FILOSOFIE
SAMENVATTING
ERVARINGSMACHINE
Ervaringsmachine (EM)
- Door Nozick
- Waar je droom in uit komt
- Fictief
- = gedachtenexperiment
• Resultaten zijn niet belangrijk
• Redenen wel
o Wel
§ Nieuwsgierigheid
§ Nieuwe zaken beleven
¨ Die in echte leven niet mogelijk zijn
§ Gegarandeerd succes
§ Geweldige zintuigelijke ervaring op zich
§ Voorspelbaar wat te verwachten staat
¨ “What you wish is what you get”
¨ Kan ook negatief zijn
o Niet
§ Angst
¨ Voor depressie
· Je moet weer terug naar gewone wereld
¨ Geen vertrouwen
¨ Ratio
· = logisch redeneren
§ Voorspelbaar
¨ Geeft enkel positieve gevoelens/ervaringen
¨ Na een tijd is plezier eraf
¨ Geen bergen en dalen
§ Gegarandeerd succes
o Is onverdiend
§ Egocentrisch
§ Fake
§ Je doet zelf de moeite niet
¨ De weg ernaar toe voer je niet uit
o Twijfelaar
§ Ik ben bang voor mijn eigen diepste verlangens
¨ Of ik deze wel zou willen
Mephisto
- Schrijver
- Belichaming van de duivel
• Wil kwaad en doet goed
- Wil je bevrijden van drogredeneringen
• Redenering die niet klopt
• Maar wel kloppend lijkt
- Echte ervaring1 ≠ ervaring van het echte2
- 1Argument 1: Eerste Meesterzet
• Ervaringsmachine is fake?!
o Alles wat je ervaart/voelt/meemaakt is echt
o Dus machine kan niet fake zijn
o Dus stap erin!
1
, o Bv. Valse tandarts
§ = chatalan = oplichter
§ Tandarts in ander land wil je tandpijn verhelpen
o Tandarts beweert dat je denkt dat je tandpijn hebt
§ Maar dat kan niet, pijn is pijn
§ Er is geen verschil tussen echte en fake ervaringen
1
- Argument 2: Tweede Meesterzet
• We zitten al in de ervaringsmachine, dus hoeven er niet in te stappen
• Alledaagse ervaring = puzzel van ervaringsmachines
• Onze realiteit is geen droom, maar het is zoals het lijkt
• Komen we wel ooit uit zo’n realiteit?
• Alles is techniek
o Het leven wordt geproduceerd door machines en onze technieken
o Het leven is gemaakt/artificieel
o Verzet tegen EM heeft geen zin
§ Er is geen verschil tussen ons leven en in een EM
o We maken onze ervaring en het object ervan
2
- Tegenargument 1
• Echte ervaringen vallen niet altijd samen met het echte
• Ervaringen moeten ook kloppen
• Bv. valse tandarts
o We willen niet weten of we de pijn echt voelen
o We willen weten wat erachter zit, waar de pijn vandaan komt
o Een ervaring is wat het is, maar misschien was het wel een ervaring van iets
anders dan dat je dacht
• Bv. discrepantie tussen ervaring en het echte
o Fantoompijn en omgekeerd
o Het niet voelen van je been, terwijl hij er wel aan zit
§ Er is een object, maar hij wordt niet meer ervaren
§ Bv. Oliver Sacks
o “A leg to stand on”
o Zijn been is een vreemd voorwerp geworden
o Het been is niet van hem denkt hij
o Het voelen van je been, terwijl hij er niet aan zit
2
- Tegenargument 2
• Tegen -R
• De technisch gemaakte wereld is niet echt, aangezien we het echte als unieke willen.
Het originele. Ook al is er geen waarneembaar verschil tussen origineel en replica.
• Bv. De perfecte tweeling
o Ze zijn zodanig in elkaar gelijk
§ Laten je hetzelfde ervaren
§ Dan nog wil je het origineel zien
§ We willen niet de perfecte tweeling, maar ook met het originele in contact
komen
§ Uniciteit van object
o Waarom een relatie met maar 1 van de 2?
o Geven ze dezelfde sensatie?
