Duurzame Ruimtelijke Ontwikkeling
Tadao Ando, Japanse meesterarchitect “We borrow from nature the space upon which we build”
Probleem in Vlaanderen
Sprawl – versnippering
→ The uncontrolled axpansion of urban areas
Vlaanderen +90% verstedelijkt
Minst duurzaam omgegaan met ruimte: amper nog groen
Bebouwd: VL 25% versnipperd vs NL 20% in kernen
+50% wereldbevolking woont in steden
Nieuwe steden bouwen Egypte, woestijn
Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling
1 Duurzame ontwikkeling
1.1 Inleiding
Ongebreidelde economische groei
> Loopt gelijk in ongeveer elk continent ≠ Afrika
> Stijgende ongelijkheid tussen binnen en tussen landen: draagkracht planeet overschreden
Nood aan duurzame ontwikkeling
Duurzame ontwikkeling (definitief VN)
= ontwikkeling die aansluit op de behoeften van heden, zonder het vermogen van de toekomstige
generaties om in hun behoefte te voorzien in gevaar te brengen
3P’s (VN, 1987)
> People
> Profit Natuurlijke hulpbronnen zijn beperkt + economie in functie van mens en aarde
> Planet
Earth Overshoot Day – evenwicht totaal zoek
* In 2020 valt deze later door Covid19: 5 april
In 2021 zal deze veel vroeger vroeger vallen
Agenda 2030 for sustanable development – nood aan initiatief
> Gebaseerd op Milleniumdoelstellingen van VN
> Sociaal – economisch – ecologisch
> 17 doelstellingen / SDG’s
+ 169 subdoelstellingen
1.2 Sustainable Development Goals
17 SDG’s in 5 groepen > People
> Prosperity
> Peace (Inter)nationale + regionale vertaling nodig
> Partnership Vlaanderen: Vizier 2030
> Planet
Duurzame Ruimtelijke Ontwikkeling Bo Van Royen 1
, 1 Geen armoede
2 Geen honger
3 Goede gezondheid en welzijn
4 Kwaliteitsvol onderwijs
5 Gendergelijkheid
6 Schoon water en sanitair
7 Betaalbare en duurzame energie
8 Waardig werk en economische groei
9 Industrie, innovatie en infrastructuur
10 Ongelijkheid verminderen
11 Duurzame steden en gemeenschappen
2/3 van Europeanen leeft in steden
55% van wereldbevolking leeft in steden, tegen 2050 68%
België 1960 één van de meest verstedelijkte landen
2020 nóg meer
Ongelijkheid + sloppenwijken (met muren)
Sao Paulo, Johannesburg …
40 metropolen met +10 miljoen inwoners
→ Grote impact op het milieu
3% landoppervlak
60% energieverbruik
70% CO2 uitstoot
Steden bepalend voor algemeen succes SDG’s
Jan Eliasson, voormalig vice secretaris generaal (VN)
“Strijd voor duurzame ontwikkeling zal in de steden gewonnen of verloren worden”
12 Verantwoorde consumptie en productie
13 Klimaatactie
14 Leven in het water
15 Leven op het land
16 Vrede, justitie en sterke publieke diensten
17 Partnerschap om doelstellingen te bereiken
2 Globaal landgebruik en ecosysteem
Bodem is en blijft van de planeet
Oppervlakte is eindig en kan maar één keer gebruikt worden)
> Alles inzetten op CO2 reductie, isolatie, zonnepanelen … zal niets veranderen aan ons
> desastreus bodemgebruik
> Overbevolking van de planeet
Draagkracht niet overschreden bij ± 1 miljard mensen
Nu: ± 8 miljard >> 11 miljard
> Nood aan voedsel, huisvesting, transport …
Duurzame Ruimtelijke Ontwikkeling Bo Van Royen 2
, > 75% van landoppervlakte is door mens getransformeerd
waarvan 55% ijsvrij landoppervlak ingenomen door landbouw en huisvesting
mandarijnen Villawijken in LA zo
palmolie zo ver je kan zien
industriële veeteelt
industriële melkproductie
houtpellets
→ 80% veeteelt, slechts 20% van globale calorieënvoorziening
Wereldbevolking zal enorm toenemen + verdere ontwikkeling van ‘minder ontwikkelde’ regio’s
Inzetten op duurzame stedelijke ontwikkeling
Geschiedenis van de stedelijke ontwikkeling
1 De eerste generatie steden
4000 v.Chr.
