9. NEUROCOGNITIEVE STOORNISSEN
Onder deze groep van stoornissen vallen de verschillende vormen dementie
- Naast cognitieve stoornissen veroorzaakt door:
o HIV
o Prionziekte
o Ziekte van Parkinson
o Hungtington,
o Tevens het delirium of de verwardheidstoestand, een ziektebeeld dat veel voorkomt in
samenhang met lichamelijke ziekten en veroudering
9.1. DELIRIUM
Het acuut delirium kan het gevolg zijn van:
- Een lichamelijke ziekte of behandeling
- Intoxicatie of onthouding ve middel
➔ een verwardheidstoestand, veelal kort van duur en in principe volledig omkeerbaar.
➔ de meest voorkomende psychiatrische complicatie bij opname in het ziekenhuis (vooral bij ouderen)
➔ Bekend zijn ook de deliria als gevolg van een operatie onder algemene verdoving
- Het hoofdsymptoom van een delier is een bewustzijnsstoornis
o Bewustzijn kan dalen en/of uit mekaar vallen of verbrokkelen: belevingen wisselen zich dan af
en de samenhang in het denken gaat verloren
o ene moment staat de patiënt thuis af te wassen, wat later zingt hij een Portugees lied, wordt
hij boos op een familielid van wie hij meent dat hem onterf heeft
- Samenhangend met bewustzijnsstoornissen raakt ook de oriëntatie gestoord:
o De patiënt weet niet goed meer wat hij is, hoe laat het is, welke dag , emoties zijn wisselend,
soms is er angst, dan weer boosheid
o Er kan zowel psychomotorische remming als agitatie/ onrust optreden
o Typisch is ook de omkering van het dag-nacht-ritme:
▪ Verwardheid neemt toe in de loop vd avond = ergste tijdens de nacht
▪ Patiënt slaapt weinig, doolt rond en houdt zijn naasten wakker
▪ Overdag is er meer rust, periodes van slaap en een beter bewustzijn en oriëntatie
➔ Met adequate behandeling gaat de verwardheid meestal na een periode van vermoeidheid of
uitputting gevolgd door langdurige diepe slaap, snel over.
➔ Zeldzaam ontstaat een maligne delier, met centrale koorts, ontregeling van het functioneren van de
hersenen, met zelfs risico op coma en dood
!!! Vooral mensen die al een voorbeschikkende kwetsbaarheid vertonen en een ernstige stressor doormaken
hebben een risico op delier!!!
9.1.1. ONTSTAAN
Bij het ontstaan zijn meerdere neurotransmissiesystemen betrokken, met name het cholinerge en het
dopaminerge
9.1.2. THERAPIE
De therapie bestaat uit het zo goed mogelijk behandelen van de lichamelijke oorzaken en medicatie
- Belangrijk is preventie bij risicopatiënten
o Zoals een hospitaalomgeving met voldoende privacy en contact met de dagelijkse realiteit,
die normale oriëntatie en het psychisch evenwicht bevorderen
Downloaded by Watchme mail ()
Onder deze groep van stoornissen vallen de verschillende vormen dementie
- Naast cognitieve stoornissen veroorzaakt door:
o HIV
o Prionziekte
o Ziekte van Parkinson
o Hungtington,
o Tevens het delirium of de verwardheidstoestand, een ziektebeeld dat veel voorkomt in
samenhang met lichamelijke ziekten en veroudering
9.1. DELIRIUM
Het acuut delirium kan het gevolg zijn van:
- Een lichamelijke ziekte of behandeling
- Intoxicatie of onthouding ve middel
➔ een verwardheidstoestand, veelal kort van duur en in principe volledig omkeerbaar.
➔ de meest voorkomende psychiatrische complicatie bij opname in het ziekenhuis (vooral bij ouderen)
➔ Bekend zijn ook de deliria als gevolg van een operatie onder algemene verdoving
- Het hoofdsymptoom van een delier is een bewustzijnsstoornis
o Bewustzijn kan dalen en/of uit mekaar vallen of verbrokkelen: belevingen wisselen zich dan af
en de samenhang in het denken gaat verloren
o ene moment staat de patiënt thuis af te wassen, wat later zingt hij een Portugees lied, wordt
hij boos op een familielid van wie hij meent dat hem onterf heeft
- Samenhangend met bewustzijnsstoornissen raakt ook de oriëntatie gestoord:
o De patiënt weet niet goed meer wat hij is, hoe laat het is, welke dag , emoties zijn wisselend,
soms is er angst, dan weer boosheid
o Er kan zowel psychomotorische remming als agitatie/ onrust optreden
o Typisch is ook de omkering van het dag-nacht-ritme:
▪ Verwardheid neemt toe in de loop vd avond = ergste tijdens de nacht
▪ Patiënt slaapt weinig, doolt rond en houdt zijn naasten wakker
▪ Overdag is er meer rust, periodes van slaap en een beter bewustzijn en oriëntatie
➔ Met adequate behandeling gaat de verwardheid meestal na een periode van vermoeidheid of
uitputting gevolgd door langdurige diepe slaap, snel over.
➔ Zeldzaam ontstaat een maligne delier, met centrale koorts, ontregeling van het functioneren van de
hersenen, met zelfs risico op coma en dood
!!! Vooral mensen die al een voorbeschikkende kwetsbaarheid vertonen en een ernstige stressor doormaken
hebben een risico op delier!!!
9.1.1. ONTSTAAN
Bij het ontstaan zijn meerdere neurotransmissiesystemen betrokken, met name het cholinerge en het
dopaminerge
9.1.2. THERAPIE
De therapie bestaat uit het zo goed mogelijk behandelen van de lichamelijke oorzaken en medicatie
- Belangrijk is preventie bij risicopatiënten
o Zoals een hospitaalomgeving met voldoende privacy en contact met de dagelijkse realiteit,
die normale oriëntatie en het psychisch evenwicht bevorderen
Downloaded by Watchme mail ()