o Fetisjisme
§ GEEN kick krijgen van gekke toestanden
§ WEL kick krijgen van origineel/unieke
o Je wilt met het originele in contact komen
o Fascinatie voor het origineel
§ Bv. restauratie van schilderij
o Origineel bevat meer beeld en geeft persoonlijkheid weer
§ Bv. muziek
o Concert is unieker dan via stereo-installatie
2
, Theorieën
- Alles is ervaring
• Het is de ervaring die telt
• Principe -R
o Geen realiteit buiten ervaring
§ Realiteit: datgene wat je zou kunnen ervaren
§ Als je iets niet kan ervaren, wat heeft het dan voor zin om het realiteit te
noemen? Er is geen realiteit buiten dat wat je kan ervaren
• Geen realiteit volgens degene die Mephisto zouden volgen
o Want je wilt weten of het echt is
- Het is het reële object dat telt: het unieke
• Principe +R
o Wel realiteit buiten ervaring
o Gevoelens en gedachten kloppen met hetgeen erbuiten
• Wel realiteit volgens degene die Mephisto zouden volgen
• Transcendentie van object
o Je wilt weten of het klopt
o Hogere/goddelijke/datgene dat hoger lijkt te staan dan de gewone wereld
o Overstijgen van ons eigen bewustzijn
o Het object van onze bewuste ervaring ligt buiten ons bewustzijn
o Heeft iets onbeheersbaars
- Alles is techniek
• = Into the wild-fantasie
• Homofaber
o Iemand die ingrijpt in de natuur
o Dit moet gebeuren als we de wereld bewoonbaar willen maken
o We hebben nood aan beheersing/controle
§ Bv. producten consumeerbaar te maken
• Wij beheersen de wereld
o Voor subjectieve ervaringen
§ Wereld van ons bewustzijn
of
o Objectieve feiten
§ De wereld zoals die op zichzelf is
§ Los van onze ervaringen
• Oplossingen voor problemen
o Een leven dat in het teken staat van comfort -dankzij techniek- kan het uit de hand
lopen
o Voor elke oplossing ontstaat er een nieuw (groter) probleem
o Antidepressiva/gelukspil
§ Effecten van gewenning en verslaving
¨ Is dit wel het soort van beheersing dat we willen?
¨ Verslaving kan je niet onder controle houden
• Droom
o Alles is maakbaar
o Maakbare natuur " maakbare mens (transgender) " maakbare samenleving
§ Bv. maken van levende cellen
§ Bv. Michael Jackson en Madonna
¨ Spelen met identiteit door chirurgische ingrepen
§ Bv. Auschwitz
¨ = Onmogelijke werkelijkheid van ideale wereld
¨ = utopie van maakbare samenleving
• Schijnwereld
o Zitten we in een schijnwereld zonder het zelf te weten?
o Opgesloten in schijnwereld = opgesloten in film
§ Zitten in schijnwereld
§ Je kan het waarschijnlijk niet volhouden in het echte leven
3
SAMENVATTING
ERVARINGSMACHINE
Ervaringsmachine (EM)
- Door Nozick
- Waar je droom in uit komt
- Fictief
- = gedachtenexperiment
• Resultaten zijn niet belangrijk
• Redenen wel
o Wel
§ Nieuwsgierigheid
§ Nieuwe zaken beleven
¨ Die in echte leven niet mogelijk zijn
§ Gegarandeerd succes
§ Geweldige zintuigelijke ervaring op zich
§ Voorspelbaar wat te verwachten staat
¨ “What you wish is what you get”
¨ Kan ook negatief zijn
o Niet
§ Angst
¨ Voor depressie
· Je moet weer terug naar gewone wereld
¨ Geen vertrouwen
¨ Ratio
· = logisch redeneren
§ Voorspelbaar
¨ Geeft enkel positieve gevoelens/ervaringen
¨ Na een tijd is plezier eraf
¨ Geen bergen en dalen
§ Gegarandeerd succes
o Is onverdiend
§ Egocentrisch
§ Fake
§ Je doet zelf de moeite niet
¨ De weg ernaar toe voer je niet uit
o Twijfelaar
§ Ik ben bang voor mijn eigen diepste verlangens
¨ Of ik deze wel zou willen
Mephisto
- Schrijver
- Belichaming van de duivel
• Wil kwaad en doet goed
- Wil je bevrijden van drogredeneringen
• Redenering die niet klopt
• Maar wel kloppend lijkt
- Echte ervaring1 ≠ ervaring van het echte2
- 1Argument 1: Eerste Meesterzet
• Ervaringsmachine is fake?!
o Alles wat je ervaart/voelt/meemaakt is echt
o Dus machine kan niet fake zijn
o Dus stap erin!
1
, o Bv. Valse tandarts
§ = chatalan = oplichter
§ Tandarts in ander land wil je tandpijn verhelpen
o Tandarts beweert dat je denkt dat je tandpijn hebt
§ Maar dat kan niet, pijn is pijn
§ Er is geen verschil tussen echte en fake ervaringen
1
- Argument 2: Tweede Meesterzet
• We zitten al in de ervaringsmachine, dus hoeven er niet in te stappen
• Alledaagse ervaring = puzzel van ervaringsmachines
• Onze realiteit is geen droom, maar het is zoals het lijkt
• Komen we wel ooit uit zo’n realiteit?