Drie stappen om tot een stad te kunnen komen
1.1 Van een nomadenbestaan naar een sedentair bestaan
> Neolithicum (10 000 jaar geleden)
Mens van jager naar landbouwer
Overgang: zeer geleidelijk en niet overal gelijk
Eerst Mesopotamië, China en Amerika
> Megalietencultuur van Stonehenge
Blijvende band met overleden familieleden
1.2 Van gezinsverband naar dorpsstructuur
> 30 000 jaar geleden – overgang naar collectief systeem begint
> 10 000 jaar geleden – eerste dorpsnederzetting omwalling, reeds geleding
> Primitieve dorpen hadden zelfde opbouw als nu bij sommige Afrikaanse stammen
1.3 Van een dorp naar een stad
> Ontstaan schrift – technologische vernieuwingen kaarten, tansport
> Steden ontstonden als versterkte nederzettingen waar handel geconcentreerd werd
> (landbouwproducten)
> Fysieke voorwaarden
> water – reliëf – natuurlijke verdediging
> Eerste steden ontstaan in Mesopotamië, Egypte
Tussen Tigris en Eufraat huidig Irak
→ Assur / Ashur
→ Ur Niet veel van overgebleven: opgebouwd uit klei
→ Babylon + veel stedelijker dan huidige dorpen
Duurzame Ruimtelijke Ontwikkeling Bo Van Royen 3
Tadao Ando, Japanse meesterarchitect “We borrow from nature the space upon which we build”
Probleem in Vlaanderen
Sprawl – versnippering
→ The uncontrolled axpansion of urban areas
Vlaanderen +90% verstedelijkt
Minst duurzaam omgegaan met ruimte: amper nog groen
Bebouwd: VL 25% versnipperd vs NL 20% in kernen
+50% wereldbevolking woont in steden
Nieuwe steden bouwen Egypte, woestijn
Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling
1 Duurzame ontwikkeling
1.1 Inleiding
Ongebreidelde economische groei
> Loopt gelijk in ongeveer elk continent ≠ Afrika
> Stijgende ongelijkheid tussen binnen en tussen landen: draagkracht planeet overschreden
Nood aan duurzame ontwikkeling
Duurzame ontwikkeling (definitief VN)
= ontwikkeling die aansluit op de behoeften van heden, zonder het vermogen van de toekomstige
generaties om in hun behoefte te voorzien in gevaar te brengen
3P’s (VN, 1987)
> People
> Profit Natuurlijke hulpbronnen zijn beperkt + economie in functie van mens en aarde
> Planet
Earth Overshoot Day – evenwicht totaal zoek
* In 2020 valt deze later door Covid19: 5 april
In 2021 zal deze veel vroeger vroeger vallen
Agenda 2030 for sustanable development – nood aan initiatief
> Gebaseerd op Milleniumdoelstellingen van VN
> Sociaal – economisch – ecologisch
> 17 doelstellingen / SDG’s
+ 169 subdoelstellingen
1.2 Sustainable Development Goals
17 SDG’s in 5 groepen > People
> Prosperity
> Peace (Inter)nationale + regionale vertaling nodig
> Partnership Vlaanderen: Vizier 2030
> Planet
Duurzame Ruimtelijke Ontwikkeling Bo Van Royen 1
, 1 Geen armoede
2 Geen honger
3 Goede gezondheid en welzijn
4 Kwaliteitsvol onderwijs
5 Gendergelijkheid
6 Schoon water en sanitair
7 Betaalbare en duurzame energie
8 Waardig werk en economische groei
9 Industrie, innovatie en infrastructuur
10 Ongelijkheid verminderen
11 Duurzame steden en gemeenschappen
2/3 van Europeanen leeft in steden
55% van wereldbevolking leeft in steden, tegen 2050 68%
België 1960 één van de meest verstedelijkte landen
2020 nóg meer
Ongelijkheid + sloppenwijken (met muren)
Sao Paulo, Johannesburg …
40 metropolen met +10 miljoen inwoners
→ Grote impact op het milieu
3% landoppervlak
60% energieverbruik
70% CO2 uitstoot
Steden bepalend voor algemeen succes SDG’s
Jan Eliasson, voormalig vice secretaris generaal (VN)
“Strijd voor duurzame ontwikkeling zal in de steden gewonnen of verloren worden”
12 Verantwoorde consumptie en productie
13 Klimaatactie
14 Leven in het water
15 Leven op het land
16 Vrede, justitie en sterke publieke diensten
17 Partnerschap om doelstellingen te bereiken
2 Globaal landgebruik en ecosysteem
Bodem is en blijft van de planeet
Oppervlakte is eindig en kan maar één keer gebruikt worden)
> Alles inzetten op CO2 reductie, isolatie, zonnepanelen … zal niets veranderen aan ons
> desastreus bodemgebruik
> Overbevolking van de planeet
Draagkracht niet overschreden bij ± 1 miljard mensen
Nu: ± 8 miljard >> 11 miljard
> Nood aan voedsel, huisvesting, transport …
Duurzame Ruimtelijke Ontwikkeling Bo Van Royen 2
, > 75% van landoppervlakte is door mens getransformeerd
waarvan 55% ijsvrij landoppervlak ingenomen door landbouw en huisvesting
mandarijnen Villawijken in LA zo
palmolie zo ver je kan zien
industriële veeteelt
industriële melkproductie
houtpellets
→ 80% veeteelt, slechts 20% van globale calorieënvoorziening
Wereldbevolking zal enorm toenemen + verdere ontwikkeling van ‘minder ontwikkelde’ regio’s
Inzetten op duurzame stedelijke ontwikkeling
Geschiedenis van de stedelijke ontwikkeling
1 De eerste generatie steden
4000 v.Chr.
Drie stappen om tot een stad te kunnen komen
1.1 Van een nomadenbestaan naar een sedentair bestaan
> Neolithicum (10 000 jaar geleden)
Mens van jager naar landbouwer
Overgang: zeer geleidelijk en niet overal gelijk
Eerst Mesopotamië, China en Amerika
> Megalietencultuur van Stonehenge
Blijvende band met overleden familieleden
1.2 Van gezinsverband naar dorpsstructuur
> 30 000 jaar geleden – overgang naar collectief systeem begint
> 10 000 jaar geleden – eerste dorpsnederzetting omwalling, reeds geleding
> Primitieve dorpen hadden zelfde opbouw als nu bij sommige Afrikaanse stammen
1.3 Van een dorp naar een stad
> Ontstaan schrift – technologische vernieuwingen kaarten, tansport
> Steden ontstonden als versterkte nederzettingen waar handel geconcentreerd werd
> (landbouwproducten)
> Fysieke voorwaarden
> water – reliëf – natuurlijke verdediging
> Eerste steden ontstaan in Mesopotamië, Egypte
Tussen Tigris en Eufraat huidig Irak
→ Assur / Ashur
→ Ur Niet veel van overgebleven: opgebouwd uit klei
→ Babylon + veel stedelijker dan huidige dorpen
Duurzame Ruimtelijke Ontwikkeling Bo Van Royen 3
