Samenvatting Methoden van het wetenschappelijk onderzoek deel 2 H0 | Psychologie | KU Leuven | 2025/26

Inleiding kwalitatieve en gemengde methoden
1: Waarom kwalitatief onderzoek?
Belang van methoden
Niet alle psychologen doen zelf onderzoek, maar álle psychologen gebruiken
psychologische kennis.

Daarom moeten psychologen kennisclaims kritisch kunnen beoordelen.

 Voorbeeld: “Baby’s zijn te jong voor trauma.” Psychologisch onderzoek
weerlegt dit → invloed op beleid.
 Voorbeeld: “Altijd bereikbaar zijn voor werk veroorzaakt stress.” Onderzoek
bevestigt dit → discussie over werkregels.



Wetenschappelijke kennis vs gewone kennis
Wetenschappelijke kennisclaims

 Steunen op systematisch, empirisch onderzoek.
 Zijn controleerbaar en reproduceerbaar (peer review, replicatie mogelijk).

Niet wetenschappelijk

 Persoonlijke ervaringen of meningen (“ik heb het zelf meegemaakt”).
 Sociale normen of gezond verstand (“iedereen weet dat”).
 Informatie van ‘experts’ die geen onderzoek doen.
 Goddelijke of abstracte redeneringen (theologie, metafysica).



Rol van kwalitatief onderzoek
Kwalitatieve methoden helpen diepgaand begrip van psychologische fenomenen
te ontwikkelen.

Kwalitatief onderzoek wordt vooral gebruikt om:

 Nieuwe theorieën te ontwikkelen (inductieve fase).
 Inzicht te krijgen in ervaringen, gedrag, en betekenissen.

Psychologen leren:

 Data verzamelen en analyseren met kwalitatieve methoden.
 Keuzes maken tussen kwalitatieve, kwantitatieve of gecombineerde
methoden.
 Onderzoek kritisch beoordelen op kwaliteit en ethiek.




1

, Doel van wetenschappelijke methoden
Wetenschappelijke methoden zorgen voor betrouwbare kennis:

 Transparant: duidelijk hoe kennis is verkregen.
 Controleerbaar: anderen kunnen onderzoek nakijken of herhalen.
 Legitiem: conclusies moeten logisch volgen uit het onderzoek.


Een psycholoog moet hiermee vertrouwd zijn om:

1. Kennis kritisch te beoordelen.
2. Kennis verantwoord toe te passen.
3. Zelf onderzoek te kunnen uitvoeren.


Kernbegrippen

 Kwalitatief onderzoek: gericht op begrip van ervaringen en betekenissen,
vaak inductief (theorie creëren uit data).
 Kwantitatief onderzoek: gericht op meten en testen van hypotheses, vaak
deductief.
 Empirische cyclus: fasen van onderzoek die systematisch kennis
opleveren.
 Kennistheorieën: verschillende benaderingen, zoals positivisme (objectief
meten) vs constructivisme/postmodernisme (ervaren en interpreteren).




2

, 2: Wat is kwalitatief onderzoek?
Kernidee

 Kwalitatief onderzoek richt zich op begrijpen van ervaringen en
betekenissen vanuit het perspectief van de deelnemer.
 Het kijkt naar de context en het dagelijks leven van mensen in natuurlijke
omstandigheden.


Typische kenmerken

1: Rijke data

 Veel details en nuance, weinig vaste structuur.
 Open vragen, geen vooraf vastgelegde categorieën of codes.
 Minder gestandaardiseerd dan kwantitatief onderzoek.

2: Perspectief van het individu

 Insiderperspectief: hoe ervaart iemand iets?
 Belang van persoonlijke betekenis en beleving.

3: Natuurlijke settings

 Context van dagelijks leven is cruciaal (ecologische validiteit).
 Onderzoek vindt plaats in de ‘echte’ omgeving van de persoon.

4: Onderzoeksproces

 Idiografisch: focus op individuele gevallen in plaats van grote groepen.
 Ongestructureerd en flexibel; onderzoeker bouwt een diepe relatie met
deelnemers.

Geen vooraf bepaalde hypothesen: theorieën en concepten ontstaan uit de data
(inductief).



Verschil met kwantitatief onderzoek

Kenmerk Kwalitatief Kwantitatief

Doel Begrip en betekenis Meten en testen van
hypothesen

Dataverzame Open, rijke data Gestructureerd,
ling gestandaardiseerd

Analyse Inductief, conceptueel Deductief, statistisch

Context Natuurlijke setting Vaak kunstmatig,
belangrijk gecontroleerd

Perspectief Individueel (insider) Gemiddelde of


3