• Alles is techniek
o Het leven wordt geproduceerd door machines en onze technieken
o Het leven is gemaakt/artificieel
o Verzet tegen EM heeft geen zin
§ Er is geen verschil tussen ons leven en in een EM
o We maken onze ervaring en het object ervan
2
- Tegenargument 1
• Echte ervaringen vallen niet altijd samen met het echte
• Ervaringen moeten ook kloppen
• Bv. valse tandarts
o We willen niet weten of we de pijn echt voelen
o We willen weten wat erachter zit, waar de pijn vandaan komt
o Een ervaring is wat het is, maar misschien was het wel een ervaring van iets
anders dan dat je dacht
• Bv. discrepantie tussen ervaring en het echte
o Fantoompijn en omgekeerd
o Het niet voelen van je been, terwijl hij er wel aan zit
§ Er is een object, maar hij wordt niet meer ervaren
§ Bv. Oliver Sacks
o “A leg to stand on”
o Zijn been is een vreemd voorwerp geworden
o Het been is niet van hem denkt hij
o Het voelen van je been, terwijl hij er niet aan zit
2
- Tegenargument 2
• Tegen -R
• De technisch gemaakte wereld is niet echt, aangezien we het echte als unieke willen.
Het originele. Ook al is er geen waarneembaar verschil tussen origineel en replica.
• Bv. De perfecte tweeling
o Ze zijn zodanig in elkaar gelijk
§ Laten je hetzelfde ervaren
§ Dan nog wil je het origineel zien
§ We willen niet de perfecte tweeling, maar ook met het originele in contact
komen
§ Uniciteit van object
o Waarom een relatie met maar 1 van de 2?
o Geven ze dezelfde sensatie?
o Fetisjisme
§ GEEN kick krijgen van gekke toestanden
§ WEL kick krijgen van origineel/unieke
o Je wilt met het originele in contact komen
o Fascinatie voor het origineel
§ Bv. restauratie van schilderij
o Origineel bevat meer beeld en geeft persoonlijkheid weer
§ Bv. muziek
o Concert is unieker dan via stereo-installatie
2
, Theorieën
- Alles is ervaring
• Het is de ervaring die telt
• Principe -R
o Geen realiteit buiten ervaring
§ Realiteit: datgene wat je zou kunnen ervaren
§ Als je iets niet kan ervaren, wat heeft het dan voor zin om het realiteit te
noemen? Er is geen realiteit buiten dat wat je kan ervaren
• Geen realiteit volgens degene die Mephisto zouden volgen
o Want je wilt weten of het echt is
- Het is het reële object dat telt: het unieke
• Principe +R
o Wel realiteit buiten ervaring
o Gevoelens en gedachten kloppen met hetgeen erbuiten
• Wel realiteit volgens degene die Mephisto zouden volgen
• Transcendentie van object
o Je wilt weten of het klopt
o Hogere/goddelijke/datgene dat hoger lijkt te staan dan de gewone wereld
o Overstijgen van ons eigen bewustzijn
o Het object van onze bewuste ervaring ligt buiten ons bewustzijn
o Heeft iets onbeheersbaars
- Alles is techniek
• = Into the wild-fantasie
• Homofaber
o Iemand die ingrijpt in de natuur
o Dit moet gebeuren als we de wereld bewoonbaar willen maken
o We hebben nood aan beheersing/controle
§ Bv. producten consumeerbaar te maken
• Wij beheersen de wereld
o Voor subjectieve ervaringen
§ Wereld van ons bewustzijn
of
o Objectieve feiten
§ De wereld zoals die op zichzelf is
§ Los van onze ervaringen
• Oplossingen voor problemen
o Een leven dat in het teken staat van comfort -dankzij techniek- kan het uit de hand
lopen
o Voor elke oplossing ontstaat er een nieuw (groter) probleem
o Antidepressiva/gelukspil
§ Effecten van gewenning en verslaving
¨ Is dit wel het soort van beheersing dat we willen?
¨ Verslaving kan je niet onder controle houden
• Droom
o Alles is maakbaar
o Maakbare natuur " maakbare mens (transgender) " maakbare samenleving
§ Bv. maken van levende cellen
§ Bv. Michael Jackson en Madonna
¨ Spelen met identiteit door chirurgische ingrepen
§ Bv. Auschwitz
¨ = Onmogelijke werkelijkheid van ideale wereld
¨ = utopie van maakbare samenleving
• Schijnwereld
o Zitten we in een schijnwereld zonder het zelf te weten?
o Opgesloten in schijnwereld = opgesloten in film
§ Zitten in schijnwereld
§ Je kan het waarschijnlijk niet volhouden in het echte leven
3
