Samenvatting Inleiding wijsbegeerte H1 | Psychologie | KU Leuven | 2025/26

Inleiding wijsbegeerte
Onzekerheid, wetenschap en filosofie

 Filosofie stelt vragen bij wat we zeker denken te weten.
 Wetenschap is nooit af: ze verandert en evolueert voortdurend.
 Wat we vandaag als waarheid zien, kan later fout blijken te zijn.


Het nut van filosofie (volgens Bertrand Russell)

 Bertrand Russell was atheïst.
 Volgens hem is de taak van filosofie: mensen leren leven
zonder absolute zekerheid, maar ook zonder verlamd te
raken door twijfel.
 Filosofie helpt ons om onzekerheid te verdragen en ermee
om te gaan.
 Dat leren omgaan met onzekerheid is ook belangrijk in
therapie en psychologie.


Wetenschap en zekerheid

 Wetenschap geeft geen absolute zekerheden, dat is een gevaarlijke illusie.
 Het probleem is niet dat we naar zekerheid streven, maar dat we vaak
denken dat we die al bereikt hebben.
 Wetenschap kan niet zeggen hoe we moreel moeten leven of wat “goed”
of “slecht” is.
 Toch gebruiken mensen de natuur of wetenschap vaak als
moreel kompas (bv. “dit is onnatuurlijk, dus fout”), maar dat
klopt niet.


Kinderen en ‘waarom’-vragen (Louis CK)

 Kinderen blijven eindeloos “waarom?” vragen stellen.
 Dat toont hoe snel onze zekerheden uit elkaar vallen.
 Hun vragen leggen de zwakke plekken in onze antwoorden bloot.



Filosofie en onzekerheid

 Filosofie leert niet alleen onzekerheid te verdragen, maar ook actief op te
zoeken.
 Filosofen doorprikken schijnzekerheden en lachen met overdreven
zekerheid.
 Absolute zekerheid bestaat nergens, ook niet in de wetenschap.




1

,Kort gezegd
Filosofie helpt ons te leven met twijfel, kritisch te denken, en niet te snel te
geloven dat we alles al weten.




Praktische informatie
Praktisch

 Docent: Pieter Adriaens ()
 Studeren met handboek, slides en extra materiaal.
 Eigen nota’s zijn belangrijk.


Studeren

 Leer argumentatief denken.
 Ken de theorieën, stellingen en argumenten.
 Weet voor- en tegenargumenten.
 Focus op concepten en inhoud.
 Details en data zijn niet belangrijk.
 Biografische info is niet nodig.
 Je krijgt een citaat en koppelt het aan een theorie.


Examen

 Schriftelijk examen.
 2 à 3 open vragen + 20 meerkeuzevragen.
 Inzicht en begrip zijn belangrijk.
 Concepten kunnen uitleggen.
 Lijstjes kennen en kunnen opsommen.
 Duur: 3 uur.




2

, H1: Wat is filosofie?
Een dubbele vraag

 De vraag is: Wat is filosofie?
 Dat is een oude vraag, maar het antwoord is niet simpel.


Filosofie definiëren

Je kan iets op twee manieren definiëren

 Positief: zeggen wat erbij hoort (teksten, ideeën, theorieën, filosofen).
 Negatief: zeggen wat het niet is (verschil met kunst, wetenschap, religie).

Bij filosofie werkt geen van beide perfect.



Dubbele doelstelling van de cursus

 Begrijpen wat filosofie is.
 Zien waar filosofen mee bezig zijn (vroeger en nu).
 Elke week ontdekken we nieuwe vormen van filosofisch denken.


Diepere doelstelling: een denkstijl

 Die denkstijl heet anti-essentialisme.
 Essentialisme zegt: er bestaat één vast kenmerk dat alle filosofie heeft en
alleen filosofie.
 Dit klopt niet.
 Er bestaat geen eigenschap die voor alle filosofie geldt.
 Filosofie heeft dus geen vaste essentie.
 Dit idee geldt ook voor andere domeinen, niet alleen voor filosofie.
 Deze manier van denken komt terug in de hele cursus.


Waarom is filosofie moeilijk te definiëren?

 Filosofen stellen vaak vragen zonder definitief antwoord.
 “Wat is filosofie?” is zo’n vraag.
 Het is moeilijk filosofie af te bakenen van wetenschap of religie.
 Filosofie is heel divers en bestaat uit veel verschillende domeinen.
 De lange geschiedenis van de filosofie verklaart die grote verscheidenheid.




3