DEEL II: Psychologie van de persoonlijkheid
1: Inleiding en vraag
Wat is persoonlijkheidspsychologie?
Persoonlijkheidspsychologie (ook differentiële psychologie van persoonlijkheid)
bestudeert verschillen tussen mensen in:
Gedachten
Gevoelens
Gedrag
Het gaat niet over prestaties (zoals hoe goed iemand een test maakt), maar over
hoe mensen zijn.
Voorbeeld:
De ene persoon is rustig.
De andere persoon is snel boos.
De ene persoon is sociaal, de andere eerder stil.
Dat zijn persoonlijkheidsverschillen.
Doelen van persoonlijkheidspsychologie
1: Verschillen beschrijven
Hoe verschillen mensen van elkaar? (Bijv. vriendelijk vs. agressief)
Welke verschillen zijn belangrijk?
Welke verschillen hangen samen?
Bijvoorbeeld: extraverte mensen zijn vaak socialer of angstige mensen piekeren
vaak meer
2. Verschillen verklaren
Men probeert ook te begrijpen waar deze verschillen vandaan komen.
Mogelijke oorzaken: genetica (wat je erft van je ouders), opvoeding,
biologie (bv. hersenen), cultuur, ervaringen/ leergeschiedenis
Dus: waarom zijn mensen zoals ze zijn?
1.1: Definitie en persoonlijkheid
1
, Wat is persoonlijkheid?
Er bestaan veel definities van persoonlijkheid.
Elke onderzoeker legt andere accenten.
Een bekende definitie (Larsen & Buss):
Persoonlijkheid is een verzameling van psychologische kenmerken en
mechanismen die een individu kenmerken, relatief stabiel zijn en beïnvloeden
hoe iemand met zijn omgeving omgaat en zich eraan aanpast.
Dit klinkt ingewikkeld, dus we splitsen het op.
Belangrijke onderdelen van persoonlijkheid
1: Psychologische kenmerken (trekken)
Dit zijn eigenschappen van een persoon.
Voorbeelden: vriendelijkheid, agressie, verlegenheid, extraversie
Dit zijn relatief stabiele eigenschappen.
2: Mechanismen (psychologische processen)
Mechanismen zijn mentale processen die bepalen hoe je reageert op
situaties.
Ze hebben meestal: input (iets gebeurt), verwerking (hoe je het
interpreteert) en output (je reactie)
Voorbeeld: hostile attribution bias
Dit betekent dat sommige mensen denken sneller dat anderen slechte
bedoelingen hebben.
Voorbeeld: je leent een boek uit + krijgt het terug met koffievlekken.
Persoon A denkt → “Ze is slordig.”
Persoon B denkt → “Het zal een ongelukje zijn.”
Dit verschil zit in hoe mensen situaties interpreteren.
3: Persoonlijkheid beïnvloedt je interactie met de omgeving
Persoonlijkheid bepaalt: hoe je reageert op situaties, welke situaties je
opzoekt, welke situaties je vermijdt
Voorbeeld: extraverte persoon → gaat naar feestjes en een introverte
persoon → kijkt liever Netflix thuis
Dus persoonlijkheid reageert niet alleen op de wereld, maar vormt ook de
wereld waarin je terechtkomt.
4: Aanpassing aan de omgeving
2
1: Inleiding en vraag
Wat is persoonlijkheidspsychologie?
Persoonlijkheidspsychologie (ook differentiële psychologie van persoonlijkheid)
bestudeert verschillen tussen mensen in:
Gedachten
Gevoelens
Gedrag
Het gaat niet over prestaties (zoals hoe goed iemand een test maakt), maar over
hoe mensen zijn.
Voorbeeld:
De ene persoon is rustig.
De andere persoon is snel boos.
De ene persoon is sociaal, de andere eerder stil.
Dat zijn persoonlijkheidsverschillen.
Doelen van persoonlijkheidspsychologie
1: Verschillen beschrijven
Hoe verschillen mensen van elkaar? (Bijv. vriendelijk vs. agressief)
Welke verschillen zijn belangrijk?
Welke verschillen hangen samen?
Bijvoorbeeld: extraverte mensen zijn vaak socialer of angstige mensen piekeren
vaak meer
2. Verschillen verklaren
Men probeert ook te begrijpen waar deze verschillen vandaan komen.
Mogelijke oorzaken: genetica (wat je erft van je ouders), opvoeding,
biologie (bv. hersenen), cultuur, ervaringen/ leergeschiedenis
Dus: waarom zijn mensen zoals ze zijn?
1.1: Definitie en persoonlijkheid
1
, Wat is persoonlijkheid?
Er bestaan veel definities van persoonlijkheid.
Elke onderzoeker legt andere accenten.
Een bekende definitie (Larsen & Buss):
Persoonlijkheid is een verzameling van psychologische kenmerken en
mechanismen die een individu kenmerken, relatief stabiel zijn en beïnvloeden
hoe iemand met zijn omgeving omgaat en zich eraan aanpast.
Dit klinkt ingewikkeld, dus we splitsen het op.
Belangrijke onderdelen van persoonlijkheid
1: Psychologische kenmerken (trekken)
Dit zijn eigenschappen van een persoon.
Voorbeelden: vriendelijkheid, agressie, verlegenheid, extraversie
Dit zijn relatief stabiele eigenschappen.
2: Mechanismen (psychologische processen)
Mechanismen zijn mentale processen die bepalen hoe je reageert op
situaties.
Ze hebben meestal: input (iets gebeurt), verwerking (hoe je het
interpreteert) en output (je reactie)
Voorbeeld: hostile attribution bias
Dit betekent dat sommige mensen denken sneller dat anderen slechte
bedoelingen hebben.
Voorbeeld: je leent een boek uit + krijgt het terug met koffievlekken.
Persoon A denkt → “Ze is slordig.”
Persoon B denkt → “Het zal een ongelukje zijn.”
Dit verschil zit in hoe mensen situaties interpreteren.
3: Persoonlijkheid beïnvloedt je interactie met de omgeving
Persoonlijkheid bepaalt: hoe je reageert op situaties, welke situaties je
opzoekt, welke situaties je vermijdt
Voorbeeld: extraverte persoon → gaat naar feestjes en een introverte
persoon → kijkt liever Netflix thuis
Dus persoonlijkheid reageert niet alleen op de wereld, maar vormt ook de
wereld waarin je terechtkomt.
4: Aanpassing aan de omgeving
2
