracht het Congo-bekken te verkennen en in bezit te nemen
voor Leopold II
 Leopold II krijgt af te rekenen met tegenwind:
o angst dat de Belgische staat voor de onkosten zal moeten opdraaien
o Frankrijk en Portugal willen Congo-bekken voor zichzelf




Het Congres van Berlijn (1885)