Samenvatting Psychologie van de individuele verschillen deel 1 H9 | Psychologie | KU Leuven | 2025/26

Onderdeel van deel III:
psychologie v.d.
intelligentie
H9: Topics in intelligentieonderzoek
1: Elementaire processen
Belangrijk uitgangspunt

Vroeger keken onderzoekers naar de structuur van intelligentie:

 Hoeveel dimensies zijn er?
 Hoe hangen tests samen?

Dit deden ze met factoranalyse (FA)



Probleem?

 Dit zegt niet of die dimensies echt bestaan in het brein
 Dingen kunnen correleren zonder echte oorzaak (zoals leeftijd en kaasprijs)

Dus: structuur ≠ verklaring (oorzaak)



Nieuwe aanpak: elementaire processen
Onderzoekers gingen zich afvragen:

“Welke basisprocessen in het brein zorgen voor intelligentie?”



Idee:

Complexe taken (zoals IQ-tests) bestaan uit kleine, simpele processen

Bijvoorbeeld:

 Info opslaan
 Beslissingen maken
 Aandacht richten


Hoe onderzoeken ze dat?

1. Neem een complexe taak (bv. IQ-test)
2. Analyseer welke basisprocessen nodig zijn
3. Meet die met simpele taakjes
4. Kijk of die samenhangen (correlatie)

Als ja: dan spelen die processen een rol in intelligentie



1.1: Cognitieve correlaten (traditie 1)


1

,Zoeken verband tussen:

 Simpele taken
 En intelligentiescores

Voorbeeld: algemene intelligentie

Idee:

Intellig entie = snel informatie verwerken (= “neuraal efficiëntiemodel”)


Waarom snelheid belangrijk is?

Ons brein heeft beperkingen:

 Werkgeheugen is klein
 Info vervaagt snel
 Je kan maar beperkt dingen tegelijk
doen

Dus: sneller verwerken = minder problemen
Vergelijking: snellere computer = beter
functioneren


Hoe meten ze dat?

1: Reactietijd (RT)

Simpele taak:

 Lampje gaat aan
 Je moet zo snel mogelijk juiste knop indrukken


RT heeft 2 delen:

a. Beslissingstijd

 Nadenken: welk lampje?
 Dit is cognitief (belangrijk!)

b. Bewegingstijd

 Knop indrukken
 Puur motorisch (niet belangrijk voor intelligentie)


Resultaat:

 Snellere beslissingstijd = vaak hogere intelligentie
 Correlaties: ongeveer -0.20 tot -0.49 (negatief = sneller = beter)

2: Inspection Time (waarnemingssnelheid)


2

, Taak:

 2 lijntjes kort tonen
 Zeggen welke langer is

Hoe korter de tijd, hoe moeilijker



Resultaat:

 Mensen verschillen in hoe snel ze dit kunnen
 Correlatie met intelligentie ≈ -0.51


Conclusie:

Snelle informatieverwerking speelt een rol in intelligentie (maar verklaart niet
alles)



Voorbeeld: verbale intelligentie

= Hoe goed iemand taal begrijpt



Belangrijke processen

1. Lexicaal

 Woorden herkennen (bv. is “kat” een woord?) → redelijk oppervlakkig
 ‘diepere’ informatieverwerking: horen ‘wild’ en ‘hert’ samen → nadenken
over betekenis

2. Syntactisch / semantisch

Zinnen begrijpen (bv. betekenis en structuur)



Hoe meten ze dat?

 Lexicale beslissingstaken → woord of geen
woord?
 Zin-verificatietaken → klopt de zin met een afbeelding?


Resultaat:

 Correlaties rond -0.40
 Dus: deze processen spelen een rol, maar niet alles



Eenvoudige samenvatting

3