Samenvatting Inleiding in de gedragsneurowetenschappen H2 | Psychologie | KU Leuven | 2025/26

H2: Zenuwcellen en steuncellen
1: Cellulaire samenstelling
Algemene bouw van een cel
Elke cel in ons lichaam heeft dezelfde basisopbouw:

 Plasmamembraan → dunne buitenlaag die de cel afgrenst van de
omgeving
 Cytoplasma → vloeistof binnenin de cel
 Organellen → kleine structuren in het cytoplasma met elk een eigen functie
 Celkern → bevat het DNA (genetische informatie)

Je kan een cel vergelijken met een fabriek:

 De celkern is het hoofdkwartier (DNA = bouwplannen).
 De organellen zijn de werkplaatsen.
 Het celmembraan is de muur met gecontroleerde poorten.



Zenuwcellen hebben dezelfde basisbouw

Ook zenuwcellen (neuronen) hebben deze onderdelen, maar sommige zijn extra
belangrijk:

Celkern + endoplasmatisch reticulum (ER)

 Hier worden eiwitten gemaakt.
 Ruw ER → maakt eiwitten
 Glad ER → maakt vetten en regelt calcium

Golgi-apparaat

Verpakt eiwitten in blaasjes (vesikels) om ze naar
buiten te sturen.

Mitochondriën

 Zeer belangrijk in hersenen!
 Ze maken ATP (energie).
 Hersenen verbruiken enorm veel energie.

Zenuwcellen hebben dus veel energie en eiwitten
nodig om signalen te kunnen doorgeven.




1

, Het celmembraan
Dubbele lipidelaag

Het celmembraan bestaat uit een dubbele laag vetmoleculen (fosfolipiden):

 Kopjes → houden van water
 Staartjes → houden niet van water

Samen vormen ze een beschermende barrière rond de cel.



Waarom is het celmembraan zo belangrijk in
de hersenen?

Het membraan laat niet zomaar ionen (geladen
deeltjes) door.

Dat is héél belangrijk, want:

 Zenuwcellen werken met elektrische signalen
 Elektriciteit in het lichaam = verplaatsing van
ionen
 Het celmembraan kan deze stroom regelen

Dat gebeurt via:

 Transmembranaire eiwitten (eiwitten die door het membraan lopen)
 Dit zijn bijvoorbeeld: ionkanalen, pompen, receptoren
 Zij zorgen ervoor dat zenuwcellen elektrische impulsen kunnen opwekken
en doorgeven.

Zonder membraan → geen elektrische prikkels → geen werking van het
zenuwstelsel.



Ontdekking van neuronen en synapsen

Santiago Ramón y Cajal

Toonde als eerste overtuigend aan dat:

 Het zenuwstelsel bestaat uit aparte zenuwcellen
 Neuronen de functionele eenheden van het zenuwstelsel zijn

Zijn werk vormt het begin van de moderne neurowetenschappen.



Wat zijn neuronen?

Het menselijk zenuwstelsel bevat ongeveer 100 miljard neuronen.

Neuronen kunnen:


2

, 1. Elektrische impulsen doorgeven
2. Chemische stoffen vrijstellen: neurotransmitters, neuromodulatoren

Zo communiceren ze met andere zenuwcellen via synapsen.

Belangrijkste celorganellen
Celkern

 Bevat DNA
 DNA bevat alle genetische informatie
 Elke cel gebruikt alleen de genen die ze nodig heeft


Cytoskelet

Netwerk van eiwitten (actine en tubuline):

 Geeft vorm aan de cel
 Zorgt voor stevigheid
 Helpt bij transport binnen de cel
 Belangrijk voor beweging (bv. spiercellen)


Ribosomen

 Maken eiwitten
 Lezen mRNA (boodschap van DNA)
 Heel belangrijk in zenuwcellen → zij maken veel eiwitten.


Endoplasmatisch reticulum (ER)

 Ruw ER → eiwitsynthese
 Glad ER → vetten + calciumregeling



Golgi-apparaat

 Verwerkt en verpakt eiwitten
 Stuurt ze naar: celmembraan, buiten de cel of andere organellen


Lysosomen

 Breken afvalstoffen af
 Problemen hierin kunnen leiden tot ernstige hersenziekten


Peroxisomen

Neutraliseren giftige stoffen




3